Wyrok NSA z dnia 25 marca 2026, sygn. I FZ 42/26

W oparciu o zakres zaskarżenia i podaną w zażaleniu argumentację Skarżący wniósł o: uchylenie zaskarżonego postanowienia; przyznanie prawa pomocy; wyłączenie sędziego; - skierowanie pytania do TSUE.

4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

4.1. Zażalenie jako oczywiście pozbawione usprawiedliwionych podstaw podlegało oddaleniu.

4.2. Z akt sądowych wynika, że postanowieniem z dnia 10 listopada 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odrzucił skargę Skarżącego na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z 1 marca 2022 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej. Wyznaczony Skarżącemu pełnomocnik z urzędu w dniu 4 lipca 2024 r. złożył do sądu opinię prawną o braku podstaw do sporządzenia skargi kasacyjnej od ww. postanowienia. Opinia ta została uznana jako sporządzona z zachowaniem zasad należytej staranności (k. 244 akt). Pismem z dnia 11 lipca 2024 r. powyższa opina prawna została doręczona Skarżącemu ze stosownym pouczeniem (k. 246 akt). W odpowiedzi na powyższe pismo Skarżący zakwestionował stanowisko wyrażone w opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej oraz złożył kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy i wyznaczenie nowego pełnomocnika, a postepowanie wywołane tym wnioskiem zostało prawomocnie umorzone. Skarżący nie złożył skargi kasacyjnej, na skutek czego postanowienie z dnia 10 listopada 2023 r. odrzucające wniesioną przez niego skargę stało się prawomocne od dnia 27 sierpnia 2024 r. (postanowienie o stwierdzeniu prawomocności k. 262 akt). W związku zaś z tym, że po stwierdzonej prawomocności postanowienia o odrzuceniu skargi Skarżący złożył szereg wniosków o wyłączenie sędziów, którzy sukcesywnie orzekali w sprawie, Sąd pierwszej instancji zdiagnozował fakt zainicjowania postępowania międzyinstancyjnego. Natomiast z uwagi na okoliczność, że postanowienie o odrzuceniu skargi stało się prawomocne od dnia 27 sierpnia 2024 r., podobnie jak i postanowienie z 8 sierpnia 2024 r., I SPP/Bd 84/24, o umorzeniu postępowania w sprawie prawa pomocy (gdyż prawo to zostało już przyznane wcześniej i skonsumowane) - to w istocie zachodziła podstawa do umorzenia postępowania międzyinstancyjnego na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a.

4.3. W zażaleniu Strona, ponownie, jak w pismach składanych w toku postępowania, odwołuje się do zasady prawa do Sądu. Jednak prawo to nie zostało Stronie odebrane w realiach sprawy. Skarżący miał przyznanego pełnomocnika z urzędu (który sporządził opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej); następnie doręczono Stronie opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej wraz ze stosownym pouczeniem o prawie złożenia przez Stronę skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika. Strona nie skorzystała z tej możliwości. Zamiast tego Strona składała w szczególności kolejne wnioski o prawo pomocy i wyłączenie sądu oraz sędziów, m.in. sędziego WSA Mirelli Łent. Umorzenie postępowania międzyinstancyjnego - stanowiło zaś konsekwencję zakończenia już sprawy głównej ze skargi na decyzję (w tym m.in. spraw o wyznaczenie kolejnego pełnomocnika z urzędu oraz o wyłączenie sędziego Mirelli Łent, gdzie postanowieniem z 4 listopada 2025 r. I FZ 135/25 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie Skarżącego na postanowienie z dnia 2 czerwca 2025 r. I SA/Bd 305/22 w przedmiocie oddalenia wniosku o wyłączenie wskazanego sędziego). W sprawie nie było podstaw do dalszego prowadzenia postępowania, gdyż nie istniał już jego przedmiot - możliwe do zaskarżenia w trybie zwykłym orzeczenie kończące postępowanie w pierwszej instancji. Tym samym i zarzuty z zażalenia wraz z wymienionymi w tym środku zaskarżenia wnioskami jako rozmijające się z takim stanem rzeczy nie mogły odnieść zamierzonego skutku.

4.4. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ab initio w związku z art. 197 § 1 i § 2 orzekł jak w sentencji.