Wyrok NSA z dnia 28 stycznia 2026, sygn. I FZ 251/25

5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

5.1. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

5.2. Na wstępie odnotować należy, że wprawdzie w zażaleniu – jako jego przedmiot – skarżący wskazał "postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 1 października 2025r sygn. akt I SA/Łd 406/25", to jednak w istocie dotyczy ono postanowienia z 29 września 2025 r., sygn. akt I SA/Łd 406/25 o odrzuceniu skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 28 lutego 2025 r. w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej dotyczącej podatku od towarów i usług za grudzień 2014 r.

5.3. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że wydając zaskarżone postanowienie o odrzuceniu skargi Sąd pierwszej instancji pominął, że we wniosku o przyznanie pomocy prawnej z 11 marca 2025 r. (akta sprawy o sygn. I SPP/Łd 42/25 – teczka dotycząca prawa pomocy), skarżący podał, że "Nie zgadza się z decyzją Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 28.02.2025r UNP: 1001-25-33191, znak sprawy 1001-IOV-2.603.3.2024.11.U18.IK (...)". Pismo – jak wynika z daty stempla pocztowego na kopercie – zostało nadane za pośrednictwem poczty 12 marca 2025 r.

Pismo powyższe – co jest niesporne – zostało wniesione bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w terminie do wniesienia skargi, gdyż zaskarżona decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej została doręczona skarżącemu 10 marca 2025 r., a zatem trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi do sądu administracyjnego upływał 9 kwietnia 2025 r.

Art. 53 § 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi, że termin, o którym mowa w § 1 i 2, uważa się za zachowany także wtedy, gdy przed jego upływem strona wniosła skargę wprost do sądu administracyjnego. W takim przypadku sąd ten niezwłocznie przesyła skargę odpowiednio do organu, który wydał zaskarżone rozstrzygnięcie, wydał akt lub podjął inną czynność, będącą przedmiotem skargi.

5.4. Pismo z 11 marca 2025 r. zawierające we wniosek skarżącego o przyznanie pomocy prawnej poprzedzone zostało stwierdzeniem, że skarżący "Nie zgadza się z decyzją Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi", a zatem wymagało oceny, czy nie powinno być traktowane także jako skarga na wspomnianą wyżej decyzję.

W literaturze wyjaśniono, że art. 57 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie ustala zbyt rygorystycznych warunków formalnych skargi, a rozwiązanie prawne w nim przyjęte jest zgodne z tendencją ustawodawcy do odformalizowania postępowania sądowoadministracyjnego, a przede wszystkim pozostaje w zgodzie z zasadą niezwiązania sądu administracyjnego granicami skargi.

Podkreślono, że art. 57 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zalicza do wymogów skargi przytoczenia w niej uzasadnienia, co nie wyłącza jednak możliwości podania uzasadnienia skargi. Do warunków formalnych skargi nie zalicza się także wniosku skarżącego. Wprawdzie, stosownie do art. 46 § 1 pkt 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarga powinna zawierać osnowę, jednakże do spełnienia tego warunku formalnego wystarczy, jeżeli ze skargi będzie wynikało, do czego w rzeczywistości zmierza wnoszący to pismo (tak m.in. T. Woś [red.], Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VI).

5.5. Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy należy podkreślić, że wprawdzie pismo skarżącego z 11 marca 2025 r. nie zawierało wszystkich elementów skargi wymienionych w art. 57 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jednakże wskazano w nim zaskarżoną decyzję oraz oznaczono organ, którego działania skarga dotyczy, a także zawierało sfomułowanie, z którego wynikało, że skarżący "nie zgadza się z decyzją Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi".

Niezachowanie, określonego w art. 46 § 2 pkt 1 lit b ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wymogu podania w skardze, będącej pierwszym pismem w sprawie, numeru PESEL, było brakiem formalnym, który powinien być uzupełniony w trybie 49 § 1 w związku z art. 58 § 1 pkt 3, bez względu na to czy ten numer znajduje się w aktach administracyjnych, którymi dysponuje sąd (tak m.in. uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 lipca 2023 r., sygn. akt II GPS 3/22, dostępna w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych: orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej CBOSA). Uzupełnieniu w tym trybie może podlegać także brak w skardze "określenia naruszenia prawa lub interesu prawnego".

5.6. Wszystkie elementy skargi zawierało pismo skarżącego złożone 2 lipca 2025 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi za pośrednictwem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi wraz z wnioskiem z 9 lipca 2025 r. "o przedłużenie terminu do wniesienia skargi".

Wprawdzie powyższe pismo zostało wniesione po upływie terminu do wniesienia skargi, jednakże – co wymaga podkreślenia – poprzedzało je złożone w tym terminie pismo z 11 marca 2025 r. zawierające podstawowe elementy skargi. Przyjęcie w tym stanie faktycznym, że skarga podlegała odrzuceniu, gdyż została wniesiona po w terminie, o którym mowa w art. 53 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi naruszało art. 58 § 1 pkt 2 tej ustawy.

5.7. Na zakończenie Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że skarżący, kwestionując zaskarżone postanowienie o odrzuceniu skargi, błędnie powołał się na art. 177 § 6 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, argumentując, że w świetle tego przepisu termin do wniesienia skargi należało liczyć od daty doręczenia mu postanowienia odmawiającego przyznanie prawa pomocy.

Przepis art. 177 § 6 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie miał zastosowania w rozpoznawanej sprawie, gdyż dotyczy on terminu do wniesienia skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego w przypadku odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego na wniosek, o którym mowa w § 3. Stanowi bowiem, że bieg terminu do wniesienia skargi kasacyjnej nie może rozpocząć się wcześniej niż od dnia doręczenia stronie postanowienia, a jeżeli strona wniesie środek zaskarżenia na to postanowienie – wcześniej niż od dnia doręczenia postanowienia kończącego postępowanie w tym przedmiocie.

Innymi słowy art. 177 § 6 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie ma zastosowania w przypadku wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego.

5.8. W podsumowaniu Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Sąd pierwszej instancji niezasadnie odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 i § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, gdyż skarga została wniesiona w terminie.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji postanowienia.