Wyrok NSA z dnia 06 czerwca 2025, sygn. I FZ 39/25

Okoliczności zwalniającej sąd z tego obowiązku nie stanowi przy tym brak wskazania przez stronę w piśmie wnoszonym za pomocą środków komunikacji elektronicznej adresu elektronicznego. Wprawdzie w myśl art. 46 § 2a p.p.s.a. w opisanym przypadku pismo powinno taki adres zawierać, jednakże gdy go nie zawiera, to stosownie do art. 46 § 2d cytowanej ustawy sąd przyjmuje, że właściwym jest adres elektroniczny, z którego nadano pismo wniesione w formie dokumentu elektronicznego.

Wskazać również należy, że strona może w każdym czasie zrezygnować z doręczeń pism sądowych drogą elektroniczną. Zgodnie bowiem z art. 74a § 2 p.p.s.a. jeżeli strona zrezygnuje z doręczania pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej, sąd doręcza pismo w sposób określony dla pisma w formie innej niż forma dokumentu elektronicznego. Oświadczenie o rezygnacji z doręczania pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej składa się w formie dokumentu elektronicznego. Nie może ono zatem mieć charakteru dorozumianego (np. przez składanie kolejnych pism do sądu w formie innej niż za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej)

Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że jak już wspomniano na wstępie, skarżąca wniosła skargę na decyzję organu podatkowego drogą elektroniczną (za pośrednictwem elektronicznej skrzynki podawczej organu), a organ tą samą drogą przekazał tę skargę do sądu pierwszej instancji. Wnosząc skargę w opisanej formie, skarżąca nie złożyła ponadto oświadczenia, że rezygnuje z doręczeń pism sądowych za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Oświadczenie takie nie zostało również złożone w dalszym toku postępowania przed sądem pierwszej instancji. Mimo to sąd ten konsekwentnie doręczał skarżącej pisma w sprawie w formie tradycyjnej, tj. przez operatora pocztowego.

Taki sposób doręczenia zastosowano również w przypadku postanowienia sądu pierwszej instancji z 2 października 2024 r. odrzucającego skargę. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zważywszy na treść art. 74a § 1 pkt 1 oraz § 2 p.p.s.a., doręczenie to należy uznać za nieprawidłowe. Jak już wcześniej zauważono, w przypadku spełnienia któregokolwiek z warunków określonych w art. 74a § 1 p.p.s.a. sąd zobligowany jest do dokonywania doręczeń wszelkich pism procesowych za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej. Brak zastosowania zaś przez sąd pierwszej instancji tej formy do doręczenia zaskarżonego postanowienia powoduje, że postanowienie to nie weszło do obrotu prawnego i nie wywołuje żadnych skutków prawnych, w tym nie rodzi dla skarżącej uprawnienia do jego zaskarżenia do sądu drugiej instancji. Jak bowiem pośrednio wynika z art. 194 § 2 p.p.s.a., warunkiem wniesienia zażalenia jest doręczenie postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego, przy czym termin "doręczenie" należy rozumieć w sensie prawnym, a nie tylko faktycznym.

W konsekwencji wniesione przez spółkę zażalenie jest niedopuszczalne, jako że dotyczy rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji, które nie weszło do obrotu prawnego (nie zostało prawidłowo — w znaczeniu prawnym — doręczone, mimo że skarżąca — w znaczeniu faktycznym — je otrzymała i zapoznała się z jego treścią).

Zgodnie z art. 197 § 2 p.p.s.a. do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej, z wyłączeniem art. 185 § 2. W myśl zaś z art. 178 w zw. z art. 197 § 2 cytowanej ustawy wojewódzki sąd administracyjny na posiedzeniu niejawnym odrzuci zażalenie wniesione po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalne, jak również zażalenie, którego braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie.

W związku z powyższym zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 2 października 2024 r., sygn. akt I SA/Kr 948/23, na podstawie art. 197 § 2 w zw. z art. 180 p.p.s.a. jako niedopuszczalne należało odrzucić. Zgodnie bowiem z tymi przepisami Naczelny Sąd Administracyjny na posiedzeniu niejawnym odrzuci zażalenie, jeżeli ulegało ono odrzuceniu przez wojewódzki sąd administracyjny, albo zwróci je temu sądowi w celu usunięcia dostrzeżonych braków. Skoro zatem zażalenie wniesione przez skarżącą było niedopuszczalne, czego sąd pierwszej instancji nie dostrzegł i nadał mu dalszy bieg, Naczelny Sąd Administracyjny był zobligowany do jego odrzucenia.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 180 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Na zakończenie, celem uzupełnienia, Naczelny Sąd Administracyjny uznaje za zasadne zauważyć, że analogiczne zastrzeżenia co do prawidłowości doręczenia dotyczą również innych pism procesowych kierowanych do skarżącej w toku postępowania przed sądem pierwszej instancji (w szczególności wezwania do uiszczenia wpisu od skargi).