Wyrok NSA z dnia 18 maja 2026, sygn. I FZ 60/26

W ocenie Sądu pierwszej instancji, kurator sądowy nie wykazał spełnienia przesłanki przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, polegającej na braku winy w uchybieniu terminu. Jako okoliczność, która ma świadczyć o braku winy w uchybieniu terminu wskazuje on, że pismo zawierające uzupełnienie braków formalnych skargi zostało skierowane przez niego do organu odwoławczego, celem przekazania do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Omyłkowo wpisano nieprawidłowy adres siedziby Sądu w zakresie kodu pocztowego i ulicy. Według kuratora, organ odwoławczy nie powinien podejmować przesyłki zaadresowanej do Sądu, tylko powinien ją przekierować nie otwierając jej do Sądu, którego adres jest powszechnie znany. Zdaniem WSA, za okoliczność uprawdopodobniającą brak winy kuratora w uchybieniu terminu nie sposób uznać pomylenia adresu i skierowanie przesyłki na adres innego niż sąd podmiotu. Ustalenie prawidłowego adresu Sądu nie stanowiło przeszkody niemożliwej do przezwyciężenia, niezależnej od Strony. W ocenie Sądu pierwszej instancji, kurator swoim zachowaniem wykazał się niedostateczną starannością.

Odpis powyższego postanowienia został skutecznie doręczony kuratorowi Strony w dniu 17 marca 2026 r., a zatem wyznaczony w nim termin upływał z dniem 24 marca 2026 r.

Na powyższe postanowienie kurator Skarżącej złożył zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego pismem z 24 marca 2026 r. Kurator w złożonym zażaleniu wniósł o:

- Uchylenie postanowienie z dnia 2.03.2026 (otrzymanego w dniu 17.03.2026) Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy sygn.akt I SA/Bd 280/25 w sprawie odmówienia przywrócenia terminu do wykonania zarządzenia Sądu z dnia 29.05.2025 sygn.akt I SA/Bd 280/25 w sprawie złożenia dokumentu określającego umocowanie do reprezentowania strony skarżącej. Po uchylenia postanowienia Jak wyżej:

- przywrócenie terminu do wykonania zarządzenia Sądu z dnia 29.05.2025 sygn.akt I SA/Bd 280/25 w sprawie złożenia dokumentu określającego umocowanie do reprezentowania strony skarżącej;

- przyjęcie złożonych przez kuratora postanowień oraz zaświadczeń:

1) postanowienie Sądu Rejonowego G. sygn.akt [...] z dnia 16.04.2020 w sprawie ustanowienia kuratora dla Skarżącej do reprezentacji w postępowaniach podatkowych;

2) zaświadczenie Sądu Rejonowego G. sygn.akt [...] z dnia 18.05.2020;

3) postanowienie z dnia 3.06.2025 Sądu Rejonowego G. sygn.akt [...] w sprawie rozszerzenia umocowania kuratorowi ustanowionemu dla Strony do reprezentacji w postępowaniach podatkowych o reprezentowania Spółki w postępowaniach sądowo-administracyjnych;

4) zaświadczenie Sądu Rejonowego G. sygn.akt [...] z dnia 3.06.2025;

przesłanych na adres Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy za pośrednictwem Poczty Polskiej w dniu 5.06.2025 w którym błędnie wpisano w adresie kod pocztowy oraz ulicę na której znajduje się siedziba Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy ([...]) dostarczonych do WSA przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy, który podjął pismo kuratora i w dniu 18.06.2025 złożył je w WSA w Bydgoszczy.

Kurator Strony wniósł ponadto o uchylenie postanowienie z dnia 4.11.2025 (otrzymanego w dniu 10.11.2025) w sprawie odrzucenie skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 4.03.2025 znak 0401-IOV1.4103.55 dotyczącej zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług dla Spółki za okres od kwietnia 2017 do września 2018 i nakazanie kontynuacji postępowania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie warto wskazać, że stosownie do art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Instytucją procesową, której celem jest ochrona strony przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu do dokonania określonej czynności procesowej jest instytucja przywrócenia terminu.

Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Zgodnie zaś z art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, zaś w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu.

Brak winy w uchybieniu terminu jest podstawową przesłanką do jego przywrócenia. Skoro art. 87 § 2 p.p.s.a. stanowi, że we wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy po stronie zainteresowanego przywróceniem terminu, to należy uznać, że jakikolwiek stopień zawinienia strony w uchybieniu terminu powoduje niedopuszczalność jego przywrócenia. Przywrócenie terminu może więc mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenie terminu jest dopuszczalne wyłącznie w przypadku zaistnienia obiektywnych, występujących bez woli strony, okoliczności, które mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie.

W niniejszej sprawie zgodzić należało się z argumentacją Sądu pierwszej instancji, iż Skarżąca nie dotrzymała 7-dniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Kurator Spółki wprost wskazywał w poprzednich swoich pismach, jak i w samym zażaleniu, że przesłał szereg wymaganych dokumentów na błędnie wskazany adres DIAS, tj. ul. [...], zamiast bezpośrednio do Sądu pierwszej instancji. Ponadto jego zdaniem, DIAS powinien przesłać do WSA omyłkowo przesłane dokumenty, które zostały przesłane do Sądu pierwszej instancji i odebrane w dniu 18 czerwca 2025 r. To właśnie od tego dnia liczony był termin ich doręczenia na wezwanie WSA, zaś termin na uzupełnienie braków formalnych skargi mijał z dniem 6 czerwca 2025 r.

Należy zatem zgodzić się w pełni ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, że okoliczność uprawdopodobniającą brak winy kuratora w uchybieniu terminu nie sposób uznać pomylenia adresu i skierowanie przesyłki na adres innego niż Sąd pierwszej instancji podmiotu. Ustalenie do kogo należało skierować pismo nie powinno budzić żadnych wątpliwości, ponieważ wprost było to wskazane w wezwaniu do usunięcia braków formalnych skargi, a zatem kurator Spółki nie musiał dokonywać żadnych ustaleń w tym zakresie. Tym samym rację należało przyznać Sądowi pierwszej instancji.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., oddalił zażalenie.

-----------------------

5