Wyrok NSA z dnia 28 listopada 2025, sygn. I FZ 223/25

Zdaniem Skarżącej, pomimo przedłożenia dokumentów potwierdzających jej trudną sytuację majątkową Sąd dokonał dowolnej i powierzchownej oceny na tym polu, nie odnosząc się w sposób wyczerpujący do przedstawionych dowodów i nie uzasadniając przekonująco odmowy przyznania prawa pomocy. W ocenie Skarżącej, działanie Sądu stanowiło naruszenie art. 199 § 1 pkt 2 i 3 P.p.s.a. w związku z art. 14 i art. 6 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka oraz konstytucyjnej zasady prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). Odrzucenie skargi było przedwczesnym i nieuzasadnionym ograniczeniem prawa do sądu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.

4.1. Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie w istocie odpowiadało prawu.

4.2. Z art. 220 § 3 P.p.s.a. wynika, że skarga, od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd.

Skoro mimo prawidłowego wezwania Spółka nie uiściła wpisu od skargi w wyznaczonym terminie, a jednocześnie nie przyznano jej w ramach postępowania w przedmiocie prawa pomocy zwolnienia w takim zakresie, to nie zachodziły podstawy do kwestionowania zasadności odrzucenia skargi jako nieopłaconej w zakreślonym terminie.

4.3. Spółka w zażaleniu nie kwestionowała, że wezwanie do uiszczenia wpisu (de facto o wykonanie prawomocnego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenie wpisu) zostało doręczone jej pełnomocnikowi w dniu 13 czerwca 2025 r. (k. 85 akt sądowych). Nie podważała też, że w takim przypadku siedmiodniowy termin do uiszczenia wpisu od skargi upływał z dniem 20 czerwca 2025 r. (był to piątek). Okolicznością niesporną pozostawało i to, że brak fiskalny skargi w tym terminie nie został uzupełniony.

4.4. Natomiast podniesione w zażaleniu zarzuty i argumenty co do rozpoznanego odmownie wniosku o przyznanie prawa pomocy, w tym związane z sytuacją majątkową Spółki, nie dotyczyły zaskarżonego tu postanowienia i nie mogły mieć wpływu na ocenę prawidłowości postanowienia Sądu pierwszej instancji o odrzucenia skargi.

W rezultacie przyjąć więc należało, że wobec nieuiszczenia należnego wpisu sądowego od skargi w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, skarga podlegała odrzuceniu na podstawie art. 220 § 3 P.p.s.a., o czym prawidłowo orzeczono zaskarżonym postanowieniem.

4.5. Z kolei odnośnie do motywów zażalenia eksponujących gwarantowane konstytucyjnie i konwencyjnie prawo do sądu, wyjaśnić należało, że prawo to doznaje określonych ograniczeń (nie ma charakteru absolutnego). Realizacja prawa do sądu uzależniona jest bowiem od spełnienia szeregu wymogów prawem przewidzianych (formalnych/fiskalnych i materialnych), w tym między innymi: legitymacji skargowej, terminowego składania pism procesowych, uiszczania opłat sądowych, czy sporządzenia niektórych pism przez zawodowych pełnomocników.

Co do zarzutu naruszenia "art. 199 § 1 pkt 2 i 3" P.p.s.a. odnotowania wymagało, że art. 199 P.p.s.a. nie dzieli się na wskazane jednostki redakcyjne, a jego treść - do której nota bene w zażaleniu nie nawiązano - potwierdza powyższą konstatację co do wymogów fiskalnych związanych ze skuteczną realizacją prawa do sądu.

Zgodnie bowiem z tym przepisem strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

4.6. Nie znajdując zatem podstaw do uwzględnienia zażalenia, stosownie do art. 184 ab initio w związku z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.