Wyrok NSA z dnia 16 grudnia 2025, sygn. I FZ 238/25

Pełnomocnik Skarżącego wniósł ponadto o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie warto wskazać, że stosownie do art. 85 p.p.s.a., czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Instytucją procesową, której celem jest ochrona strony przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu do dokonania określonej czynności procesowej jest instytucja przywrócenia terminu.

W świetle art. 86 § 1 i art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a., przywrócenie terminu następuje na wniosek uprawnionego złożony do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w terminie 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W składanym wniosku należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu oraz wykonać czynność, której termin został uchybiony.

Zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie przyjmuje się rygorystyczne kryteria ocen postawy osoby, która dokonała czynności procesowej po terminie. Wiążą się one z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa, a o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. W konsekwencji brak winy w uchybieniu terminu można przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W przypadku reprezentacji przez profesjonalnego pełnomocnika, to na nim spoczywa obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych.

Odnosząc się do zarzutów zażalenia wskazanych w petitum, wskazać należy, że w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, bowiem w okolicznościach przedmiotowej sprawy nie można Sądowi pierwszej instancji, który odmówił przywrócenia terminu do złożenia wypełnionego formularza PPF, zarzucić naruszenia m.in. art. 86 § 1 p.p.s.a., skoro Skarżący we wniosku o przywrócenie terminu, a jego pełnomocnik w zażaleniu nie uprawdopodobnili braku winy w uchybieniu terminu. Skarżący motywował swój wniosek tym, że miał przygotowane i wydrukowane pismo przewodnie oraz formularz, miał też blisko do poczty całodobowej w K., jednak w dniu 12 sierpnia 2025 r., kiedy upływał termin do złożenia formularza, został wezwany przez pracodawcę w teren samochodem służbowym. Zaś około godziny 19:00 doszło do awarii pojazdu, a pomoc drogowa przybyła po niego w okolicach godziny 22:00, a holowany pojazd wraz ze Skarżącym dotarł do C. po godzinie 23:00. Wobec tego, że nie było już czasu na podróż przed północą na pocztę i nie miał jak i z kim dostać się do K., doszło z przyczyn niezawinionych przez Skarżącego do uchybienia terminu na złożenie formularza.

Pełnomocnik Strony w zażaleniu podniósł natomiast, że Skarżący omyłkowo nie złożył dokumentacji dotyczącej zepsutego samochodu wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia wypełnionego formularza PPF. Wskazał on również na tragedię rodzinną, która wydarzyła się w okresie upływu terminu do złożenia formularza.

W sprawach, w których stronę zastępuje profesjonalny pełnomocnik, kryterium braku winy należy oceniać z uwzględnieniem miernika staranności, jakiego można wymagać od profesjonalnych uczestników obrotu prawnego. Na profesjonalnym pełnomocniku ciąży obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Pełnomocnik ten podlega większym wymaganiom w związku z posiadaną przez siebie wiedzą z zakresu prawa i znajomością procedury sądowej, tym samym pozostając w obowiązku dokładania najwyższej staranności zawodowej przy podejmowaniu wszelkich działań na rzecz mocodawcy.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu pierwszej instancji, który uznał, że Strona nie usprawiedliwiła niezłożenia w terminie wypełnionego formularza PPF, jak również słusznie zauważył w motywach swojego rozstrzygnięcia, że to na pełnomocniku należycie dbającym o interesy swojego mandanta spoczywa wymóg właściwego zorganizowania swojej pracy i wiąże się to z odpowiedzialnością za prowadzenie sprawy skarżącego w toku postępowania sądowego.

Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Takich działań nie można tutaj zaobserwować.

Od fachowego pełnomocnika wymagać można prawidłowego zorganizowania pracy. Wiąże się to z odpowiedzialnością za prowadzenie sprawy strony oraz odpowiedzialnością za prawidłowy przebieg całego postępowania sądowego. Na pełnomocniku ciążył obowiązek podjęcia niezbędnych kroków, celem należytego zabezpieczenia interesów, które prowadzi.

Z wniosku pełnomocnika Skarżącego wprost wynika, że do przekroczenia terminu w sprawie doszło z powodu nieudzielenia Stronie pomocy w terminowym wywiązaniu się z obowiązków procesowych.

Podsumowując, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, oceniając merytorycznie wniosek o przywrócenie terminu do usunięcia braku formalnego skargi kasacyjnej, Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał brak podstaw do jego uwzględnienia. Skarżący nie uprawdopodobnił w swoim wniosku braku winy w niedochowaniu terminu.

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że brak było przesłanki z art. 87 § 2 p.p.s.a. by wniosek o przywrócenie terminu Sąd pierwszej instancji mógł uwzględnić. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

-----------------------

5