Wyrok NSA z dnia 16 października 2025, sygn. I FZ 191/25

Zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie przyjmuje się rygorystyczne kryteria ocen postawy osoby, która dokonała czynności procesowej po terminie. Wiążą się one z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa, a o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. W konsekwencji brak winy w uchybieniu terminu można przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, oceniając merytorycznie wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał brak podstaw do jego uwzględnienia.

We wniosku o przywrócenie terminu spółka wskazała, że uchybiła go w sposób przez siebie niezawiniony. Prezes zarządu spółki wyjaśnił, że leczy się psychiatrycznie i miał nasilenie objawów choroby, które spowodowały brak świadomości. Ze względu na swój stan zdrowia nie sprawdził treści zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia i nie złożył wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Było to spowodowane zażywaniem silnych leków psychotropowych, które czasami powodują wyłączenie świadomości. Objawy spowodowane zażywaniem leków ustąpiły 24 lipca 2025 r. Do wniosku dołączył dokumentację, mająca potwierdzać taki stan jego zdrowia.

W pierwszej kolejności Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że sąd administracyjny orzeka na podstawie przepisów ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a nie kodeksu postępowania administracyjnego, zatem wskazane w zażaleniu przepisy k.p.a. są absolutnie nietrafne.

Na podkreślenie zasługuje fakt, że rolą przedsiębiorcy, jako profesjonalnego uczestnika obrotu oraz podmiotu inicjującego postępowanie sądowe, jest zapewnienie takiego funkcjonowania zarówno odnoszącego się do odbioru korespondencji urzędowej (sądowej), jak i możliwości działania organów spółki, aby zminimalizować ryzyko nieprawidłowości w organizacji pracy.

Prawidłowo Wojewódzki Sąd Administracyjny we Rzeszowie uznał, że okolicznością bezsporną jest kwestia uchybienia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z 10 lipca 2025 r. na piśmie. Termin ten upłynął 17 lipca 2025 r. W sprawie nie została przez spółkę wykazana przesłanka uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku.

Okoliczności wskazane we wniosku nie usprawiedliwiają uchybienia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny nie odmawia prezesowi zarządu możliwości wystąpienia okoliczności odnoszących się do jego stanu zdrowia i ewentualnych skutków ubocznych spowodowanych zażywaniem leków. Jednakże, nawet przyjmując, że pogorszenie stanu zdrowia prezesa zarządu miało nagły i obłożny charakter, obiektywnie uniemożliwiający podjęcie działań to zupełnie niezrozumiały jest w tej sytuacji brak działania pełnomocnika spółki - ustawionego przez prezesa zarządu - r.pr. [...] (pełnomocnictwo z 15 kwietnia 2025 r. uprawniało go do reprezentowania spółki przed organami administracji skarbowej [...], Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Rzeszowie oraz Naczelnym Sądem Administracyjnym [...]. W aktach sprawy brak jest odwołania udzielonego pełnomocnictwa. W sprawie nie został wykazany brak możliwości złożenia przez niego stosownego wniosku, we właściwym terminie. Zatem Naczelny Sąd Administracyjny przyjmuje, że nie została uprawdopodobniona przesłanka braku winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku.

Ponadto na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I WSA w Rzeszowie zawiadomiono pełnomocnika spółki o terminie rozprawy, wyznaczonej na 10 lipca 2025 r. Zawiadomienie to doręczono r.pr. [...] 19 maja 2025 r. Ponadto pełnomocnik spółki pismem z 27 maja 2025 r. wniósł o rozpoznanie sprawy także pod nieobecność strony lub jej pełnomocnika. Tym samym nie można uznać, że zawiadomienie o terminie posiedzenia Sądu zostało doręczone w sposób nieprawidłowy, a spółka nie była świadoma tego terminu. WSA w Rzeszowie prawidłowo zawiadomił ustanowionego w sprawie pełnomocnika spółki.

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że zaskarżone postanowienie, którym odmówiono przywrócenia terminu jest prawidłowe. Brak było przesłanki z art. 87 § 2 p.p.s.a. by wniosek ten Sąd pierwszej instancji mógł uwzględnić.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Odnosząc się do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, stwierdzić należy, iż nie może on być uwzględniony przez Naczelny Sąd Administracyjny, albowiem art. 203 i art. 204 p.p.s.a., które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na postanowienie sądu pierwszej instancji.