naruszenia przepisu prawa materialnego. Wymienił bowiem oddzielnie uchybienie polegające na dopuszczeniu się błędu wykładni przepisu prawa materialnego oraz wyrażające się niewłaściwą oceną co do zastosowania takiego przepisu. Regulację
tę miał również na uwadze Sąd pierwszej instancji wydając zaskarżony wyrok, gdyż wprost do niej nawiązał kreśląc zakres sprawowanej przez siebie kontroli
zaskarżonego aktu (tu: interpretacji indywidualnej Dyrektora KIS z dnia 6 grudnia
2021 r.).
2.4. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że oczywiście niezasadny był pierwszy z zarzutów skargi kasacyjnej w takim zakresie, w jakim
odnosił się on do "nieprawidłowej oceny możliwości zastosowania do stanu
faktycznego opisanego we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej" przepisów
art. 86a ust. 10 pkt 1 w związku z ust. 9 pkt 1 i pkt 2, art. 86 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 lit. a
oraz art. 86a ust. 1 u.p.t.u.
Jak już zostało wyjaśnione, Sąd w zaskarżonym wyroku podając powód uchylenia kontrolowanego przez siebie aktu nie stwierdził, aby zasadne były zarzuty skargi także w zakresie "niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego". Uznał bowiem, że w odniesieniu do zaskarżonej interpretacji indywidualnej trafne były te zarzuty skargi ze sfery prawa materialnego, które wskazywały na dopuszczenie się [przez organ podatkowy] błędu wykładni przepisów nimi objętych.
Oznaczało to, że wydanym wyrokiem Sąd, wyrażając się w sposób wcześniej podany, finalnie nie przesądził kwestii zastosowania wymienionych wyżej przepisów materialnego prawa podatkowego do stanu faktycznego opisanego przez Skarżącą
we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej. Przesądzenie takie wymagałoby stwierdzenia, że prawo materialne zostało naruszone zaskarżoną interpretacją indywidualną także w aspekcie dokonanej przez organ podatkowy oceny co do jego zastosowania. Tego jednak w konkluzjach sądowej oceny prawnej zarzutów skargi
nie wyartykułowano, wyraźnie ją ograniczając tylko do postaci wykładniczego naruszenia przepisów owego prawa przez Dyrektora KIS. Dopiero bowiem nowa,
prawidłowa wykładnia tych przepisów może być polem do dokonania przez organ podatkowy oceny co do jej zastosowania w opisanym we wniosku stanie faktycznym.
Brak usprawiedliwienia dla zarzutu kasacyjnego w analizowanym tu zakresie
nie mógł zatem wynikać z podważenia zaskarżonym wyrokiem podatkowej oceny
co do zastosowana prawa materialnego w sprawie interpretacyjnej, gdyż o tym - zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego - Sąd pierwszej instancji w sporządzonym uzasadnieniu nie przesądził (gdyż dopatrzył się wyłącznie błędu wykładni przepisów prawa materialnego). A skoro nie przesądził, to nie można było
mu skutecznie postawić zarzutu kasacyjnego mającego na celu podważenie takiego [rzekomo istniejącego] przesądzenia.
2.5. Natomiast niezasadne merytorycznie okazały się zarzuty kasacyjne dotyczące naruszenia przepisów art. 86a ust. 10 pkt 1 w związku z ust. 9 pkt 1
i pkt 2, art. 86 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 lit. a oraz art. 86a ust. 1 u.p.t.u. w zakresie wadliwej ich wykładni.
2.5.1. Zgodzić bowiem należało się z wypływającą z treści zaskarżonego
wyroku Sądu pierwszej instancji interpretacją przepisów art. 86a ust. 10 pkt 1 w związku z ust. 9 pkt 1 i pkt 2 u.p.t.u. - odnoszących się do pojazdów
samochodowych uznawanych za wykorzystywane wyłącznie do działalności gospodarczej podatnika, których konstrukcja wyklucza ich użycie do celów niezwiązanych z działalnością gospodarczą lub powoduje, że ich użycie do tych
celów jest nieistotne, wymagań konstrukcyjnych właściwych dla takich pojazdów oraz sposobu stwierdzania spełnienia owych wymagań, na tle przepisów art. 86 ust. 1
i ust. 2 pkt 1 lit. a oraz art. 86a ust. 1 u.p.t.u. - statuujących prawo do odliczenia odpowiednio pełne (100%) lub ograniczone (50%), a to z tytułu ponoszonych
wydatków związanych z leasingiem oraz wydatków eksploatacyjnych związanych z użytkowaniem rzeczonych pojazdów samochodowych.
2.5.2. Dla zwięzłości wywodu wystarczyło jedynie przypomnieć, że z perspektywy rozpoznanej sprawy sądowoadministracyjnej na etapie skargi
kasacyjnej kluczowy element sporny w obszarze wykładni przywołanych
w poprzednim punkcie przepisów prawa materialnego odnosił się tylko do jednego aspektu (pozostałe kwestie wykładnicze należało na tym etapie sprawy pominąć jako niesporne, zbędne albo jako posiadające nieprzesądzające znaczenie dla wyniku niniejszej sprawy).
Mianowicie, czy z tytułu wydatków związanych z pojazdami samochodowymi wymienionymi w przepisach art. 86a ust. 9 pkt 1 i pkt 2 w związku z ust. 10 pkt 1 u.p.t.u., wykazanych fakturami także w okresie poprzedzającym ten, w którym
dopiero stwierdzone zostało spełnienie przez te pojazdy określonych prawem
wymagań konstrukcyjnych odpowiednią adnotacją w dowodzie rejestracyjnym
takiego pojazdu (dokonaną na podstawie dodatkowego badania technicznego przeprowadzonego przez okręgową stację kontroli pojazdów, potwierdzonego zaświadczeniem wydanym przez tę stację), podatnik ma prawo do pełnego (100%) odliczenia podatku naliczonego od tych wydatków.
Dyrektor KIS uważał bowiem, że do momentu uzyskania odpowiedniej
adnotacji w dowodzie rejestracyjnym danego pojazdu samochodowego, wydatki tego rodzaju dają jedynie prawo do odliczenia podatku naliczonego w wysokości 50%, a dopiero od momentu dokonania takiego wpisu podatek naliczony od kolejnych wydatków może być odliczany w pełnej 100% wysokości. Wykonanie wspomnianych badań, uzyskanie zaświadczenia, a następnie na tej podstawie wpisu w dowodzie rejestracyjnym są więc, zdaniem organu, niezbędne do rozpoczęcia realizacji - przy czym dopiero od daty wpisu i od wydatków od tej daty mających miejsce - pełnego odliczenia podatku naliczonego.
Innymi słowy, organ podatkowy w gruncie rzeczy wyraził zapatrywanie interpretacyjne, że w ramach wykładanych przepisów prawa materialnego nie można przyjąć, aby okoliczność późniejszego potwierdzenia wpisem w dowodzie rejestracyjnym, że dany pojazd samochodowy konstrukcyjnie mieści się w kategorii pojazdów uprawniających do pełnego odliczenia podatku naliczonego od wydatków z nimi związanych, mogła prowadzić do przyznania (niejako zaakceptowania z mocą wsteczną) prawa do pełnego odliczenia również w okresie zanim podatnik uzyska
tego rodzaju wpis, nawet, gdy ów pojazd od samego początku jego wykorzystywania przez podatnika ma niezmienną/tożsamą konstrukcję i służy wyłącznie do
wykonywania czynności opodatkowanych podatkiem VAT.
2.5.3. Natomiast Sąd pierwszej instancji takie właśnie podejście wykładnicze uznał za wadliwe.
Przyjął bowiem, w szczególności w ślad za wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 czerwca 2018 r., sygn. akt I FSK 965/16, że: - warunkiem zastosowania pełnego prawa do odliczenia podatku naliczonego jest spełnienie
określonych prawem cech konstrukcyjnych pojazdu samochodowego (posiadanie
przez dany pojazd takich cech), które potwierdza badanie techniczne, a istnienie tych cech jest kryterium obiektywnym; - z kolei badanie techniczne to wymóg formalny, dowodowy, potwierdzający istnienie wymaganych prawem cech konstrukcyjnych w danym pojeździe, ale nie samoistnie kreujący prawo do odliczenia; - jeśli cechy konstrukcyjne pojazdu samochodowego wskazują, że może on być wykorzystywany wyłącznie do działalności gospodarczej, należy przyjąć, że nałożenie na podatnika obowiązku wynikającego z art. 86a ust. 10 [pkt 1] u.p.t.u., tj. wykonania dodatkowego badania technicznego, ma na celu umożliwienie podatnikowi wykazanie spełnienia wymagań określonych w art. 86a ust. 9 [pkt 1 i pkt 2] u.p.t.u., nie jest natomiast warunkiem dającym uprawnienie do pełnego odliczenia podatku naliczonego z tytułu wydatków związanych z tym pojazdem; - potwierdzenie cech konstrukcyjnych
pojazdu, które wykluczają jego użycie do celów niezwiązanych z działalnością gospodarczą, wydane przez stację kontroli pojazdów, powinno być traktowane jako środek dowodowy do wykazania wymaganych cech pojazdu, ale nie jako warunek, którego niespełnienie powoduje pozbawienie podatnika prawa do pełnego odliczenia podatku naliczonego; - naruszeniem zasady neutralności i proporcjonalności byłoby uzależnienie prawa do pełnego odliczenia podatku naliczonego od zawartej w dowodzie rejestracyjnym pojazdu adnotacji o spełnieniu tych wymagań (poprzedzonej dodatkowym badaniem technicznym, potwierdzonym stosownym zaświadczeniem) w sytuacji korzystania w prowadzonej działalności gospodarczej z pojazdów, których konstrukcja faktycznie uniemożliwia wykorzystywanie ich na cele osobiste podatnika; - tego rodzaju wykładnia sprzeczna byłaby również z ograniczeniami wprowadzonymi decyzją wykonawczą Rady Unii Europejskiej 2013/805/UE z dnia 17 grudnia 2013 r., upoważniającą Rzeczpospolitą Polską do stosowania środków stanowiących odstępstwo od art. 26 ust. 1 lit. a) i art. 168 dyrektywy 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L 353 z 28.12.2013, s. 51).
2.5.4. W takim stanie rzeczy podkreślić należało, że nakreślone w poprzednim punkcie rozumienie przepisów prawa materialnego, a to art. 86a ust. 10 pkt 1
w związku z ust. 9 pkt 1 i pkt 2 u.p.t.u. w kontekście wysokości prawa do odliczenia regulowanego art. 86 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 lit. a oraz art. 86a ust. 1 u.p.t.u., musiały być
odczytywane w łączności z tym wynikiem wykładni wyrażonej przez organ
podatkowy, którą zanegował Sąd pierwszej instancji.
Chodziło o to, że Sąd sprzeciwił się takiej interpretacji omawianych przepisów, według której uzyskanie odpowiedniego wpisu w dowodzie rejestracyjnym nie
pozwala na akceptację istnienia pełnego prawa do odliczenia za okres wcześniejszy, lecz tylko na przyszłość. W takim więc znaczeniu Sąd pierwszej instancji twierdził, że
to obiektywne cechy konstrukcyjne tkwiące w pojeździe samochodowym, a nie ich formalne potwierdzenie odpowiednim badaniem, zaświadczeniem i wpisem,
decydują o posiadaniu pełnego prawa do odliczenia i takiej właśnie jego realizacji.
Jednakże taka wypowiedź - odmiennie niż odczytał ją Dyrektor KIS – nie
znosiła warunku, że formalne potwierdzenie tego rodzaju cech konstrukcyjnych w pojeździe samochodowym musi się ziścić, aby podatnikowi przysługiwało prawo
do pełnego odliczenia podatku naliczonego. Przysługuje ono jednak wówczas od samego początku wykorzystywania pojazdów posiadających wymagane cechy, czyli również za okres, w którym podatnik nie dopełnił jeszcze tego warunku.
Innymi słowy, wykładnia wyrażona w zaskarżonym wyroku nie zmierzała do wykluczenia w ogóle znaczenia wpisu w dowodzie rejestracyjnym (poprzedzonego badaniem i zaświadczeniem stacji diagnostycznej) jako niezbędnego do realizacji
prawa do pełnego odliczenia, lecz wskazania, że wcześniejszy jego brak nie
pozbawia definitywnie takiego prawa, o ile później taki wpis zostanie dokonany. Spełnienie zatem wymogu formalnego/dokumentacyjnego, obejmującego finalnie umieszczenie odpowiedniej adnotacji w dowodzie rejestracyjnym pojazdu samochodowego, z opóźnieniem względem rozpoczęcia wykorzystywania takiego pojazdu, nie skutkuje utratą 100% odliczenia podatku naliczonego od wydatków
z nim związanych.
Taka była właśnie istota oceny Sądu pierwszej instancji co do wykładni
przepisów prawa materialnego, odczytana w jej całokształcie, zwłaszcza że
odwoływała się ona do zaakceptowanego w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stanowiska prezentowanego przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 czerwca 2018 r., sygn. akt I FSK 965/16.
2.5.5. Przedstawiona wykładnia jest już mocno ugruntowana w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. kolejne wyroki tego Sądu z dnia: 10 października 2019 r., sygn. akt I FSK 1492/17; 11 stycznia 2023 r., sygn. akt
I FSK 882/19; 21 kwietnia 2023 r., sygn. akt I FSK 337/20; 11 maj 2023 r., sygn. akt I FSK 929/20; 11 września 2024 r., sygn. akt I FSK 1414/21).
Wszystkie te orzeczenia prezentują generalnie tożsamą wykładnię przepisów dotyczących prawa do odliczenia z tytułu wydatków związanych z pojazdami samochodowymi. Sprowadza się ona mianowicie do tego, że podatnik podatku VAT
ma prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o 100% kwoty podatku
naliczonego (art. 86 ust. 1 w związku z ust. 2 pkt 1 lit. a u.p.t.u.) od wydatków związanych z pojazdem samochodowym (w tym m.in. z tytułu jego nabycia, leasingu, eksploatacji) spełniającym wymagania przewidziane w art. 86a ust. 4 pkt 2 w związku
z ust. 9 pkt 1 i pkt 2 u.p.t.u., także za okres od dnia jego nabycia/używania do dnia dokonania wynikającej z art. 86a ust. 10 pkt 1 u.p.t.u. odpowiedniej adnotacji w dowodzie rejestracyjnym takiego pojazdu (po przeprowadzeniu dodatkowego badania technicznego, potwierdzonego zaświadczeniem wydanym przez okręgową stację kontroli pojazdów), jeżeli od dnia jego nabycia/użytkowania nie dokonywano w pojeździe żadnych zmian, w wyniku których przestałby on spełniać owe
wymagania (tzn. od początku posiadał i niezmiennie zachował właściwe mu cechy konstrukcyjne) oraz przez cały czas był wykorzystywany tylko w działalności gospodarczej do celów czynności opodatkowanych podatkiem VAT.
Nie zachodziła w tym miejscu konieczność powtarzania motywów sądowych przemawiających za tak wyrażoną wykładnią, zważywszy, że prawie wszystkie te prawomocnie zakończone sprawy sądowoadministracyjne (z wyjątkiem jednej) dotyczyły kontroli legalności interpretacji indywidualnych, gdzie ich stroną był
Dyrektor KIS (a wcześniej Minister Finansów). Organowi temu winny zatem być już znane argumenty sądowe, które wykluczały zasadność postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów ze sfery wykładni spornych przepisów. Nadto, przywołane orzeczenia w wersji zanonimizowanej są dostępne na stronie internetowej
Naczelnego Sądu Administracyjnego (w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl).
2.6. Kierując się więc takim rozumieniem przepisów prawa materialnego, jakie wynika z zaskarżonego wyroku oraz niniejszego orzeczenia, Dyrektor KIS dokona oceny co do zastosowania tych przepisów w stanie faktycznym opisanym przez Skarżącą we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej.
2.7. Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli nie ma ona usprawiedliwionych podstaw, o czym stanowi art. 184 ab initio P.p.s.a. W ramach
tego przepisu rozstrzygnięto zatem jak w sentencji wyroku.
2.8. Natomiast do wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów z punktu drugiego sentencji, Naczelny Sąd Administracyjny wziął pod uwagę, że: - wyrok uwzględniający skargę został wydany w sprawie objętej wpisem stałym; - skargę kasacyjną wniósł Dyrektor KIS; - odpowiedzi na skargę kasacyjną nie złożono, ale na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w imieniu Skarżącej stawił się radca prawny, który prowadził sprawę przed Sądem pierwszej instancji.
Wobec takiego stanu faktycznego odnotować należało, że zgodnie z art. 204
pkt 2, art. 205 § 2, art. 207 § 1 i art. 209 P.p.s.a. w razie oddalenia skargi kasacyjnej strona, która ją wniosła, obowiązana jest zwrócić niezbędne koszty postępowania kasacyjnego poniesione przez skarżącego - jeżeli zaskarżono skargą kasacyjną
wyrok sądu pierwszej instancji uwzględniający skargę; do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez radcę prawnego zalicza się jego wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych
przepisach oraz poniesione wydatki; wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga
w orzeczeniu oddalającym skargę kasacyjną.
Natomiast według § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a rozporządzenia Ministra
Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935, z późn. zm.) stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w drugiej instancji - za udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym - 50% stawki minimalnej określonej w pkt 1, a jeżeli w drugiej instancji nie prowadził sprawy ten sam radca prawny - 75% tej stawki, w obu przypadkach nie mniej niż 240 zł. Stawka minimalna
w takiej sprawie jak niniejsza, w myśl § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c tego rozporządzenia,
wynosi 480 zł.
O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono zatem na podstawie wymienionych w tym punkcie przepisów, zasądzając od Dyrektora KIS na rzecz Skarżącej kwotę 240 zł (50% z 480 zł).
s. WSA (del.) D. Mączyński s. NSA M. Olejnik s. NSA H. Sęk (spr.)