Wyrok NSA z dnia 30 czerwca 2025, sygn. I FZ 110/25

3. W zażaleniu na to postanowienie Skarżąca wniosła o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji.

Zdaniem Skarżącej naruszono jej prawo do sądu, a jej brak wiedzy o rozprawie był spowodowany błędnym działaniem poczty - brak awizo w skrzynce pocztowej. Skarżąca wskazała też, że złożyła reklamację na poczcie, ale nie otrzymała jeszcze odpowiedzi.

4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

4.1. Zażalenie Skarżącej w zakresie odmowy sporządzenia uzasadnienia wyroku nie zasługiwało na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 141 § 2 P.p.s.a. w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. Uzasadnienie wyroku sporządza się w terminie czternastu dni od dnia zgłoszenia wniosku.

4.2. Pouczenie o powyższych zasadach wystosowano do Skarżącej, która nie była wówczas reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika, wraz z zawiadomieniem o terminie rozprawy. W aktach sprawy znajduje się nieodebrana przesyłka z tym pismem (vide k. 69 akt sądowych), z której wynika, że przesyłka ta była dwukrotnie awizowana, o czym zawiadomienie pozostawiono w skrzynce pocztowej, ze wskazaniem, gdzie można przesyłkę odebrać. Odnotowano również zwrot przesyłki do adresata w dniu 24 grudnia 2024 r.

W świetle art. 73 § 1-4 P.p.s.a. "§ 1. W razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-68, art. 69 § 1 oraz art. 70-72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. § 2. Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. § 3. W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. § 4. Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1.".

Przepisy te regulują warunki, w jakich dochodzi do fikcji prawnej doręczenia pisma, mylnie określonej przez Sąd pierwszej instancji "doręczeniem zastępczym", którego dotyczy inny przepis (art. 72 P.p.s.a.). Spełnienie tych warunków umożliwia przyjęcie (domniemanie), że przesyłka dotarła do adresata, a on mógł się z nią zapoznać, nawet jeśli de facto tego nie uczynił.

Skarżąca oprócz oświadczenia o braku awizo w skrzynce pocztowej nie przedstawiła żadnej argumentacji potwierdzającej jej oświadczenie. Mimo wskazania, że złożyła reklamację na poczcie, to jednak w żaden sposób tego nie wykazała (nie przedstawiła np. kopii pisma reklamacyjnego).

Nie doszło tym samym ani do podważenia, że przesyłka z zawiadomieniem o terminie rozprawy została Skarżącej doręczona w trybie fikcji prawnej doręczenia z dniem 23 grudnia 2024 r. (pierwsze awizo z dnia 9 grudnia 2024 r., a drugie z dnia 17 grudnia 2024 r.), ani do podważenia okoliczności, że wniosek z dnia 24 lutego 2025 r. o sporządzenie uzasadnienia wyroku wydanego w dniu 16 stycznia 2025 r. był spóźniony (a termin do jego złożenia nie został przywrócony - sprawa objęta sygn. akt I FZ 111/25).

4.3. W świetle art. 141 § 3 P.p.s.a. odmowa sporządzenia uzasadnienia wyroku następuje postanowieniem wydanym na posiedzeniu niejawnym.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zastosowanie tego przepisu przez Sąd pierwszej instancji w okolicznościach niniejszej sprawy było prawidłowe.

Natomiast w kontekście argumentacji zażalenia nawiązującej do zasad konstytucyjnych, wyjaśnić wypadało, że wyrażona w art. 45 ust. 1 Konstytucji zasada prawa do sądu nie ma charakteru absolutnego. Jej realizacja uzależniona jest bowiem od spełnienia szeregu wymogów prawem przewidzianych (formalnych, fiskalnych i materialnych), w tym między innymi terminowego składania pism procesowych, uiszczania opłat sądowych, czy sporządzenia niektórych pism przez zawodowych pełnomocników. Wszystkie te wymogi służą zaś pełnej realizacji wskazanej gwarancji konstytucyjnej, a ich dokonanie zależy od/należy do strony postępowania.

W okolicznościach niniejszej sprawy stwierdzonych powyżej nie można było uznać, aby do naruszenia tej zasady doszło.

Natomiast jeśli potwierdzą się w trybie reklamacyjnym wątpliwości Skarżącej co do doręczenia zawiadomienia o rozprawie, to będzie ona mogła rozważyć możliwość złożenia skargi o wznowienie postępowania z powodu nieważności (art. 271 pkt 2 P.p.s.a.). Stosownie jednak do art. 277 P.p.s.a. skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy.

4.4. Nie znajdując więc podstaw do uwzględnienia zażalenia w zakresie odmowy sporządzenia uzasadnienia wyroku, Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.