Uzasadnienie
1. Wyrok Sądu pierwszej instancji.
1.1. Zaskarżonym wyrokiem z 27 września 2022 r. (sygn. akt I SA/Kr 676/20), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (dalej: WSA, Sąd pierwszej instancji), uwzględnił skargę M. sp. j. z siedzibą w K. (dalej: spółka, skarżąca) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie (dalej: DIAS, organ odwoławczy) z 26 maja 2020 r., w przedmiocie podatku od towarów i usług za 2011 r. i w punkcie pierwszym uchylił zaskarżoną decyzję oraz w punkcie drugim rozstrzygnął o kosztach postępowania sądowego (opisany wyrok i powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej bazie orzeczeń CBOSA).
1.2. W uzasadnieniu opisanego na wstępie wyroku podano, że zaskarżoną decyzją z 26 maja 2020 r. DIAS w Krakowie uchylił w całości decyzje Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Krakowie (dalej: DUKS, organ pierwszej instancji) z 13 października 2016 r. dotyczącą rozliczenia podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do listopada 2011 r. oraz z 14 października 2016 r. dotyczącą rozliczenia podatku od towarów i usług za grudzień 2011 r.
Z okoliczności sprawy wynika, że organ pierwszej instancji wszczął wobec skarżącej spółki postępowania kontrolne, których przedmiotem była prawidłowość rozliczania podatku od towarów i usług za styczeń-grudzień 2011 r. W toku tych postępowań organ kontroli skarbowej ustalił, że w 2011 r. skarżąca zaangażowana była w mechanizm, którego celem było uzyskiwanie korzyści majątkowych związanych z nierzetelnym rozliczaniem podatku od towarów i usług w branży handlu wyrobami stalowymi. W związku z powyższym zakwestionował stronie skarżącej prawo do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony, wynikający z nierzetelnych faktur VAT szczegółowo opisanych w decyzjach, mających dokumentować nabycie stali, a także na podstawie art. 108 ust. 1 u.p.t.u. określił podatek do zapłaty - uznając, że w części w jakiej nie dokonała ona zakupów wyrobów stalowych, nie mogła ich także sprzedać.
W wyniku odwołania strony, DIAS w obecnie kontrolowanej decyzji, przychylił się do ustaleń organu pierwszej instancji w zakresie zakwestionowanych zakupów, natomiast za nieprawidłowy uznał sposób wyliczenia kwot podatku do zapłaty na podstawie art. 108 ust. 1 u.p.t.u. W związku z powyższym organ odwoławczy uchylił w całości decyzje organu I instancji i określił nowe kwoty podatku do zapłaty. Odnosząc się do kwestii przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług stosownie do art. 70 § 1 O.p. organ uznał, że w przedmiotowej sprawie zastosowanie znajduje art. 70 § 4 O.p. Zaległości podatkowe strony skarżącej wynikające z ww. decyzji DUKS były przedmiotem egzekucji administracyjnej na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego K. Zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego wraz z odpisem tytułów wykonawczych zostało doręczone skarżącej spółce 16 listopada 2016 r. Skoro doręczono zawiadomienie do banku, a skarżąca została zawiadomiona o zastosowanym środku egzekucyjnym i czynności te zostały dokonane przed upływem pięcioletniego terminu przedawnienia, to środek egzekucyjny przerwał zdaniem DIAS bieg terminu przedawnienia. Zatem zobowiązania za miesiące od stycznia do grudnia 2011 r. nie uległy przedawnieniu.
1.3. Sąd pierwszej instancji ocenił, że skarga okazała się uzasadniona, co spowodowało konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji.
Sąd podzielił stanowisko skarżącej spółki, że w tym stanie sprawy organy podatkowe nie wykazały skutecznie, że strona skarżąca świadomie brała udział w oszustwie podatkowym polegającym na wstawianiu pustych faktur przez szereg podmiotów w niej uczestniczących, co jest konieczne do zakwestionowania prawa strony do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony.
Sąd pierwszej instancji stwierdził, że to organ podatkowy jest zobowiązany wykazać w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, że strona skarżąca miała świadomość udziału w oszustwie podatkowym lub przynajmniej uzasadnione okolicznościami sprawy podstawy do takich przypuszczeń. Tego jednak zabrakło w niniejszej sprawie. DIAS w sposób nieuprawniony, bo nie poparty materiałem dowodowym, a na postawie okoliczności powszechnie znanych, przyjął świadome uczestnictwo strony skarżącej w oszustwie podatkowym. Podstawą takiego wniosku było ustalenie przez organy podatkowe, że: dominująca część dostawców skarżącej zaangażowana była w proceder karuzeli podatkowej; ceny, po których skarżąca kupowała pręty żebrowane w większości przypadków odbiegały istotnie od najniższych cen rynkowych, co od razu powinno wzbudzić wątpliwości skarżącej spółki co do legalności pochodzenia stali w związku z wieloletnim doświadczeniem w branży; bardzo krótkie terminy płatności (1-3 dni) lub okazjonalne regulowanie należności gotówką, co automatycznie oznacza nielegalne pochodzenie towaru; zeznania pracowników i kierowców spółki, z których wynika, że rzeczywiście do spółki dostarczano mniej stali niż wynika to z zeznań T. A. działającego za spółkę.
W ocenie Sądu, wbrew twierdzeniom organu podatkowego, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie daje na razie wystarczających podstaw do przypisania stronie świadomego uczestnictwa w oszustwie podatkowym. Przytoczone powyżej przez organ odwoławczy okoliczności sprawy mające wskazywać na świadomość strony nie są wystarczające do tak autorytarnego stwierdzenia. Stoją bowiem w sprzeczności z innymi dowodami, jak np. zeznania T. A., jak i okoliczności faktyczne, wskazujące na realne funkcjonowanie spółki, a to: posiadanie przez spółkę zaplecza do prowadzenia działalności, zatrudnianie pracowników, wieloletnie działanie na rynku stali, jak i dopełnienie wymaganej, średniej staranności w wyborze kontrahentów.
Finalnie, dokonane w niniejszej sprawie ustalenia nie uzasadniają oceny organów podatkowych, że strona świadomie i dobrowolnie uczestniczyła w procederze obrotu pustymi fakturami. Trudno w ustalonym obecnie przez organy stanie faktycznym założyć, że skarżąca miała świadomość co do uczestnictwa w procederze wystawiania pustych faktur. Dlatego, idąc w ślad za ustaleniami i wnioskami poczynionymi przez organ pierwszej instancji oraz dokonując ponownej subsumpcji stanu faktycznego pod normy materialnego prawa podatkowego, DIAS bezzasadnie stwierdził, że dokonując obniżenia kwot podatku należnego o kwoty podatku naliczonego wynikającego ze spornych faktur, skarżąca dopuściła się naruszenia art. 86 ust. 1 u.p.t.u. Wobec powyższego, zastosowania nie znajduje art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) u.p.t.u. odmawiający prawa do odliczenia w takiej sytuacji.