Wyrok NSA z dnia 09 września 2025, sygn. I FZ 149/25

2) Art. 88 p.p.s.a. w zw z art. 122 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej jako; "k.p.a.") poprzez jego błędne zastosowanie polegające na odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, w sytuacji gdy:

a) Skarżący zastosował się do pouczenia przez urzędnika wydającego mu kopię decyzji Dyrektora Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 01.08.2024 r., że termin upływa w dniu 09.10.2024 r.,

b) Skarżący został pouczony przez urzędnika Krzysztofa Pannę, że od 02.10.2024 r. należy dodać (doliczyć) siedem dni i termin upływa 09.10.2024 r.,

c) Skarżący sporządził skargę sam, bez pomocy pełnomocnika profesjonalnego i działał w zaufaniu do pouczenia przez Urzędnika wydającego mu kopię decyzji;

d) Skarżący brał czynny udział w całym postępowaniu wielokrotnie składając pisma procesowe, wyjaśnienia, jak również osobiście pojawiał się w siedzibie Urzędu;

e) Skarżącemu nie została doręczona ww. decyzja, która to została zwrócona, przy czym była to jedyna korespondencja, która bez winy Skarżącego została zwrócona, jak również sam Skarżący złożył pisemną skargę w placówce Poczty Polskiej na listonosza, który nie pozostawiał awizo w okresie sierpień-wrzesień 2024 r.

co skutkowało wydaniem błędnego orzeczenia w sprawie;

II. przepisów prawa materialnego tj. art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm., dalej jako: "Konstytucja RP"); w zw. z art. 77 ust. 2 Konstytucji RP poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na nieuzasadnionym pozbawieniem Skarżącego do drogi sądowej dochodzenia naruszonych wolności lub praw przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły Sąd, co skutkuje zarazem uprawomocnieniem wydanej z rażącym naruszeniem przepisów prawa na szkodę Skarżącego, biorącego czynny udział w całości postępowania administracyjnego obu instancji, błędnie pouczonego o terminie na wniesienie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na ww. decyzję.

W rezultacie powyższych zarzutów wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także z ostrożności procesowej wniesiono o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje

Na wstępie należało odnieść się do kwestii, że wniesiony środek zaskarżenia został sformułowany jednocześnie z ewentualnym wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu.

W tym zakresie trafnie wskazuje się w literaturze, że przesłanki środka odwoławczego na odrzucenie skargi (wniosku) i wniosku o przywrócenie terminu wzajemnie się wykluczają co oznacza tyle, iż obie te czynności nie mogą okazać się skuteczne równocześnie. Wojewódzkie sądy administracyjne w pierwszej kolejności powinny nadawać bieg zażaleniu na odrzucenie skargi, a w przypadku jego prawomocnego oddalenia przystąpić do rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu. (por. D. Lebowa, Kolizja wniosku o przywrócenie terminu i środka odwoławczego w postępowaniu sądowoadministracyjnym, ZNSA 2014, nr 3, s. 76-88). Wynika to z faktu, że bezprzedmiotowe byłoby przywracanie terminu, co do którego jeszcze prawomocnie nie stwierdzono uchybienia. Postanowienie o odrzuceniu skargi (wniosku) stanowi potwierdzenie, że uchybienie terminowi miało faktycznie miejsce i nie stanowi ono przeszkody w rozpoznaniu wniosku o przywrócenie terminu.

W rezultacie przed przystąpieniem do rozpoznania wniesionego wniosku o przywrócenie terminu przez Sąd pierwszej instancji konieczne jest rozpoznanie niniejszego zażalenia, na które to złożony wniosek nie wywiera żadnego wpływu.

Przechodząc już do samego zażalenia stwierdzić należało, że nie zasługuje ono na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności

w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócić termin. Stosownie do art. 87 § 1 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Natomiast w myśl art. 88 zd. 1 p.p.s.a., spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo odrzucił wniosek A.S. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi uznając, że został on złożony po upływie terminu określonego w art. 87 § 1 p.p.s.a. Przyczyna uchybienia terminu ustała najpóźniej 1 października 2024 r., tj. w dniu, w którym skarżący zapoznał się z treścią decyzji. Jak podniesiono we wniosku przyczyną uchybienia terminu był brak wiedzy skarżącego o terminie na wniesienie przedmiotowego wniosku z uwagi na błędną informację o terminie na złożenie wniosku o przywrócenie terminu przez osobę wydającą mu w dniu 1 października 2024 r. decyzję organu odwoławczego.

Wbrew twierdzeniom skarżącego, nie było podstaw do przyjęcia, że siedmiodniowy termin, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a., zaczął biec dopiero od następnego dnia (tj. 2 października 2024 r.). Z treści ww. przepisu wynika jednoznacznie, że termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu rozpoczyna bieg od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. W przedmiotowej sprawie dniem ustania przyczyny był 1 października 2024 r. tj. dzień wydania skarżącemu decyzji organu.

Odnosząc się do argumentacji co do bazowania przez podatnika na rzekomym błędnym "pouczeniu" urzędnika organu podatkowego wskazać trzeba, że z akt sprawy taka okoliczność nie wynika. Na powoływanej k. 140 akt administracyjnych znajduje się jedynie notatka co do wydania kopii decyzji Skarżącemu w dniu 1 października 2024 r. Niezależnie jednak od samego udowodnienia przekazania tej informacji, wskazać trzeba, że udzielenie tego rodzaju pouczenia nie wynika z przepisów prawa, a zatem leży poza sferą imperium organu administracyjnego.

Choć zawodowy pełnomocnik najwyraźniej nie zdał sobie sprawy, że w sprawach podatkowych nie stosuje się przepisów k.p.a. i tym samym nie można zastosować art. 112 tej ustawy, to w art. 214 o.p. zawarta jest regulacja analogiczna. Skutek jej zastosowania nie jest jednak tego rodzaju, że modyfikuje on bieg terminu procesowego, a łagodzi skutki jego uchybienia.

Rzekomo udzielona w niniejszej sprawie informacja nie stanowi pouczenia o którym mowa w art. 214 o.p. (nie stanowi pouczenia w decyzji co do prawa odwołania lub skargi do sądu administracyjnego) i jako taka nie może wywrzeć skutku o którym mowa w tym przepisie.

Na bieg terminów procesowych nie wpływa w żaden sposób świadomość strony oraz prawidłowość nawet faktycznie udzielonego i umocowanego w prawie pouczenia. Nie sposób też precyzyjnie odtworzyć treści rzekomo przekazanej informacji, jednakże co do zasady pracownik organu trafnie wskazał, że termin odbioru pisma (1 października 2024 r.) nie wlicza się do biegu terminu na złożenie wniosku. Stanowi o tym stosowany do liczenia terminów procesowych art. 111 § 2 kodeksu cywilnego, że jeżeli początkiem terminu oznaczonego w dniach jest pewne zdarzenie, nie uwzględnia się przy obliczaniu terminu dnia, w którym to zdarzenie nastąpiło. Nie zmienia to jednak faktu, że termin liczony m.in. zgodnie z tym przepisem upływał z końcem dnia 8 października 2024 r.

Przedstawiona w niniejszej sprawie argumentacja pozostaje bez żadnego wpływu na stwierdzone uchybienie terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Może stanowić jedynie uzasadnienie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, który to wniosek Wojewódzki Sąd Administracyjny będzie zobowiązany rozpoznać. Należy na marginesie zaznaczyć, że tak w literaturze i orzecznictwie dopuszczalne jest formułowanie wniosków o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu (por. B. Dauter [w:] A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, B. Dauter, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. IX, Warszawa 2024, art. 88).

Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny uznając, że zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.