Wyrok NSA z dnia 19 lutego 2026, sygn. I FZ 164/25

Tym samym to do podmiotu wnioskującego o przywrócenie terminu należy takie umotywowanie wniosku, ewentualnie dodatkowe poparcie swoich twierdzeń niezbędną dokumentacją, aby w sposób możliwie wyczerpujący i przekonujący dla sądu administracyjnego uprawdopodobnić brak winy w niedochowaniu terminu. Podkreślenia wymaga przy tym, że z uwagi na charakter działania (zakres kognicji) sądu kasacyjnego — który sprowadza się jedynie do badania prawidłowości działania sądu pierwszej instancji, a nie do powtórnego merytorycznego rozpoznania danej sprawy — wspomniane okoliczności muszą zostać wykazane na etapie rozpatrywania wniosku o przywrócenie terminu przez sąd pierwszej instancji.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny, badając zaskarżone postanowienie pod kątem jego zgodności z obowiązującymi przepisami prawa oraz w granicach okoliczności faktycznych, w jakich orzekał sąd pierwszej instancji, stwierdza, że postanowienie to nie narusza prawa.

Przede wszystkim zauważyć należy, że elementy formalne wniosku skarżącego o przywrócenie terminu nie są w sprawie sporne. Spór zaś dotyczy wyłącznie oceny, czy uchybienie terminu miało charakter zawiniony przez skarżącego, czy też nie.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w tak zakreślonym sporze rację należy przyznać sądowi pierwszej instancji.

We wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie sądu pierwszej instancji z 21 maja 2025 r. skarżący wskazał, że 11 czerwca 2025 r. skontaktował się z sekretariatem sądu telefonicznie w celu uzyskania informacji, czy w przypadku gdy nie zdąży złożyć dokumentów osobiście w tym dniu, może złożyć je dnia następnego (12 czerwca 2025 r.), na co uzyskał od pracownika sądu odpowiedź twierdzącą. Z tej lakonicznej argumentacji wynika zatem, że skarżący wiedział, że 11 czerwca 2025 r. upływa termin do wniesienia zażalenia na postanowienie z 21 maja 2025 r. Nie wynika z niej natomiast co było przeszkodą do dochowania przez niego tego terminu. W tej sytuacji nie sposób więc ocenić, czy była to przeszkoda, której skarżący nie mógł usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, w tym np. przez posłużenie się osoba trzecią.

Ponadto z treści wniosku wynika, że skarżący, kontaktując się z sądem, dopuszczał możliwość, że nie zdąży w danym dniu (11 czerwca 2025 r.) złożyć dokumentów osobiście w sądzie. Tymczasem osobiste złożenie pisma w biurze podawczym sądu nie jest jedyną możliwością zachowania terminu, który ustawa zakreśla dla skutecznego dokonania takiej czynności procesowej (o czym skarżący został z resztą pouczony na piśmie wraz z doręczeniem mu postanowienia z 21 maja 2025 r.). Zgodnie bowiem z art. 83 § 3 p.p.s.a. oddanie pisma w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. — Prawo pocztowe albo placówce pocztowej operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej lub państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) — stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, albo polskim urzędzie konsularnym jest równoznaczne z wniesieniem go do sądu. Ponadto w myśl art. 83 § 4 cytowanej ustawy to samo dotyczy złożenia pisma przez żołnierza w dowództwie jednostki wojskowej albo przez osobę pozbawioną wolności w administracji zakładu karnego lub aresztu śledczego oraz przez członka załogi polskiego statku morskiego u kapitana statku. Zgodnie zaś z art. 83 § 5 p.p.s.a. datą wniesienia pisma w formie dokumentu elektronicznego jest określona w urzędowym poświadczeniu odbioru data wprowadzenia pisma do systemu teleinformatycznego sądu lub właściwego organu.

Z powyższego wynika zatem, że pisma w postępowaniu sądowoadministracyjnym mogą być składane osobiście w biurze podawczym sądu, ale także przesyłane za pośrednictwem operatora pocztowego (krajowego albo świadczącego usługi pocztowe w innym kraju członkowskim Unii Europejskiej, kraju członkowskim EFTA lub w Szwajcarii), za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej, a także za pośrednictwem pozostałych wymienionych powyżej podmiotów szczególnych. Co istotne, o ile w przypadku złożenia pisma osobiście w biurze podawczym sądu o zachowaniu terminu decyduje data wpływu pisma do sądu, o tyle w każdym z przypadków wymienionych w art. 83 § 3-5 p.p.s.a o terminowym złożeniu pisma decyduje data jego oddania wskazanym podmiotom, czyli data nadania.

W sytuacji zatem gdy skarżący dopuszczał możliwość, że nie zdąży złożyć zażalenia na postanowienie z 21 maja 2025 r. osobiście w sądzie z zachowaniem terminu, miał możliwość skorzystania z innych form wniesienia zażalenia, gwarantujących mu dochowanie ustawowego terminu. We wniosku nie wskazano zaś, że skorzystanie z tych form, a nawet posłużenie się przy tej czynności osobą trzecią, nie było możliwe. Treść wniosku dowodzi przy tym, że skarżący o takich możliwościach wiedział, ale po kontakcie z sekretariatem sądu, wręcz zrezygnował ze skorzystania z nich.

W opisanych okolicznościach nie sposób zatem uznać, że w rozpoznawanej sprawie uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie sądu pierwszej instancji z 21 maja 2025 r. było przez stronę niezawinione.

W świetle powyższych rozważań podnoszona we wniosku o przywrócenie terminu okoliczność wprowadzenia skarżącego w błąd przez pracownika sekretariatu sądu pierwszej instancji pozostaje, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, bez wpływu na tę ocenę. Przede wszystkim skarżący w sposób bardzo ogólnikowy powołał okoliczności swojej rozmowy telefonicznej z sekretariatem sądu. W sprawie uprawdopodobnione zostało jedynie to, że miała ona faktycznie miejsce. Nie wiadomo jednakże kiedy (we wniosku wskazano, że 11 czerwca 2025 r., w zażaleniu, że 4 czerwca 2025 r. o godz. 9.26, na dowód czego załączono tzw. zrzut ekranu z telefonu, przy tym treść tego dokumentu nie wskazuje tego, kto i na jaki numer wykonał połącznie; również sąd pierwszej instancji, dokonując w tym zakresie ustaleń z urzędu, nie sprecyzował, kiedy wspomniana rozmowa się odbyła). Nie jest również znany przebieg tej rozmowy, w szczególności to jakich informacji skarżący udzielił pracownikowi sekretariatu sądu, ani jakie sformułował pytanie/pytania (we wniosku o przywrócenie terminu jest mowa o złożeniu dokumentów, a nie o złożeniu zażalenia na konkretne postanowienie sądu).

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.