Wyrok NSA z dnia 23 czerwca 2026, sygn. I FZ 82/26

Sygnatura: I FZ 82/26
Data orzeczenia: 23 czerwca 2026
Sąd: Naczelny Sąd Administracyjny (NSA)
Status: Prawomocne
Podatnik: spółka z o.o.

Streszczenie

Spółka z o.o. w likwidacji otrzymała od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej decyzję z 20 października 2017 r. określającą i zabezpieczającą przybliżoną kwotę VAT. Decyzja została doręczona 8 listopada 2017 r., a w grudniu 2017 r. spółka wniosła skargę, którą sąd odrzucił z powodu nieopłacenia. W 2025 r. likwidator spółki, powołany w grudniu 2024 r., powziął wiadomość o tej decyzji 6 czerwca 2025 r. i złożył nową skargę wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Wskazywał, że wcześniejsza skarga była nieskuteczna z powodu braku właściwej reprezentacji spółki oraz że decyzja…

nie weszła do obrotu prawnego z uwagi na nieprawidłowe doręczenie. WSA w Olsztynie odrzucił wniosek o przywrócenie terminu, uznając, że termin nie został uchybiony – decyzja była prawidłowo doręczona, a pierwsza skarga wniesiona w terminie. Spółka domagała się przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję VAT, twierdząc, że decyzja ta nie została skutecznie doręczona w 2017 r., a zatem termin do zaskarżenia nie rozpoczął biegu. Likwidator podnosił, że wiedzę o decyzji uzyskał dopiero 6 czerwca 2025 r., a wcześniejsza skarga złożona przez osobę nieuprawnioną nie mogła wywołać skutków prawnych. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie spółki, aprobując odrzucenie wniosku o przywrócenie terminu. NSA stwierdził, że postępowanie wpadkowe nie służy ostatecznemu rozstrzyganiu o dopuszczalności skargi, a jedynie ocenie samego wniosku. Sąd uznał, że wniosek jest niedopuszczalny na podstawie art. 88 p.p.s.a., ponieważ termin do wniesienia skargi nie został uchybiony (niezależnie od tego, czy przyjąć, że został zachowany, czy że nawet nie rozpoczął biegu). Dodatkowo NSA wskazał, że podana przez likwidatora data dowiedzenia się o decyzji (6 czerwca 2025 r.) jest nieprawdziwa, gdyż likwidator miał faktyczną wiedzę o decyzji już w 2017 r. (sam podpisał pierwszą skargę), a od 21 grudnia 2024 r. mógł podejmować czynności procesowe. Tym samym wniosek był również spóźniony.

jeszcze 200 słów

Pełne streszczenie po zalogowaniu

Streszczenie AI to nasza wartość dodana — zaloguj się lub załóż konto, aby zobaczyć pełną analizę.

Zaloguj się Wypróbuj za darmo

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Sylwester Marciniak, po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 12 lutego 2026 r., sygn. akt I SA/Ol 301/25, odrzucające wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi M. sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w O. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia 20 października 2017 r., nr 2801-IEW.4253.32.2017, w przedmiocie określenia i zabezpieczenia na majątku spółki przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za kwiecień, maj, czerwiec, lipiec i wrzesień 2015 r. postanawia: oddalić zażalenie. Sylwester Marciniak Sędzia NSA

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 12 lutego 2026 r., sygn. akt I SA/Ol 301/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie (dalej: sąd pierwszej instancji) odrzucił wniosek M. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w likwidacji w O. (dalej: skarżąca lub spółka) o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia 20 października 2017 r. w przedmiocie określenia i zabezpieczenia na majątku spółki przybliżonej kwoty w podatku od towarów i usług.

W uzasadnieniu postanowienia sąd pierwszej instancji wskazał, że w swym wniosku działający w imieniu spółki likwidator podał, że w dniu 6 czerwca 2025 r. dowiedział się o wydaniu zaskarżonej decyzji, zapoznając się z dokumentacją podatkową w siedzibie organu. Likwidator wskazał, że w okresie od dnia 18 kwietnia 2017 r. do dnia 20 grudnia 2024 r. spółka "nie posiadała zdolności prawnej sądowej oraz administracyjnej", a kurator ustanowiony był w innych sprawach.

W postanowieniu z dnia 4 listopada 2025 r. sąd pierwszej instancji odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Postanowienie to zostało uchylone przez Naczelny Sąd Administracyjny (postanowieniem z dnia 15 stycznia 2026 r., I FZ 1/26) z uwagi na naruszenie art. 141 § 4 w zw. z art. 166 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143, dalej: p.p.s.a.), a sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że nie jest jednoznaczne stanowisko sądu pierwszej instancji co do tego, czy termin do wniesienia skargi został uchybiony, czy też nie.

W obecnie zaskarżonym postanowieniu sąd pierwszej instancji odrzucił wniosek o przywrócenie terminu, uznając, że termin do wniesienia skargi nie został w sprawie uchybiony, gdyż decyzja z dnia 20 października 2017 r. została prawidłowo doręczona w dniu 8 listopada 2017 r., a skarga (później odrzucona z powodu jej nieopłacenia) została wniesiona w dniu 8 grudnia 2017 r., czyli w ustawowym terminie. W tej sytuacji zastosowanie znajduje art. 88 p.p.s.a., gdyż dokonanie w terminie czynności procesowej należy kwalifikować jako okoliczność negatywnie rzutującą na dopuszczalność wniosku o przywrócenie terminu. W rezultacie wniosek podlega odrzuceniu na podstawie art. 88 p.p.s.a.

W zażaleniu na to postanowienie likwidator wskazał, że zgadza się z sentencją, natomiast nie z uzasadnieniem postanowienia. Autor zażalenia wskazał, że błędnie sąd uznał, że decyzja została odebrana przez prezesa zarządu spółki –T. K. została odwołana z tej funkcji w dniu 18 kwietnia 2017 r., kiedy to zgromadzenie wspólników równocześnie powołało na stanowisko prezesa A. K. (tj. obecnego likwidatora), co jednak było nieskuteczne. Twierdzenia sądu o reprezentowaniu przez T. K. spółki od 2014 do 2020 r. jest niezgodne z prawdą – osoba ta po dniu 18 kwietnia 2017 r. nigdy już nie reprezentowała spółki. Bezpodstawnie też sąd uznał, że skutecznie została wniesiona skarga w grudniu 2017 r. – podpisał ją A. K., który nie miał umocowania do reprezentacji spółki w tym czasie i nie mógł złożyć skutecznie skargi od nieistniejącej w obiegu prawnym decyzji.

W kolejnych pismach procesowych likwidator wniósł o zmianę rozstrzygnięcia, a przede wszystkim chybionego uzasadnienia postanowienia, jako niemającego podstaw w stanie faktycznym, mylnego i niewyjaśniającego meritum sporu w sprawie, jak również przedłożył kopie uchwał z dnia 18 kwietnia 2017 r. i umowę sprzedaży udziałów (przez T. K. na rzecz A. K.) z dnia 29 grudnia 2017 r. Likwidator zwrócił nadto uwagę, że organy w innych postępowaniach prezentowały stanowisko zbieżne z jego stanowiskiem, stwierdzając niewejście do obrotu decyzji z uwagi na brak reprezentacji spółki. Likwidator wniósł o zwrot sprawy do Naczelnika Urzędu Skarbowego do ponownego rozpatrzenia przy udziale reprezentacji spółki.

Organ odwoławczy nie skorzystał z możliwości złożenia odpowiedzi na zażalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie może być uwzględnione.

W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że w postępowaniu wpadkowym wszczętym wnioskiem o przywrócenie terminu nie dochodzi do definitywnego przesądzenia kwestii dopuszczalności skargi. Konieczne jest – jak trafnie zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu wydanym w dniu 15 stycznia 2026 r., I FZ 1/26 – ustalenie, czy termin został uchybiony, czy nie, ustalenie to jest jednak czynione wyłącznie na potrzeby tego postępowania wpadkowego (z uwagi na konieczność zbadania dopuszczalności wniosku) nie na potrzeby całokształtu postępowania sądowoadministracyjnego w danej sprawie. Jeśli w ocenie sądu pierwszej instancji skarga została np. wniesiona przedwcześnie, zbyt późno, lub jest niedopuszczalna z innych przyczyn, orzeczeniem, w którym kwestia ta jest rozstrzygana, jest postanowienie w przedmiocie odrzucenia skargi. Postanowienie takie oczywiście podlega zaskarżeniu i – w przypadku skorzystania przez stronę z uprawnienia do wniesienia skargi kasacyjnej/zażalenia – kontroli instancyjnej Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Jeśli postanowienie o odrzuceniu skargi nie zostało jeszcze wydane, np. dlatego, że strona skarżąca wnosi o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej przed wydaniem tego postanowienia – a z taką sytuacją mamy do czynienia w sprawie, gdyż likwidator wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia skargi równocześnie z wniesieniem tej skargi (czyli przed wniesieniem o przywrócenie terminu sąd nie miał podstaw do oceniania, czy termin został uchybiony), rozpatrując wniosek o przywrócenie terminu sąd musi przyjąć wstępne ustalenia dotyczące tego, czy termin w ogóle został uchybiony, bez takiego ustalenia nie jest bowiem możliwe prawidłowe procedowanie wniosku, które powinno rozpocząć się od oceny dopuszczalności tego wniosku w okolicznościach danej sprawy.

Co więcej, decydując się na złożenie wniosku o przywrócenie terminu przed podjęciem przez sąd rozstrzygnięcia w wyniku stwierdzenia uchybienia tego terminu (np. w postanowieniu o odrzuceniu skargi), strona czyni to najczęściej dlatego, że ma od razu wiedzę o uchybieniu przez siebie terminowi i zmierza do uchylenia się od niekorzystnych dla siebie skutków tego uchybienia. Drugim częstym powodem złożenia wniosku o przywrócenie terminu jest zapoznanie się z doręczonym stronie orzeczeniem o odrzuceniu lub pozostawieniu bez rozpoznania spóźnionego pisma procesowego – strona uzyskuje wtedy wiedzę o stanowisku sądu co do uchybienia terminowi i zmierza do pozbawienia wydanego w tym względzie postanowienia skutków prawnych (czasem wnosząc tylko ten wniosek, czasem równocześnie z zażaleniem, wnosząc o przywrócenie terminu "z ostrożności procesowej").

Uwagi powyższe w badanej sprawie są konieczne, likwidator wniósł bowiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sytuacji, w której od początku stoi on na stanowisku, że termin nie tylko nie został uchybiony, ale wręcz nie rozpoczął biegu – stąd wyrażenie w zażaleniu aprobaty dla odrzucenia wniosku i kwestionowanie wyłącznie uzasadnienia wydanego w tym względzie postanowienia. Likwidator zdaje się zatem błędnie uważać, że w postanowieniu w przedmiocie przywróceniu terminu sąd administracyjny rozstrzygnie podstawową w jego ocenie kwestię, to jest to, że z uwagi na błędne doręczenie zaskarżonej decyzji w 2017 r. decyzja ta nie weszła do obrotu prawnego i skarga jest przedwczesna. Dlatego niezbędne stało się wyjaśnienie, że wszelkie ustalenia dotyczące terminu do wniesienia skargi poczynione w toku niniejszego postępowania wpadkowego, czynione są wyłącznie na cele tegoż postępowania wpadkowego i nie przesądzają o losie złożonej przez likwidatora skargi.

Na obecnym etapie postępowania należy za bezsporne uznać to, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi jest niedopuszczalny. Choć likwidator i sąd pierwszej instancji prezentują odmienne stanowisko co do przyczyn tej niedopuszczalności (sąd wskazuje, że termin był zachowany, natomiast według likwidatora termin nie rozpoczął nawet biegu), nie ma to jednak wpływu na konstatację o bezsporności zasadnego odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu na podstawie art. 88 p.p.s.a.

Konkluzję o prawidłowości tego rozstrzygnięcia (choć jeszcze z innym uzasadnieniem) wspiera też argumentacja zażalenia i przedłożone w postępowaniu zażaleniowym dokumenty, podważają one bowiem twierdzenie wniosku mające wskazywać na jego wniesienie w terminie, tj. w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Zostawiając nawet na boku wewnętrzną sprzeczność stanowiska likwidatora, który twierdzi, że skarżona decyzja nie została prawidłowo doręczona (a zatem termin do wniesienia skargi nie rozpoczął biegu) i równocześnie wskazuje datę, w której miała "ustać przyczyna uchybienia terminu", należy zauważyć, że podana we wniosku data 6 czerwca 2025 r., jako dzień dowiedzenia się przez likwidatora o wydaniu zaskarżonej decyzji, jest niewątpliwie nieprawdziwa. Wystarczy wskazać, że w zażaleniu likwidator wprost przyznał, że to on podpisał wniesioną w grudniu 2017 r. skargę (jako prezes zarządu spółki), stąd niewątpliwie miał faktyczną wiedzę o wydaniu zaskarżonej decyzji zdecydowane wcześniej niż w dniu 6 czerwca 2025 r. Wiedza określonej osoby fizycznej na temat wydania decyzji nie znika tylko dlatego, że osoba ta przestaje pełnić funkcję w spółce. Nawet gdyby przyjąć stanowisko likwidatora o istotności okoliczności nieskuteczności powołania na stanowisko prezesa zarządu i związanej z tym niemożności podjęcia przez niego działań w imieniu spółki do dnia 20 grudnia 2024 r., tj. daty skutecznego powołania go na likwidatora, niewątpliwie od dnia 21 grudnia 2024 r., posiadając wiedzę o wydaniu decyzji w październiku 2017 r., mógł on podjąć stosowne czynności mające na celu zaskarżenie decyzji. Data wskazana we wniosku jako data ustania przyczyny uchybienia terminu, od której można byłoby ewentualnie liczyć termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, tj. data zapoznania się z treścią decyzji w siedzibie organu, jawi się jako całkowicie arbitralna, nie wiadomo bowiem, w jaki sposób okoliczność ta miałaby stanowić przełom w sytuacji faktycznej i prawnej spółki, jeśli osoba działająca w jej imieniu nie tylko posiadała wiedzę o decyzji w 2017 r., ale nawet wniosła już raz – właśnie w 2017 r. – na tę decyzję skargę, a najpóźniej od dnia 21 grudnia 2024 r. miała możliwość podejmowania czynności w interesie spółki.

Wymaga podkreślenia, że ocenie sądu administracyjnego podlega wyłącznie okoliczność podana wprost przez wnioskodawcę we wniosku o przywrócenie terminu jako okoliczność umożliwiająca wniesienie skargi, tj. "uzyskanie informacji o decyzjach". Sąd nie ma podstaw do poszukiwania innej okoliczności mogącej usprawiedliwiać podjęcie działań zmierzających do zaskarżenia decyzji dopiero w czerwcu 2025 r.

Podsumowując powyższe, należy wskazać, że:

1) likwidator próbuje w ramach postępowania wpadkowego z wniosku o przywrócenie terminu przesądzić kwestię prawidłowości doręczenia zaskarżonej decyzji i dopuszczalności skargi, do czego wskazane postępowanie wpadkowe nie służy - likwidator wybrał nieadekwatny środek prawny do swoich celów, gdyż wnosi o przywrócenie terminu, równocześnie w istocie zaprzeczając jego uchybieniu,

2) zarówno likwidator, jak i sąd pierwszej instancji zgadzają się co do tego, że termin nie został uchybiony (choć inaczej ten pogląd uzasadniają), co oznacza, że wniosek o przywrócenie terminu jest niedopuszczalny i jego odrzucenie jest prawidłowe,

3) podana we wniosku data ustania przyczyny uchybienia terminu nie odpowiada prawdzie, w związku z czym nawet gdyby wniosek nie został odrzucony z powodu jego niedopuszczalności, zasadne byłoby jego odrzucenie na podstawie tej samej podstawy prawnej jako wniosku spóźnionego.

Końcowo trzeba zaznaczyć, że Naczelny Sąd Administracyjny za zbędne uznał merytoryczne odnoszenie się do wywodu sądu pierwszej instancji i likwidatora na temat (nie)skuteczności doręczenia zaskarżonej decyzji w dniu 8 listopada 2017 r., a w konsekwencji (nie)dopuszczalności skargi wniesionej w dniu 7 grudnia 2017 r. Kwestia ta powinna być zbadana przez sąd pierwszej instancji w ramach badania dopuszczalności obecnie wniesionej skargi i – w przypadku uznania, że decyzja została skutecznie doręczona i zaskarżona w 2017 r. – ewentualnie rozstrzygnięta w stosownym orzeczeniu, które będzie mogło zostać przez spółkę zaskarżone w toku instancji. Wypowiadanie się na obecnym etapie postępowania przez Naczelny Sąd Administracyjny na temat tego zagadnienia mogłoby w sposób nieusprawiedliwiony okolicznościami sprawy wpłynąć na stanowisko sądu pierwszej instancji w tym względzie, a ponieważ – jak już wskazano wyżej – wniosek podlegał odrzuceniu niezależnie od prezentowanego stanowiska, przesądzenie tej kwestii nie było niezbędne dla rozstrzygnięcia o zasadności badanego zażalenia.

W okolicznościach sprawy prawidłowo został zastosowany art. 88 p.p.s.a., a odrzucając wniosek spółki sąd pierwszej instancji nie naruszył ani tego przepisu ani innych przepisów prawa w stopniu usprawiedliwiającym uchylenie zaskarżonego postanowienia.

Ze wskazanych przyczyn, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie.

Sylwester Marciniak

Sędzia NSA

-----------------------

jeszcze 1281 słów

Przeczytaj pełną treść uzasadnienia

Widzisz ~30% uzasadnienia. Zaloguj się lub załóż konto, aby przeczytać całość.

Zaloguj się Wypróbuj za darmo

Szukasz podobnych spraw?

QuickMap AI przeszukuje 2,87 mln dokumentów podatkowych i zwraca dopasowane orzeczenia z analizą linii orzeczniczej.

Wypróbuj za darmo