2. naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. przez pominięcie istotnych
okoliczności wskazanych we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, w szczególności;
a. złożenia w skardze wniosków dowodowych zmierzających do wykazania wadliwości zaskarżonej decyzji;
b. ryzyka powstania szkody majątkowej w przypadku wykonania decyzji przed przeprowadzeniem uzupełniającego postępowania dowodowego;
3. naruszenie zasady proporcjonalności (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP) poprzez ograniczenie prawa strony do skutecznej ochrony sądowej, wynikające z zastosowania nieproporcjonalnego kryterium oceny sytuacji finansowej (uiszczenie wpisu) jako podstawy odmowy udzielenia ochrony tymczasowej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Niewątpliwie podjęcie działań nakierowanych na skorzystanie z możliwości ubiegania się o udzielenie ochrony tymczasowej należy do strony postępowania. Powinna ona jednak mieć świadomość tego, że analizowane tu uprawnienie wiąże się z obowiązkiem należytego uzasadnienia składanego wniosku, tak stosownymi twierdzeniami, wnioskowaniami, jak i dokumentami, na okoliczność wykazania spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. Konieczne jest zatem przedstawienie we wniosku szczegółowych informacji uzasadniających wystąpienie zdarzeń, które powodują ziszczenie się choćby jednej z przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Materiał, do którego odnosi się sąd administracyjny oceniając zasadność wniosku o wstrzymanie, może być materiałem, który po części został dołączony do wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 września 2010 r., sygn. akt II FZ 417/10; CBOSA). Ciężar wykazania przesłanek zawartych w cytowanym przepisie, jak wynika to z jego konstrukcji, spoczywa na skarżącym.
Należy zauważyć, że wstrzymanie przez sąd administracyjny wykonania zaskarżonego aktu jest wyjątkiem od zasady wykonalności takiego aktu lub czynności, wyrażonej w art. 61 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), według którego wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności.
Na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a, po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których stanowi § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania.
Z uwagi na przytoczone wyżej brzmienie art. 61 § 3 p.p.s.a. decyzja o skorzystaniu z możliwości ubiegania się o udzielenie ochrony tymczasowej należy do strony postępowania i uprawnienie to wiąże się z obowiązkiem uzasadnienia wniosku przez poparcie go stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji, zwłaszcza dotyczącymi sytuacji finansowej oraz majątkowej (por. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 listopada 2007 r., II FZ 338/07 oraz z 9 września 2010 r., sygn. I OZ 671/10 i z 5 grudnia 2012 r. sygn. akt II FZ 988/12; dostępne w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych: orzeczenia.nsa.gov.pl). Brak uzasadnienia wniosku lub jego nieodpowiednie uzasadnienie uniemożliwia jego merytoryczną ocenę i tym samym wniosek taki – jako nieuzasadniony – podlega oddaleniu (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. 4, Warszawa 2010, s. 206).
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy należy odnotować, że słusznie zauważył WSA, że skarżąca nie wykazała, aby jej sytuacja materialna była na tyle trudna, że w razie wykonania decyzji mogłoby dojść do wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Na żadnym etapie postępowania nie przedstawiła bowiem dokumentacji pozwalającej na zweryfikowanie jej sytuacji finansowej i materialnej pod kątem przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a.
Aby możliwym było podjęcie rozstrzygnięcia, którego domagała się skarżąca, powinna była ona uprawdopodobnić okoliczności mieszczące się w granicach danych przesłanek i przedstawić na tą okoliczność stosowną dokumentację obrazującą jej, co istotne, pełną sytuację finansową i materialną, czego nie uczyniła. Również za zasadnością wniosku nie mogą przemawiać okoliczności podnoszone w ramach wniosku o przyznanie prawa pomocy. Nie można bowiem utożsamiać przesłanek do przyznania prawa pomocy, o których stanowi art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. z przesłankami, na podstawie których sąd może orzec o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu.
Odnotować można przy okazji, że postanowieniem z dnia 27 maja 2025 r., I SPP/Ol 46/25 (utrzymanym w mocy postanowieniem z dnia 30 czerwca 2025 r., I SPP/Ol 46/25) odmówiono spółce zwolnienia od kosztów sądowych. Sąd wojewódzki uznał bowiem, że spółka nie wykazała przesłanek do przyznania jej prawa pomocy.
W opisanej sytuacji nie można utożsamiać odmowy wstrzymania wykonania decyzji z naruszeniem prawa do sądu strony – de facto to strona sama z niego zrezygnowała w tym zakresie, nie uzasadniając swego wniosku.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a oddalił zażalenie jako nieuzasadnione.
Bartosz Wojciechowski (spr.)
sędzia NSA