3) art. 88 w zw. z art. 87 § 1, 2 i 5 i art. 86 § 1 w zw. z art. 141 § 4 i art. 166 p.p.s.a. w związku z oraz art. 31 ust. 3 w zw. z art. 45 ust. 1 i art. 176 ust. 1 Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm., dalej: "Konstytucja") i art. 47 oraz art. 52 ust. 1 Karta praw podstawowych Unii Europejskiej (Dz. U. UE. C. z 2007 r. Nr 303, str. 1 z późn. zm., dalej: "Karta") oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzona w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmieniona następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełniona Protokołem nr 2 (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 z późn. zm., dalej: "Konwencja") poprzez bezpodstawne i sprzeczne z wymienionymi przepisami przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji, że działania profesjonalnego pełnomocnika jakim jest doradca podatkowy specjalizujący się w prowadzeniu spraw sądowoadministracyjnych, osoba zaufania publicznego, obciążają mocodawcę, pomimo tego, że (jak wykazano w niniejszej sprawie) pełnomocnik ten działał na szkodę mocodawcy nie podejmując terminowo prostych kancelaryjnych czynności niezbędnych do zaskarżenia niekorzystnego dla mocodawcy wyroku w sprawie o wartości przedmiotu sporu 67 476 973,00 zł. a następnie wprowadzał mocodawcę w błąd co do stanu postępowania ukrywając przed nim przez ponad 16 miesięcy rażące niedopełnienie ciążących na nim obowiązków i przez to nadużywał zaufania jakim go mocodawca obdarzył, uniemożliwiając przez to podjęcie właściwych czynności przez Spółkę, choć stanowiło to rażące naruszenie obowiązków przez doradcę podatkowego w świetle postanowień art. 3, art. 12 ust. 1 do 3 i art. 14 ust. 1 Zasad Etyki Doradców Podatkowych oraz przepisów art. 286 § 1 i art. 296 § 1 k.k. oraz gwarancji i wartości zawartych w art. 45 ust. 1 Konstytucji, art. 6 ust. 1 Konwencji i art. 47 oraz art. 52 ust. 1 Karty i spowodowało bezpodstawne odmówienie przywrócenia Skarżącej terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 27 lutego 2024 r. i jego doręczenie wraz z uzasadnieniem, a przez to pozbawiło Skarżącą prawa do sądu.
4) art. 88 w zw. z art. 87 § 1, 2 i 5 i art. 86 § 1 w zw. z art. 141 § 4 i art. 166 p.p.s.a. w zw. z oraz art. 31 ust. 3 w zw. z art. 45 ust. 1 i w zw. z art. 176 ust. 1 Konstytucji i art. 47 oraz art. 51 ust. 1, art. 52 ust. 1 Karty oraz art. 6 ust. 1 Konwencji poprzez błędną wykładnię przepisów procesowych regulujących instytucję przywrócenia terminu z pominięciem zasady prawa do sądu z perspektywy funkcji ochronnej, która determinuje istotę tej instytucji (W. Kręcisz, Glosa do postanowienia NSA z dnia 19 marca 2008 r. sygn. akt I FZ105/08, opubl. Admin. 2008/2/258, wyrok NSA z 27 marca 2024 r. w sprawie II GZ 102/24, orzeczenie ETPC z dnia 23 października 1996 r. w sprawie Levages Prestations Services przeciwko Francji oraz decyzja ETPC z dnia 16 października 2001 r. skarga nr 520039/9 sprawa Zmaliński przeciwko Polsce) i analizy przesłanek przewidzianych w art. 86 i 87 p.p.s.a. przy zastosowaniu wykładni prokonstytucyjnej tych przepisów, co pozbawiło Skarżąca prawa do przywrócenia terminu uchybionego przez doradcę podatkowego pomimo uprawdopodobnionego braku jej winy a przez to pozbawiło ją prawa do wniesienia skargi kasacyjnej od niekorzystnego wyroku Sądu I instancji do Naczelnego Sądu Administracyjnego, z naruszeniem przez Sąd wymienionych przepisów, co miało bezpośredni wpływ na wynika sprawy;
5) art. 86 § 1, art. 87 i art. 88 p.p.s.a. poprzez:
1) bezpodstawne przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji, że pomimo powierzenia przez Skarżącą prowadzenia kolejnej (piątej) sprawy profesjonalnemu pełnomocnikowi doświadczonemu doradcy podatkowemu K. M., specjalizującemu się w prowadzeniu spraw sądowoadministracyjnych, wykonującemu zawód zaufania publicznego - na podstawie szerokiego umocowania zawartego w pełnomocnictwie z 5 listopada 2021 r., w sytuacji ograniczonej aktywności z uwagi na wiek i stan zdrowia prezesa Zarządu - Skarżąca miała obowiązek nadzorowania jego czynności, choć dotychczasowa wieloletnia współpraca z tym doradcą podatkowym i jego rekomendacje dostępne w Internecie oraz wykonywanie zawodu zaufania publicznego, nie wskazywały na taką konieczność biorąc pod uwagę przyjęte przez doradcę podatkowego obowiązki w sprawie I SA/Po 113/23, wykonywanie zawodu zaufania publicznego i obowiązujące jego postanowienia art. 3, art. 12 ust. 1 do 3 i art. 14 ust. 1 Zasad Etyki Doradców Podatkowych stanowiących załącznik do uchwały nr 28/2006 II Krajowego Zjazdu Doradców Podatkowych z dnia 22 stycznia 2006 r. w sprawie zasad etyki doradców podatkowych;
2) bezpodstawne przyjęcie, że Skarżąca nie uprawdopodobniła braku swojej winy w niedochowaniu terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 27 lutego 2024 r., choć przedstawione przez nią dowody uprawdopodobniają w dostatecznym stopniu brak jej winy, na co wskazał także Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców w swoim piśmie z dnia 1 lipca 2025 r. które Sąd pominął przy rozpoznawaniu sprawy;
3) bezpodstawne przyjęcie, że w sprawie nie wystąpił przypadek wyjątkowy, o którym mowa w art. 87 § 5 p.p.s.a., choć Skarżąca wykazała przedstawionymi dowodami, a w tym także dodatkowo załączonym do niniejszego zażalenia zawiadomieniem do Prokuratury z dnia 2 sierpnia 2025 r. o podejrzeniu popełnienia przestępstwa przez doradcę podatkowego z art. 286 § 1 i 296 § 1 k.k., że przypadek wyjątkowy wystąpił na co wskazuje rażąco sprzeczne z Zasadami Etyki Zawodu Doradcy Podatkowego zachowanie pełnomocnika czynem ciągłym od 6 marca 2024 r. do 16 czerwca 2025 r. i ukrywanie przed mocodawca rażącego niedopełnienia przez pełnomocnika swoich obowiązków, a przez to działanie na szkodę mocodawcy, co uniemożliwiło Skarżącej podjęcie przed upływem roku od uchybienia terminu przez doradcę podatkowe czynności w sprawie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Sądu z dnia 27 lutego 2024 r. i zapewnienia Spółce prawa do sądu, co spowodowało konieczność wstąpienie do sprawy Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców na prawach przysługujących prokuratorowi w celu wsparcia zasadności wniosku Skarżącej jako przedsiębiorcy;
4) dokonywanie ustalenia istotnych w sprawie okoliczności dotyczących uprawdopodobnienia przez Skarżącą braku winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 27 lutego 2024 r. oraz wystąpienia wyjątkowego przypadku, w wybiórczy oraz przypadkowy sposób i z pominięciem istoty sprawy i wszystkich zgromadzonych w sprawie dowodów, a przez to wszystkich istotnych okoliczności sprawy w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności jakiego można wymagać od strony w sytuacji ukrywania przed nią przez jej pełnomocnika przez 16 miesięcy rażącego niedopełnienia przez niego podstawowych obowiązków i działania na szkodę Skarżącej, co miało wpływ na wynik sprawy i bezpodstawne odrzucenie wniosku Spółki a w konsekwencji pozbawienie jej prawa do sądu;
5) nieuwzględnienie przez Sąd wszystkich okoliczności, które przemawiają za uznaniem wystąpienia przypadku wyjątkowego, o którym mowa w art. 87 § 5 p.p.s.a. oraz uprawdopodobniają brak winy Skarżącej w niedochowaniu terminu do złożenia przez nią wniosku o uzasadnienie wyroku z dnia 27 lutego 2024r. zgodnie z art. 86 § 1 i 87 § 2 p.p.s.a., w tym dotyczących w szczególności zachowania doradcy podatkowego wobec mocodawcy w okresie od 6 marca 2024 r. do 16 czerwca 2025 r. i nadużycia przez niego zaufania jakim darzył go mocodawca, co Sąd całkowicie pominął, a co uniemożliwiło Skarżącej podjęcie wcześniej czynności zmierzających do przywrócenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku i zapewnienia Spółce prawa do sądu i miało bezpośredni wpływ na wynika sprawy;
6) dokonanie oceny zasadności wniosku na podstawie błędnych i nie zweryfikowanych prawidłowo ustaleń faktycznych dotyczących okoliczności nie związanych bezpośrednio z wnioskiem Skarżącej o przywrócenie terminu, wymienionych na str. 8 i 9 uzasadnienia skarżonego postanowienia, co podważa rzetelność postępowania Sądu w niniejszej sprawie i miało także wpływ na wynik sprawy.
4. Ponadto na podstawie art. 106 § 3 w zw. z art. 166 p.p.s.a. Strona wniosła o przeprowadzenie dowodu z dokumentu - z zawiadomienia Skarżącej z 2 sierpnia 2025 r. o podejrzeniu popełnienia przestępstwa przez doradcę podatkowego K. M. wniesionego do Prokuratury Rejonowej Poznań - Stare Miasto w Poznaniu, co do faktów przedstawionych w zawiadomieniu wskazujących na wystąpienie znamion czynów z art. 286 § 1 i art. 296 § 1 k.k. oraz z dokumentu - pisma prezesa Zarządu Skarżącej z 17 czerwca 2025 r. do Wielkopolskiej Izby Doradców Podatkowych z prośbą o wsparcie w postępowaniu o przywrócenie terminu, co do faktu szukania przez Skarżącą pomocy zaraz po powzięciu informacji w dniu 16 czerwca 2025 r. o rażącym niedopełnieniu obowiązków przez doradcę podatkowego, w celu zapewnienia Skarżącej prawa do sądu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
5. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
5.1. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Natomiast z brzmienia art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a., wynika, że pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Powołane przepisy wskazują, że warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest łączne spełnienie przesłanek ustanowionych w przepisach art. 86 i art. 87 p.p.s.a., tj.: uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i art. 87 § 2), spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony (art. 86 § 2), dochowanie terminu do złożenia wniosku (art. 87 § 1) oraz dopełnienie uchybionej czynności (art. 87 § 4). Brak spełnienia jednej z tych przesłanek uniemożliwia przywrócenie terminu. Skoro art. 87 § 2 p.p.s.a. stanowi, że we wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy po stronie zainteresowanego przywróceniem terminu, to należy uznać, że jakikolwiek stopień zawinienia strony w uchybieniu terminu (nawet lekkie niedbalstwo) powoduje niedopuszczalność jego przywrócenia. Przywrócenie terminu jest dopuszczalne wyłącznie w przypadku zaistnienia obiektywnych, występujących bez woli strony, okoliczności, które mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie.
Należy zaznaczyć, że instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i jest stosowana w sytuacjach gdy strona, z przyczyn niezależnych od niej, którym w żaden sposób nie mogła zaradzić, nie dopełniła czynności procesowej w stosownym terminie. W przypadku zaś, gdy strona reprezentowana jest przez profesjonalnego pełnomocnika, to brak jego winy jest warunkiem przywrócenia terminu przez sąd, bowiem to na nim spoczywa obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Ponadto w odniesieniu do osób, które z racji wykonywanego zawodu występują jako pełnomocnicy stron, należy przyjąć, że osoby te są zobowiązane do szczególnej staranności przy wykonywaniu powierzonego zlecenia, a zatem ocena czy osoby te dochowały reguł starannego działania winna być dokonywana w oparciu o odpowiednio wysokie kryteria. Osoby te zobowiązane są bowiem do zachowania podwyższonej staranności, jakiej można wymagać od profesjonalnych uczestników obrotu prawnego. Pełnomocnik reprezentujący stronę ma obowiązek działania w imieniu i na jej rzecz z równą starannością, tak jakby działał na własną rzecz. Na profesjonalnym pełnomocniku ciąży niewątpliwie obowiązek dochowania należytej staranności wymaganej od profesjonalisty i taki też miernik należy przyjąć jako wzorzec oceny zawinienia w przekroczeniu terminu do dokonania czynności procesowej, w kontekście przesłanek przewidzianych w art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a.
5.2. W niniejszej sprawie Skarżąca wskazała, że ustanowiony przez nią pełnomocnik - doradca podatkowy będący osobą zaufania publicznego, ukrywał przed nią od 6 marca 2024 r. do dnia 16 czerwca 2025 r. rażące uchybienie ustawowemu terminowi do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia niekorzystnego dla Spółki wyroku Sądu z dnia 27 lutego 2024 r. i w związku z tym uchybieniem jego nie zaskarżył, a po wyrządzeniu tej znacznej szkody, świadomie i znając negatywne skutki tych zdarzeń dla Skarżącej, wyrządzał jej dalsze szkody m.in. poprzez uniemożliwienie Skarżącej podjęcie niezwłocznie we własnym zakresie stosownych czynności prawnych (złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku i doręczenie odpisu tego wyroku wraz z uzasadnieniem, w celu jego zaskarżenia). Działał zatem od 6 marca 2024 r. do 16 czerwca 2025r. czynem ciągłym w sposób uzasadniający podejrzenie wyczerpania znamion czynów z art. 296 § 1 k.k. i art. 286 § 1 k.k., co Skarżąca opisała w swoim zawiadomieniu z 2 sierpnia 2025 r. do Prokuratury Rejonowej Poznań - Stare Miasto w Poznaniu o podejrzeniu popełnienia przez jej pełnomocnika wymienionych przestępstw, wnosząc o pilne wszczęcie postępowania w tej sprawie. Odpis zawiadomienia Skarżącej załączam do niniejszego zażalenia.
Na str. 7 uzasadnienia zaskarżonego postanowienia Sąd pierwszej instancji podkreśla, że pierwszą czynnością jaką powinna podjąć Skarżąca powinno być zawiadomienie organów ścigania o popełnieniu przestępstwa przez ustanowionego przez nią pełnomocnika procesowego, bo nie jest rolą Sądu administracyjnego kwalifikowanie działań pełnomocnika pod kątem tego, czy złożenie przez niego po terminie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku wyczerpuje znamiona przestępstw z art. 286 § 1 i art. 296 § 1 k.k. Z powyższego wynika, że wbrew okolicznościom niniejszej sprawy Sąd pierwszej instancji ograniczył się do oceny niezłożenia przez pełnomocnika w terminie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, pomijając rażące niedbalstwo i ukrywanie przez niego tego faktu przed mocodawcą przez ponad 16 miesięcy oraz skutków jakie w związku z tym były następstwem tych rażących, a przez to wyjątkowych naruszeń w przypadku doradcy podatkowego wykonującego zawód zaufania publicznego. Nie było to zatem zdarzenie incydentalne. Naruszenia obowiązków miały bowiem charakter ciągły i były ze sobą ściśle powiązane - dotyczyły tej samej sprawy, szkodziły Skarżącej, były przed nią ukrywane, a więc były intencjonalne.
Kolejność czynności podejmowanych przez Spółkę po powzięciu wiadomości o ukrywaniu przed nią przez doradcę podatkowego faktycznej sytuacji prawnej (a przez to finansowej) dotyczącej jej skargi w sprawie I SA/Po 113/23, należała do jej uznania i zależała od aktualnych możliwości. Trzeba bowiem pamiętać, że podejmowanie stosownych czynności w tak ważnych sprawach wiąże się z zapewnieniem finansowania na niezbędne konsultacje i przygotowanie odpowiednich pism. Nie można podzielić przy tym poglądu Sądu pierwszej instancji, że ocena działań pełnomocnika naruszającego w rażący sposób zasady etyki zawodu poprzez rażące niedbalstwo i działanie na szkodę mocodawcy poprzez jego ukrywanie przez ponad 16 miesięcy, jest możliwa tylko po przeprowadzeniu postępowania karnego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przedstawione przez Spółkę dowody w pełni uzasadnia wystąpienie wyjątkowych okoliczności dotyczących dopuszczenia się przez doradcę podatkowego rażącego niedbalstwa a następnie oszustwa poprzez jego ukrywanie przed mocodawcą i działania przez to na jego szkodę, nadużywając zaufania mocodawcy, na co wskazuje także Rzecznik, jak również na uprawdopodobnienie przez Spółkę braku jej winy w uchybieniu terminu. W konsekwencji wniosek Spółki w pełni zasługiwał na jego uwzględnienie i nie powinien być odrzucony przez Sąd pierwszej instancji.
6. W tym stanie rzeczy, ponieważ zażalenie zasługiwało na uwzględnienie, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.
7. Odnosząc się do wniosku o zasądzenie kosztów postępowania, stwierdzić należy, że obowiązujące w chwili wydania niniejszego rozstrzygnięcia przepisy p.p.s.a. nie przewidują możliwości orzeczenia co do zwrotu kosztów w postępowaniu zażaleniowym. Zgodnie bowiem z art. 209 p.p.s.a. o zwrocie kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 p.p.s.a. Natomiast w niniejszej sprawie zostało rozpoznane zażalenie na postanowienie, a zatem Naczelny Sąd Administracyjny nie miał podstaw do orzekania o kosztach.