Wyrok NSA z dnia 05 marca 2026, sygn. I FZ 9/26

Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że wraz z wniesieniem skargi na decyzję organu skarżąca nie uiściła wpisu od skargi. Jednocześnie zawarła w tej skardze wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od konieczności uiszczenia wpisu sądowego. Przedmiotowy wniosek został rozpoznany negatywnie (vide postanowienie starszego referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 11 lipca 2024 r., sygn. akt I SPP/Gl 53/24, o odmowie przyznania prawa pomocy, oraz utrzymujące je w mocy postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 4 września 2024 r., sygn. akt I SPP/Gl 53/24). W konsekwencji Przewodnicząca Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach (dalej "przewodnicząca wydziału") zarządzeniem z 23 września 2025 r. wezwała skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 9.445 zł, w terminie siedmiu dni od daty otrzymania odpisu tego zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi. Przesyłkę zawierającą wezwanie doręczono pełnomocnikowi skarżącej 30 września 2025 r. (prawidłowość tego doręczenia nie jest w żaden sposób kwestionowana), co oznacza, że termin na uiszczenie wpisu od skargi upływał 7 października 2025 r. Z akt sprawy wynika, że do dnia wydania zaskarżonego postanowienia wpis od skargi nie został uiszczony.

W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny za prawidłowe uznał rozstrzygnięcie sądu pierwszej instancji odrzucające nieopłaconą skargę. Działanie sądu znajduje bowiem umocowanie w treści art. 220 § 1 i 3 p.p.s.a.

W rozpoznawanym obecnie zażaleniu skarżąca podkreśla, że postanowieniem z 13 listopada 2024 r., sygn. akt I SA/Gl 128/24, sąd pierwszej instancji zawiesił postępowanie sądowe zainicjowane jej skargą na podstawie art. 124 § 1 pkt 2 p.p.s.a., w związku z powzięciem informacji o śmierci prezesa zarządu spółki. Podnosi, że w myśl art. 124 § 2 zdanie pierwsze p.p.s.a. zawieszenie postępowania wywołuje skutki prawne od dnia zdarzenia, które je spowodowało (w rozpoznawanej sprawie od dnia śmierci prezesa zarządu spółki). W konsekwencji czynności sądu podjęte po śmierci jedynego członka zarządu spółki (tj. rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy, wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi), skutkujące odrzuceniem skargi, należy uznać za bezzasadne i wymagające powtórzenia.

Odnosząc się do tej argumentacji, Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że istotnie postanowieniem z 13 listopada 2024 r. sąd pierwszej instancji zawiesił postępowanie w sprawie z uwagi na brak w składzie organów spółki, uniemożliwiający jej działanie (będący następstwem śmierci jedynego członka zarządu spółki), a postanowienie to na podstawie art. 124 § 2 p.p.s.a. wywołało skutek od 30 stycznia 2024 r. (data śmierci prezesa zarządu spółki).

Zgodnie z art. 127 § 3 p.p.s.a. podczas zawieszenia postępowania sąd nie podejmuje żadnych czynności z wyjątkiem tych, które mają na celu podjęcie postępowania albo wstrzymanie wykonania aktu lub czynności. Czynności podejmowane przez strony, a niedotyczące tych przedmiotów, wywołują skutki dopiero od dnia podjęcia postepowania.

W doktrynie i orzecznictwie podkreśla się, że przywołany przepis zakazuje podejmowania przez sąd administracyjny czynności w ramach postępowania rozpoznawczego. Skutkiem tej regulacji jest stwierdzenie, że żaden sąd nie może w czasie zawieszenia postępowania podejmować czynności, które zmierzałyby do rozpoznania sprawy sądowoadministracyjnej, a więc dawałyby podstawę do wydania wyroku. Tylko w takim zakresie należy widzieć treść analizowanego przepisu. Reguły w nim wyrażonej nie można przenosić na inne postępowania, które toczyć się mogą przy okazji rozpoznania skargi. Do takich postępowań należy zaliczyć sprawę przyznania prawa pomocy (vide Z. Czarnik, Glosa do postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 października 2009 r., sygn. akt I OPP 52/09, OSP 2010, nr 7-8, s. 72). Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w glosowanym postanowieniu z 9 października 2009 r., sygn. akt I OPP 52/09, zawieszenie postępowania nie stoi na przeszkodzie rozpoznaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy. Podejmowanie czynności zmierzających do podjęcia zawieszonego postępowania (art. 127 par. 3 p.p.s.a.) dotyczy nie tylko sądu, lecz także stron postępowania współdziałających z sądem, a zatem strona ma prawo korzystania z pomocy profesjonalnego pełnomocnika przy podejmowaniu tych czynności.

Taką ocenę powyższej kwestii podzieli również Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 24 lutego 2026 r., sygn. akt I FZ 8/26, wydanym po rozpoznaniu zażalenia skarżącej wniesionego w analogicznej sprawie.

Zauważyć również należy, że w niniejszej sprawie pierwotne wezwanie skarżącej do uiszczenia wpisu sądowego od skargi (zarządzenie przewodniczącej wydziału z 20 września 2024 r., dokonane w okresie, kiedy w składzie zarządu skarżącej występowały braki uniemożliwiające jej działanie) zostało ponowione już po podjęciu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zawieszonego postępowania (vide zarządzenie przewodniczącej wydziału z 23 września 2025 r., k. 152) i to w wyniku braku wykonania przez spółkę tego drugiego zarządzenia skarga została odrzucona.

Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.