Wyrok NSA z dnia 24 września 2025, sygn. I FZ 76/25

W podsumowaniu Sąd pierwszej instancji przyjął, że oceniając okoliczności niniejszej sprawy przez pryzmat obiektywnego miernika staranności, jakiej można i należy wymagać od profesjonalnego pełnomocnika, zwłaszcza wnoszącej o przywrócenie terminu procesowego, w rozpoznawanym przypadku nie zostały spełnione przesłanki z art. 86 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, warunkujące zadośćuczynienie żądaniu.

6. W zażaleniu na powyższe postanowienie nadanym ze skrzynki e-PUAP "Z." (k. 105), pełnomocnik skarżącej spółki zarzucił naruszenie:

6.1. art. 86 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez odmowę przywrócenia terminu do złożenia zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 27 stycznia 2025 r. sygn. akt III SA/Wa 2498/24, wynikającą z nieprawidłowego przyjęcia, iż uchybienie terminu powstało z winy strony reprezentowanej przez ustanowionego w sprawie pełnomocnika;

6.2. art. 87 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez nieprawidłowe przyjęcie, iż strona w złożonym wniosku o przywrócenie terminu nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu.

Na podstawie tych zarzutów wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia, zgodnie z art. 86 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

7. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

7.1. Zażalenie zasługuje a uwzględnienie.

7.2. Na wstępie odnotować należy fakt, który ma kluczowe znaczenie dla sposobu rozstrzygnięcia rozpoznawanej przez Naczelny Sąd Administracyjny sprawy.

Bezspornie wynika z akt sprawy, że 23 października 2024 r. do Sądu pierwszej instancji została wniesiona przez pełnomocnika skarżącej spółki, do elektronicznej skrzynki podawczej organu II instancji skarga w formie dokumentu elektronicznego na decyzję w sprawie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od towarów i usług za luty 2016 r. Skarga w tej formie została wniesiona z adresu e-PUAP pełnomocnika skarżącej spółki – "Z.". Adres ten został także podany w raporcie weryfikacji podpisu elektronicznego pełnomocnika skarżącej spółki (k. 7 i 12 akt sądowych).

7.3. Powyższa okoliczność, tj. wniesienie skargi w formie dokumentu elektronicznego z adresu e-PUAP pełnomocnika skarżącej spółki – "Z." miała bezpośredni wpływ sposób komunikacji Sądu pierwszej instancji z pełnomocnikiem skarżącej spółki i determinowała sposób doręczania wzajemnej korespondencji.

Zgodnie z art. 46 § 2a ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w przypadku gdy pismo strony jest wnoszone w formie dokumentu elektronicznego, powinno ponadto zawierać adres elektroniczny. Natomiast z art. 46 § 2d powołanej wyżej ustawy wynika, że jeżeli pismo, o którym mowa w § 2a, nie zawiera adresu elektronicznego, sąd przyjmuje, że właściwym jest adres elektroniczny, z którego nadano pismo wniesione w formie dokumentu elektronicznego, a gdy wniesiono je w innej formie i zawiera ono żądanie, o którym mowa w § 2c, doręczenie pism przez sąd następuje na adres wskazany zgodnie z § 2 pkt 1 lit. a, przy czym w pierwszym piśmie sąd poucza o warunku podania adresu elektronicznego w żądaniu doręczania pism środkami komunikacji elektronicznej.

Powyższe oznacza, że jeśli pismo procesowe zostanie wniesione drogą elektroniczną, sąd będzie dokonywał doręczeń na wskazany w nim adres elektroniczny. Jeśli natomiast pismo nie będzie zawierać oznaczenia adresu elektronicznego, sąd przyjmie, że właściwym jest adres elektroniczny, z którego zostało nadane pismo wniesione w formie dokumentu elektronicznego. Adresami elektronicznymi są w szczególności adresy e-mail, adresy stron internetowych, adres IP komputera, numer telefonu komórkowego (por. P. Pietrasz, Informatyzacja postępowania sądowoadministracyjnego (nowe rozwiązania), ZNSA 2014, nr 5, s. 25).

7.4. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że w rozpoznawanej sprawie pełnomocnik skarżącej spółki wniósł skargę w formie dokumentu elektronicznego, przez elektroniczną skrzynkę podawczą organu, która została następnie przekazana do Sądu. Wprawdzie skarga wniesiona w formie dokumentu elektronicznego nie zawierała adresu elektronicznego, jednakże w aktach sprawy, na dokumencie urzędowym "UPP" – stanowiącym dowód nadania skargi za pośrednictwem organu podatkowego (k. 12), znajdował się adres e-PUAP ustanowionego w sprawie pełnomocnika tj. "Z.".

Wojewódzki Sąd Administracyjny – mimo, że dysponował adresem elektroniczym pełnomocnika skarżącej spółki, z którego została wniesiona skarga – adres e-PUAP "Z.", po przekazaniu mu skargi wraz z aktami sprawy – zbędnie zwrócił się do organu II instancji o wskazanie (...) adresu elektronicznego pełnomocnika skarżącej spółki" (k. 32).

7.5. Po wyjaśnieniu przez organ II instancji, że "w toku postępowania prowadzonego przed organami podatkowymi Strona posługiwała się adresem ePUAP: /V." (k. 35), na ten adres doręczono wezwanie pełnomocnika skarżącej spółki do usunięcia braku formalnego skargi, w terminie 7 dni (...) pod rygorem odrzucenia skargi (...) przez złożenie oryginału lub uwierzytelnionego odpisu pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu strony skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi".

Z akt sprawy wynika, że wezwanie zostało nadane na adres e-PUAP "V." i doręczone 2 grudnia 2024 r., przy czym, jako adresata wpisano "P. R." (k. 39 i 41). Na adres e-PUAP "V." doręczono także 29 stycznia 2025 r. postanowienie z 27 stycznia 2025 r. o odrzuceniu skargi z powodu nieusunięcia braków formalnych skargi i także adresatem wezwania był "P. R." (k. 84).

7.6. Powyższe ustalenie, tj. że doręczenia przez Sąd pierwszej instancji były dokonywane z naruszeniem art. 46 § 2d ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. na adres elektroniczny skarżącej spółki, a nie na adres elektroniczny pełnomocnika skarżącej spółki, z którego została wniesiona skarga w formie dokumentu elektronicznego, przesądza o zasadności zażalenia na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do złożenia zażalenia na postanowienie z 27 stycznia 2025 r. o odrzuceniu skargi.

Pozostawiając bowiem na uboczu to, że w uzasadnieniu obecnie zaskarżonego postanowienia błędnie przyjęto, że siedmiodniowy termin na złożenie zażalenia od postanowienia z 27 stycznia 2025 r. "upłynął 5 stycznia 2025 r." (termin ten upłynął 5 lutego 2025 r.), odnotować należy, że przesłanką uzasadniającą przywrócenie terminu do złożenia zażalenia było naruszenie art. 46 § 2d ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

7.7. Sąd, rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, powinien bowiem wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne i prawne, które mogły mieć wpływ na uchybienie terminu do dokonania takiej czynności.

Skoro w rozpoznawanej sprawie pisma w postępowaniu sądowym (w tym postanowienie o odrzuceniu skargi) nie były doręczane na adres elektroniczny pełnomocnika skarżącej spółki, lecz bezpośrednio na adres elektroniczny skarżącej spółki, przyjąć należy, że pełnomocnik skarżącej spółki, składając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z 27 stycznia 2025 r. wykazał, że powyższej czynności nie dokonał w przewidzianym dla niej terminie bez własnej winy (art. 86 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W tym stanie rzeczy, ponieważ zażalenie zasługiwało na uwzględnienie, na podstawie art. 185 w związku z art. 197 § 2 i art. 188 w związku z art. 86 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.