Wyrok NSA z dnia 19 sierpnia 2025, sygn. I FZ 123/25

Należy jednak zaznaczyć, że ochrona tymczasowa przewidziana w art. 61 § 3 P.p.s.a. nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami wykonania zaskarżonej decyzji, lecz jedynie przed skutkami bezpośrednio związanymi z jej wykonaniem, których ponadto nie można byłoby naprawić w razie ewentualnego uwzględnienia skargi. Chodzi więc o szkodę wyrządzoną wykonaniem konkretnej decyzji, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego (wyegzekwowanego) świadczenia ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu.

Ochrona tymczasowa w toku postępowania sądowoadministracyjnego ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadku zaistnienia przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. W każdej tego typu sprawie musi być zatem zbadana kwestia zaistnienia przesłanek do zastosowania ochrony tymczasowej w kontekście konkretnych okoliczności sprawy i argumentacji skarżącego.

Naczelny Sąd Administracyjny oceniając zaskarżone postanowienie przez pryzmat cytowanych powyżej przepisów uznał, że jego uzasadnienie jest bardzo lakoniczne. Wyjaśniając podstawę faktyczną rozstrzygnięcia odmawiającego wstrzymania wykonania decyzji Organów, Sąd argumentował, że "Obecnej sytuacji finansowej i majątkowej w żaden sposób nie udokumentowano." "Sąd nie dysponuje jakimkolwiek materiałem źródłowym, na podstawie którego mógłby ocenić, jaki rzeczywiście wpływ na sytuację strony miałoby wykonanie zaskarżonego rozstrzygnięcia." "Do wniosku dołączono pewne dokumenty, które potwierdzają warunki zaciągniętego i kredytu oraz wartość nieruchomości, która znacznie przekracza zobowiązanie podatkowe (ponad 69 mln)." "Przedstawiona przez spółkę dokumentacja jest szczątkowa lub też nie może być brana pod uwagę, gdyż nie została uwierzytelniona (bilanse za 2023 r. i 2024 r.) lub została przesłana w formacie niemożliwym do odczytu."

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie zabrakło oceny przez Sąd pierwszej instancji przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Sąd pierwszej instancji wyjaśniając przesłanki, jakimi kierował się wydając postanowienie, nie odniósł się do twierdzeń i okoliczności zawartych we wniosku Skarżącej celem potwierdzenia wysokości szkody jaką poniesie Spółka jeżeli doszło by do wykonania zaskarżonej decyzji. Sąd nie rozważył czy wskazane przez Skarżącą we wniosku okoliczności mogą świadczyć o spełnieniu przesłanek wstrzymania wykonania decyzji wymienionych w art. 61 § 3 P.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że do wniosku o zastosowanie ochrony tymczasowej zawartego w skardze Spółka załączyła dokumenty (bilans, operat szacunkowy, wyciąg z umowy kredytowej), które winny być poddane merytorycznej analizie, która to analiza winna wykazać w sposób przekonywujący zasadność wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Należy również zauważyć, że w toku postępowania sądowego Skarżąca wnioskowała o przyznanie jej prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, w którym również przedstawiła swoją sytuację majątkową. Tymczasem w zaskarżonym postanowieniu sąd pierwszej instancji w ogóle nie odniósł się do danych zawartych w znajdujących się w aktach niniejszej sprawy dokumentach przedstawiających sytuację finansową Spółki i nie poddał ich ocenie.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podnosi się, że w ramach rozpoznania wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji sąd winien uwzględniać wszystkie okoliczności, nawet nie podniesione we wniosku, o ile można je wyinterpretować na podstawie obowiązujących przepisów prawa oraz akt sprawy (por. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach: z 27 stycznia 2016 r., sygn. akt I OZ 38/16 oraz z 25 stycznia 2019 r. sygn. akt I FZ 385/18).

Odnosząc się do argumentacji Sądu, że część załączonych do wniosku dokumentów nie została uwierzytelniona przez co nie mógł wziąć ją pod uwagę. Wskazać należy, że nie ulega wątpliwości, że składane przez Spółkę odpisy dokumentów powinny być poświadczone za zgodność z oryginałem przez występującego w tej sprawie pełnomocnika. Jednak uchybienie to nie miało żadnego wpływu na treść rozstrzygnięcia. Należy podkreślić, że na etapie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Spółka miała jedynie uprawdopodobnić, a nie udowodnić podnoszone we wniosku okoliczności. Należy wskazać, że wraz z zażaleniem Spółka ponownie przedłożyła komplet dokumentów, które poświadczył za zgodność z oryginałem pełnomocnik Spółki. Naczelny Sąd Administracyjny nie miał zatem podstaw do kwestionowania tych dokumentów pod względem formalnym.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, konieczne zatem stało się uchylenie zaskarżonego postanowienia. Sąd pierwszej instancji przy ponownym rozpoznaniu sprawy zobowiązany będzie odnieść się do wskazanych w uzasadnieniu wniosku argumentów strony, z uwzględnieniem całokształtu znajdujących się w aktach sprawy informacji i dokumentów, także tych dołączonych do rozpoznawanego w niniejszym postępowaniu zażaleniu i ocenić czy świadczą one o istnieniu przesłanek określonych w art. 61 § 3 P.p.s.a. i czy przemawiają za przyznaniem stronie ochrony tymczasowej. Sąd pierwszej instancji powinien w szczególności ocenić, czy i w jakim zakresie wykonanie decyzji wpłynie na dalsze prowadzenie oraz funkcjonowanie działalności Skarżącej oraz czy uiszczenie zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług w wysokości 1.530.425,00 zł spowoduje trudne do odwrócenia skutki, bądź też czy zajdzie niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, o której mowa w powołanym przepisie.

Naczelny Sąd Administracyjny zwraca przy tym uwagę, że powyższe nie przesądza jednakże o zasadności tego wniosku.

Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.