Wyrok NSA z dnia 09 czerwca 2026, sygn. I FZ 101/26

3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

3.1. Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie nie naruszało prawa.

3.2. Skargę do Sądu pierwszej instancji w imieniu Skarżącego (P.W.) sporządził i wniósł W.K., oznaczając się w treści tej skargi jako "pełnomocnik ogólny". Choć są to okoliczności niesporne, to należało je odnotować celem weryfikacji podstawy do wezwania Strony do rąk jej pełnomocnika o nadesłanie pełnomocnictwa, którego nie załączono do skargi.

Wezwany do usunięcia braku formalnego wniesionej skargi między innymi w podanym wyżej zakresie, pełnomocnik Skarżącej w odpowiedzi na wezwanie nie przedłożył jednak pełnomocnictwa do działania w imieniu Strony w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (lecz powszechnymi), jednocześnie nie wyjaśnił swojego statusu jako pełnomocnik (czy ma zdolność bycia pełnomocnikiem w postępowaniu). Choć w tym zakresie w zarządzeniu o uzupełnienie braku jasno podano, aby złożyć pełnomocnictwo "do działania w imieniu skarżącego przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi, z którego będzie wynikało, którą z osób wskazanych w art. 35 § 1 i 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest pełnomocnik podpisany pod skargą". W zażaleniu, sporządzonym przez adwokata J. L., nie podważano tych ustaleń.

W takim stanie rzeczy nie wystąpiły okoliczności, które pozwalałyby zakwestionować prawidłowość zastosowania przez Sąd w zaskarżonym postanowieniu art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. i w efekcie odrzucenia skargi na tej podstawie prawnej.

3.3. Nie można było podzielić zapatrywania autora zażalenia, popartego kilkoma przykładami z orzecznictwa co do takiego schematu działania, jakoby w przypadku nieuzupełnienia lub nieprawidłowego uzupełnienia braków formalnych skargi przez pełnomocnika w zakresie wykazania należytego umocowania, Sąd winien wzywać bezpośrednio Skarżącego do usunięcia braku formalnego skargi przez jej samodzielne podpisanie.

W uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lutego 2026 r., sygn. akt III OPS 2/25 (która wydana została na wniosek Prezesa tego Sądu z dnia 23 czerwca 2025 r., znak: BO.511.14.2025) w sposób prawnie wiążący (vide art. 269 § 1 P.p.s.a.), przyjęto, że "Podpisanie skargi przez osobę, która nie przedstawiła dokumentu pełnomocnictwa stanowi brak formalny skargi podlegający usunięciu, na podstawie art. 49 § 1 w związku z art. 57 § 1 i w związku z art. 46 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), przez jej wezwanie do dołączenia dokumentu pełnomocnictwa; nieusunięcie braku formalnego skargi stanowi podstawę do jej odrzucenia zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 w związku z art. 49 § 1 i w związku z art. 46 § 3 powołanej ustawy.". Nie ma przy tym znaczenia, czy pełnomocnik należy do grupy "profesjonalistów", o których mowa w art. 35 § 1 P.p.s.a. czy też do pozostałych osób wymienionych w art. 35 § 1 P.p.s.a. oraz art. 35 § 2-6 P.p.s.a.

Co zaś istotne z punktu widzenia argumentacji autora zażalenia, w uzasadnieniu uchwały o sygn. akt III OPS 2/25 wskazano również, że "sąd nie ma kompetencji do uznania, że nieuzupełniony istotny brak formalny skargi, jakim jest brak dokumentu pełnomocnictwa upoważniającego sporządzającego skargę pełnomocnika do jej wniesienia, może stać się innego rodzaju brakiem formalnym (brakiem podpisu strony pod skargą), który w dalszym ciągu podlegałby uzupełnieniu. Należy zatem uznać termin wyznaczony do usunięcia braku formalnego za niezachowany, jeżeli pełnomocnik w tym terminie w ogóle nie podjął czynności uzupełniającej lub wprawdzie ją podjął, ale w taki sposób, że brak nie został w całości uzupełniony.".

3.4. Naczelny Sąd Administracyjny orzekając w niniejszej sprawie podzielił wskazany wyżej pogląd uchwałodawczy i dlatego nie wystąpił o podjęcie nowej uchwały w tym samym przedmiocie. W konsekwencji oznaczało to również związanie rozstrzygnięciem uchwałodawczym. Przyjęcie stanowiska przeciwnego, oczekiwanego przez Skarżącego, w istocie byłoby próbą "obejścia" rygoru wynikającego z art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a., a nie obroną prawa do sądu w jego prawidłowym rozumieniu. Wyrażona bowiem w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP zasada prawa do sądu nie ma charakteru absolutnego. Jej realizacja zależy od spełnienia szeregu wymogów prawem przewidzianych (formalnych, fiskalnych i materialnych), w tym między innymi terminowego składania pism procesowych, uiszczania opłat sądowych, sporządzenia niektórych pism przez zawodowych pełnomocników, czy składania dokumentów wykazujących umocowanie do dokonywania danych czynności procesowych. Wszystkie te wymogi służą pełnej realizacji wskazanej gwarancji konstytucyjnej. Strona nie miała w tej sprawie obowiązku działania przez pełnomocnika, lecz była do tego jedynie uprawniona w świetle art. 34 P.p.s.a. i dobrowolnie z uprawnienia tego skorzystała, co stanowiło element realizacji prawa do sądu (zob. podobnie: postanowienie NSA z 26 lutego 2026 r., sygn. akt I FZ 274/25).

3.5. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak sentencji.