Wyrok NSA z dnia 07 sierpnia 2025, sygn. I FSK 972/25

Obowiązek badania, czy dany podmiot powołujący się na status strony w tym postępowaniu ma zdolność sądową, obciąża sąd na każdym etapie sprawy. Nieuwzględnienie utraty przez stronę zdolności sądowej ma doniosłe znaczenie dla postępowania, gdyż zakończenie go merytorycznie w takim przypadku będzie skutkowało nieważnością postępowania - art. 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 10 stycznia 2019 r., sygn. akt I FZ 384/18). Innymi słowy posiadanie zdolności sądowej przez podmioty występujące przed sądem administracyjnym jest niezbędnym warunkiem przeprowadzenia skutecznego i ważnego postępowania. Brak tego przymiotu ocenić trzeba w kategorii przeszkody do skutecznego zaskarżenia nadającego się do tego orzeczenia.

Z akt sprawy wynika, że wobec Skarżącego zostało wydane postanowienie Sądu Rejonowego w R., [...] z 2 grudnia 2024 r., sygn. akt [...],

o ogłoszeniu wobec niego upadłości jako osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej, zaś jako syndyka masy upadłości został wyznaczony L. N. (k. 116 z akt administracyjnych).

Stosownie do treści art. 144 § ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2023 r. Prawo upadłościowe (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 794 ze zm., dalej: "P.u."), po ogłoszeniu upadłości postępowania sądowe, administracyjne lub sądowoadministracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez syndyka albo przeciwko niemu. Zgodnie zaś z ust. 2, postępowania, o których mowa w ust. 1, syndyk prowadzi na rzecz upadłego, lecz w imieniu własnym.

Z chwilą ogłoszenia upadłości dłużnika, którym jest Skarżący, jako osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej, stracił on zdolność do czynności prawnej, zaś od tego momentu sprawy sądowoadministracyjne prowadzić powinien na rzecz Strony wyznaczony przez sąd syndyk w imieniu własnym (art. 144 ust. 2 P.u.).

Tymczasem skarga kasacyjna od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 13 lutego 2025 r., sygn. akt I SA/Rz 609/24,

o odrzuceniu skargi Strony została wysłana na adres, gdzie aktualnie przebywa Skarżący, nie zaś bezpośrednio do syndyka masy upadłości, który stał się osobą uprawnioną do prowadzenia spraw w postępowaniu sądowoadministracyjnym na rzecz upadłego.

Sąd pierwszej instancji, mając bowiem wiedzę o ogłoszeniu upadłości wobec Skarżącego powinien był zwrócić się do wyznaczonego syndyka o udzielenie informacji w wyznaczonym mu terminie, czy ten wstępuje do niniejszego postępowania i popiera wniesioną skargę przez Stronę, którą reprezentuje, nadając mu jednocześnie odpowiedni rygor w razie nieudzielenia odpowiedzi na pytanie sądu. Niewątpliwie jednak, skoro WSA do syndyka się nie zwrócił, powinien był odpis postanowienia o odrzuceniu skargi wniesionej przez Stronę wysłać właśnie do wyznaczonego mu syndyka, jako osoby właściwej do reprezentowania Skarżącego. Sąd pierwszej instancji pominął jednak osobę syndyka i przyznał Skarżącemu częściowe prawo pomocy poprzez ustanowienie adwokata, zaś przedmiotowe postanowienie wysłał bezpośrednio Stronie, nie mając jeszcze informacji, kogo właściwa rada adwokacka wyznaczyła na pełnomocnika w sprawie niniejszej.

Tym samym skarga kasacyjna złożona w dniu 28 kwietnia 2025 r. przez adw. P. K. wyznaczonego jako pełnomocnik Skarżącego z urzędu, nie została złożona w sposób prawidłowy z uwagi na to, że Sąd pierwszej instancji doręczając odpis postanowienia z 13 lutego 2025 r. o odrzuceniu skargi bezpośrednio na adres miejsca przebywania Skarżącego, całkowicie pominął syndyka jego masy upadłości. Błędne doręczenie odpisu wymienionego postanowienia doprowadziło bowiem do nierozpoczęcia biegu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej na postanowienie WSA z 13 lutego 2025 r., sygn. akt I SA/Rz 609/24, o odrzuceniu skargi. Skarga kasacyjna okazała się bowiem przedwczesna.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że wywiedziona skarga kasacyjna jest niedopuszczalna i została wniesiona przedwcześnie, jak również przez osobę do tego nieuprawnioną, co skutkowało jej odrzuceniem na podstawie art. 180 w zw. z art. 178 p.p.s.a. O zwrocie uiszczonego wpisu od skargi kasacyjnej orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. (pkt 2 sentencji).

-----------------------

4