Uzasadnienie
Postanowieniem z 27 stycznia 2026 r., sygn. akt I SA/Rz 580/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odmówił M. G. (dalej: "Skarżący", "Strona") wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z 13 października 2025 r., nr 1801-IOV-1.4103.31.2023 w przedmiocie podatku od towarów i usług za grudzień 2013 r., styczeń, luty i marzec 2014 r.
Przedstawiając motywy podjętego rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji wskazał, że Skarżący opiera żądanie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji na stwierdzeniu, że nie dysponuje wystarczającymi środkami na zapłatę wynikającej z niej kwoty pieniężnej, w związku z czym przymusowe jej wykonanie może doprowadzić do szkody i niemożliwych do odwrócenia skutków w postaci rozpadu rodziny, pozbawienia Skarżącego miejsca zamieszkania, niemożliwości pokrywania podstawowych potrzeb życiowych rodziny. W ocenie WSA, Strona nie uprawdopodobniła, że nieudzielenie jej ochrony tymczasowej może pociągnąć za sobą skutki, o jakich mowa w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., dalej: "p.p.s.a."). W przekonaniu Sądu pierwszej instancji, wykonanie decyzji nie wpłynie na położenie ekonomiczne Skarżącego w stopniu, który powodowałby konieczność jej tymczasowego wstrzymania. Zestawienie skutków realizacji określonego decyzją obowiązku z ogólną sytuacją majątkową Strony, w tym wartością posiadanego majątku, w ocenie WSA, prowadzi do wniosku, że w sytuacji wnioskodawcy nie występują przesłanki określone w art. 61 § 3 p.p.s.a., w szczególności, że wykonanie zaskarżonego rozstrzygnięcia spowoduje niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu.
Pełnomocnik Skarżącego zażaleniem z 17 lutego 2026 r. zaskarżył powyższe postanowienie w całości, któremu zarzucił naruszenie:
- art. 61 § 3 p.p.s.a., poprzez jego nie zastosowanie w sytuacji gdy zaistniały po temu przesłanki.
- art. 141 § 4 w zw. z art. 166 p.p.s.a., gdyż sporządzone uzasadnienie, nie pozwala Skarżącemu zrozumieć motywów, ani przesłanek wydania orzeczenia, jest niepełne, a momentami sprzeczne z zadami logiki i doświadczenia życiowego.
Pełnomocnik Strony wniósł również o:
1) uchylenie w całości ww. postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 27 stycznia 2026 roku, sygn. akt I SA/Rz 580/25 i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
2) zasądzenie kosztów postępowania, według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Z ugruntowanej już w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładni art. 61 § 3 p.p.s.a. wynika, że obowiązek uprawdopodobnienia zajścia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, spoczywa na wnoszącym o zastosowanie tymczasowej ochrony, uregulowanej w tym przepisie (zob. postanowienie NSA z 3 października 2011 r., sygn. akt I FSK 1427/11). Zgodnie z art. 61 § 1 p.p.s.a. wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonej decyzji. Zasadą jest zatem wykonalność decyzji ostatecznej. Sąd jednak może, choć nie musi, stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a. na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności. Innymi słowy przyznanie stronie ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi odstępstwo od ogólnej reguły wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Zauważyć należy, iż rozstrzygając w oparciu o art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd jest związany zamkniętym katalogiem przesłanek pozytywnych zawartym w wymienionym przepisie. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności ma bowiem charakter wyjątkowy, warunkiem jej zastosowania jest uprawdopodobnienie istnienia wskazanych przesłanek pozytywnych, tj. niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W analizowanym przepisie chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot wyegzekwowanego świadczenia, albo przez przywrócenie pierwotnego stanu rzeczy. Natomiast trudne do odwrócenia skutki mogą być zarówno prawne, jak i faktyczne. Rodzaj i zakres wystąpienia tych skutków musi być oceniony na podstawie obowiązującego prawa oraz sytuacji faktycznej, w jakiej znalazła się strona obciążona obowiązkami określonymi w decyzji (por. postanowienie NSA z 17 lipca 2008 r., sygn. akt II GZ 139/08). Uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności winno przy tym odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymywanie wykonania zaskarżonego aktu jest uzasadnione. Ponadto wniosek poparty powinien zostać stosownymi dokumentami potwierdzającymi okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Przy czym sąd administracyjny w razie braku takich dokumentów, czy to w aktach sprawy, czy też z powodu niedołączenia ich do wniosku nie jest uprawniony, przed rozpoznaniem wniosku o wstrzymanie do wzywania strony o ich przedstawienie. W przypadku bowiem wniosku o wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności p.p.s.a. nie przewiduje - jak choćby w ramach instytucji prawa pomocy - możliwości skorzystania z uzupełniającego postępowania dowodowego.