Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z powodów innych niż w nim podniesione.
Zgodnie z art. 33 § 2 p.p.s.a. udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności.
Z brzmienia zacytowanego przepisu wynika wprost, że podstawowym warunkiem zainicjowania postępowania w przedmiocie dopuszczenia wymienionych w nim kategorii podmiotów, w tym organizacji społecznej, do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym toczącym się w sprawie innej osoby jest złożenie stosownego żądania, czyli wniosku.
Taka wykładnia przywołanego przepisu koresponduje z art. 63 p.p.s.a., w myśl którego jeżeli ustawy tak stanowią, postępowanie sądowe wszczyna się na wniosek.
Zgodnie zaś z art. 64 cytowanej ustawy: wniosek składa się bezpośrednio do sądu (§ 1); wniosek powinien czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym, a ponadto zawierać określenie żądania, jego podstawy i uzasadnienie oraz oznaczenie stron i organów, a także spełniać inne wymagania określone w przepisach szczególnych (§ 2); do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej (§ 3).
Tymczasem jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy, przy piśmie z 22 stycznia 2026 r. organ przesłał do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku pismo stowarzyszenia z 5 stycznia 2026 r. zatytułowane "Wniosek organizacji społecznej o dopuszczenie jej do udziału w postępowaniu wraz ze stanowiskiem w sprawie". W petitum pisma stowarzyszenie, działając na podstawie art. 31 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. — Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691), wniosło o "(...) dopuszczenie (...) w postępowaniu o sygn. akt: [...] z wniosku [...] N. K. o wznowienie postępowań podatkowych zakończonych ostatecznymi decyzjami w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od sierpnia 2014 r. do maja 2015 r. (...)".
Z powyższego nie wynika więc, aby stowarzyszenie wnioskowało o dopuszczenie go do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym ze skargi skarżącej. Złożony wniosek dotyczył bowiem postępowania toczącego się przed organem.
Wprawdzie oznaczając adresata wniosku, stowarzyszenie wskazało "(...) ew. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w związku z wniesieniem przez Skarżącą skarg (...)", niemniej jednak zacytowana powyżej treść żądania, a także uzasadnienie wniosku nie odnoszą się w żaden sposób do postępowania sądowoadministracyjnego zainicjowanego przez skarżącą.
Skoro zatem w sprawie nie było wniosku wymaganego przez art. 33 § 2 w zw. z art. 63 p.p.s.a., postępowanie w zakresie dopuszczenia stowarzyszenia do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym ze skargi skarżącej nie powinno się toczyć. Postępowanie takie jest bowiem bezprzedmiotowe.
Zgodnie z art. 189 p.p.s.a., jeżeli skarga podlegała odrzuceniu albo istniały podstawy do umorzenia postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem uchyla wydane w sprawie orzeczenie oraz odrzuca skargę lub umarza postępowanie. Powyższy przepis w myśl art. 64 § 3 p.p.s.a. należy stosować odpowiednio do wniosku.
Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 189 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.
O zwrocie wpisu od zażalenia orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 2 i § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 2 ustawy z dnia 12 września 2025 r. o zmianie ustawy — Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2025 r. poz. 1427).
Bartosz Wojciechowski (spr.)
sędzia NSA