Wyrok NSA z dnia 23 czerwca 2026, sygn. I FZ 48/26

2) art. 224 w zw. z art. 157 § 1 p.p.s.a. przez jego niezastosowanie i nieuzupełnienie wyroku w zakresie obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, mimo że sąd nie objął orzeczeniem całej kwoty należnej z tego tytułu.

W uzasadnieniu zażalenia jego autor podkreślił, że postępowanie kasacyjne stanowi swoisty "etap" całości postępowania sądowoadministracyjnego, w którym ostatnim orzeczeniem jest wyrok potwierdzający w całości stanowisko skarżącego. Ponieważ w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada rezultatu, a jako rezultat należy rozumieć ostateczny wynik postępowania, to skarżący nie powinien ponosić kosztów postępowania kasacyjnego w niniejszej sprawie. Koszty postępowania kasacyjnego należą do kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia sprawy, a w związku z wyeliminowaniem decyzji podatkowej odpadła podstawa do zasądzenia na rzecz organu kosztów postępowania.

W odpowiedzi na zażalenie organ odwoławczy wniósł o oddalenie zażalenie i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zaskarżone postanowienie podlega uchyleniu, gdyż wniosek o uzupełnienie wyroku był w okolicznościach sprawy niedopuszczalny i powinien być przez sąd pierwszej instancji odrzucony.

Zgodnie z art. 157 § 1 p.p.s.a., który ma w niniejszej sprawie decydujące znaczenie, strona może w ciągu czternastu dni od doręczenia wyroku z urzędu - a gdy wyroku nie doręcza się stronie od dnia ogłoszenia - zgłosić wniosek o uzupełnienie wyroku, jeżeli sąd nie orzekł o całości skargi albo nie zamieścił w wyroku dodatkowego orzeczenia, które według przepisów ustawy powinien był zamieścić z urzędu.

Wniosek o uzupełnienie wyroku jest zatem właściwym środkiem prawnym w przypadku, gdy strona uważa, że sąd nie orzekł o całości skargi albo gdy w ocenie strony sąd nie zamieścił w wyroku dodatkowego orzeczenia, mimo że według przepisów ustawy powinien był to zrobić z urzędu. Wniosek o uzupełnienie wyroku nie jest natomiast adekwatnym środkiem prawnym do kwestionowania orzeczeń, które sąd w wyroku zamieścił, tymczasem z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w sprawie, skarżący w istocie bowiem zmierza do modyfikacji postanowienia zawartego w pkt 3 sentencji wyroku sądu pierwszej instancji, poprzez zwiększenie kwoty zasądzonych od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania sądowego. Skarżący twierdzi, że sąd "nie rozstrzygnął o całości należnych stronie kosztów", co jednoznacznie świadczy o wyrażeniu przez skarżącego niezadowolenia z zawartego w pkt 3 sentencji wyroku postanowienia w tym względzie. Niczego nie zmienia tu wskazywanie, że skarżący domaga się uzupełnienia wyroku o "pkt IV", gdyż o zwrocie kosztów postępowania sądowego rozstrzyga się sumarycznie, bez rozbijania na poszczególne kwoty wymienione w art. 205 p.p.s.a.

Jak wskazuje się w orzecznictwie i piśmiennictwie, uzupełnienie orzeczenia w przedmiocie kosztów następuje w tych wypadkach, w których sąd nie orzekł o kosztach, mimo że strona zażądała we właściwym czasie ich przyznania. Jeżeli natomiast sąd orzekł o nich w jakimś zakresie, np. zasądził koszty postępowania, lecz w mniejszym rozmiarze, niż żądała tego strona, na to postanowienie o kosztach przysługuje jej zażalenie (B. Dauter [w:] A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, B. Dauter, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. IX, Warszawa 2024, art. 157; por. też np. postanowienia NSA z dnia: 15 marca 2005 r., GSK 1334/04; 13 maja 2008 r., II FSK 50/07; 8 marca 2017 r., I FSK 700/15; 9 maja 2023 r., III FSK 2722/21; 16 maja 2023 r., I FSK 33/23).

Skarżący złożył zatem wniosek o uzupełnienie wyroku zmierzając do uzyskania rozstrzygnięcia niedopuszczalnego do wydania w tym trybie i sprzecznego z celami instytucji rektyfikacji orzeczenia. Z tego powodu wniosek należało uznać za niedopuszczalny i go odrzucić.

W zaskarżonym postanowieniu sąd pierwszej instancji rozpoznał wniosek merytorycznie, odnosząc się argumentacji skarżącego o możliwości zasądzenia przez sąd pierwszej instancji kosztów wcześniejszego postepowania kasacyjnego. Nie dostrzegając podstaw do odrzucenia wniosku skarżącego, sąd postąpił nieprawidłowo, stąd zaskarżone postanowienie należało uchylić i wniosek odrzucić na podstawie art. 157 § 1 w zw. z art. 188, art. 64 § 3 i art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.

Wymaga podkreślenia, że uchylenie zaskarżonego postanowienia nie oznacza samo w sobie, że zażalenie zostało uwzględnione. Wręcz przeciwnie, z uwagi na niedopuszczalność istoty żądań skarżącego, żaden z zarzutów i argumentów zażalenia nie mógł doprowadzić do jego uwzględnienia. W takiej sytuacji nie ma podstaw do zastosowania art. 232 § 1 pkt 2 p.p.s.a., tj. zwrotu uiszczonego wpisu od zażalenia.

Nie orzeczono zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego na rzecz organu odwoławczego w związku z tym, że przedmiotowe orzeczenie nie znajduje się w katalogu orzeczeń wymienionych w art. 209 p.p.s.a.

Sylwester Marciniak

Sędzia NSA