Uzasadnienie
Postanowieniem z 18 marca 2026 r., sygn. akt I SA/Po 693/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, działając na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. — Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143), dalej "p.p.s.a.", odmówił przywrócenia na wniosek T. sp. z o.o. (dalej "spółka" lub "skarżąca") terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku tego sądu z 18 lutego 2026 r., sygn. akt I SA/Po 693/25, oddalającego skargę spółki na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w P. (dalej "organ") z 25 lipca 2025 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do listopada 2014 r.
W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia sąd pierwszej instancji wskazał, że nie został uprawdopodobniony brak winy pełnomocnika spółki w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku. Zdaniem sądu z ogólnych, lakonicznych twierdzeń o trudnościach technicznych w przesłaniu wniosku nie wynika ani uprawdopodobnienie tej okoliczności, ani zachowanie przez wnioskującego należytej staranności, co mogłoby uzasadniać niemożność dokonania czynności z przyczyn od niego niezależnych.
W zażaleniu na powyższe postanowienie spółka, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzuciła naruszenie:
1) art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 2 p.p.s.a. przez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu przez sąd standardu zbliżonego do ścisłego udowodnienia okoliczności uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu;
2) art. 86 § 1 p.p.s.a. przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu, że złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w ostatnim dniu ustawowego terminu oraz brak osobistego złożenia tego wniosku bezpośrednio po ogłoszeniu wyroku świadczą o winie strony lub braku należytej staranności;
3) art. 87 § 2 p.p.s.a przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na odmowie uznania za wystarczające uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu oświadczeń i twierdzeń strony co do czasowej niedostępności środka komunikacji elektronicznej oraz braku wygenerowania UPP wyłącznie z tego powodu, że nie zostały one poparte dodatkowymi dokumentami technicznymi;
4) art. 57 ust. 1-3 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (Dz. U. z 2026 r. poz. 3 ze zm.) w zw. z art. 87 § 2 p.p.s.a. przez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że brak wcześniejszego wszczęcia postępowania reklamacyjnego dotyczącego niewykonania lub nienależytego wykonania usługi elektronicznej przemawia przeciwko uprawdopodobnieniu braku winy w uchybieniu terminu;
5) art. 141 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 45 ust. 1 oraz art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 1997 r. poz. 483, ze zm.) przez nadmiernie formalistyczną wykładnię przesłanek przywrócenia terminu, prowadzącą do nieproporcjonalnego ograniczenia prawa skarżącej do uzyskania uzasadnienia wyroku oddalającego skargę, a w konsekwencji do efektywnego wniesienia skargi kasacyjnej;
6) art. 141 § 3 w zw. z art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a. przez utrzymanie skutku w postaci definitywnego pozbawienia skarżącej możliwości uzyskania uzasadnienia wyroku wyłącznie z przyczyn formalnych, mimo że przedstawione przez spółkę okoliczności, oceniane zgodnie z ustawowym standardem uprawdopodobnienia, uzasadniały przywrócenie terminu.
W uzasadnieniu zażalenia powtórzono i rozwinięto powyższą argumentację.
W konsekwencji strona wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku sądu pierwszej instancji z 18 lutego 2026 r., ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Instytucja przywrócenia terminu ma na celu wyeliminowanie negatywnych skutków jego uchybienia, w sytuacji gdy do tego uchybienia doszło w rezultacie okoliczności niezawinionych przez uczestnika postępowania zobowiązanego do dokonania określonej czynności procesowej w oznaczonym czasie. Zgodnie bowiem z art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W myśl art. 87 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, a w piśmie tym uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z ww. wnioskiem należy dokonać czynności sądowej, której nie dokonano w terminie.