Wyrok NSA z dnia 15 lipca 2026, sygn. I FZ 98/26

Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z dnia 6 października 1998 r., sygn. akt II CKN 8/98). Wprawdzie brak winy w uchybieniu terminowi zainteresowany winien uprawdopodobnić, a nie udowodnić, co świadczy o odformalizowaniu i uproszczeniu postępowania i co ma być udogodnieniem dla zainteresowanego, lecz jednocześnie uprawdopodobnienie winno dotyczyć takich okoliczności, które pozwalają na przyjęcie braku winy strony w uchybieniu terminu.

W pierwszej kolejności, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, należało przyjąć, że przesyłka zawierająca decyzję odwoławczą została prawidłowo doręczona Skarżącemu na podstawie art. 73 P.p.s.a. Wskazany przepis stanowi o jednej z form tzw. doręczeń zastępczych, kiedy to przesyłka nie zostaje doręczona bezpośrednio do rąk jej adresata, lecz przyjmuje się fikcję prawną, że takie doręczenie nastąpiło.

Z adnotacji operatora pocztowego umieszczonych zarówno na kopercie jak i zwrotnym potwierdzeniu jej odbioru znajdującej się w aktach administracyjnych wynika, że przedmiotowa przesyłka została prawidłowo dwukrotnie awizowana. Pierwsze awizowanie miało miejsce 8 sierpnia 2025 r., zaś ponowne 19 sierpnia 2025 r. Przesyłkę jako niepodjętą w terminie zwrócono do nadawcy 25 sierpnia 2025 r. Z dołączonego do przesyłki potwierdzenia odbioru wynika z kolei, że 8 sierpnia 2025 r. w oddawczej skrzynce pocztowej umieszczono zawiadomienie (awizo) o pozostawieniu pisma we wskazanym urzędzie pocztowym.

Wobec powyższego należało uznać, co też prawidłowo uczynił Sąd pierwszej instancji, że powyższa przesyłka została skutecznie doręczona Skarżącemu 22 sierpnia 2025 r. na podstawie art. 73 § 4 P.p.s.a. Podkreślenia wymaga, że domniemanie faktyczne wynikające z art. 73 P.p.s.a. może być obalone jedynie wówczas, gdy adresat pisma wykaże, że dane wynikające z dowodu doręczenia nie są zgodne z rzeczywistością, co w tej sprawie nie miało jednak miejsca.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd wyrażony w postanowieniu NSA z 23 października 2013 r., sygn. akt I OZ 971/13, zgodnie z którym obalenie fikcji doręczenia tylko na podstawie twierdzenia, że awiza nie pozostawiono, prowadziłoby do nieuzasadnionego podważenia instytucji z art. 73 P.p.s.a. W każdej bowiem sytuacji strona mogłaby obalić domniemanie doręczenia przesyłki przez zwykłe oświadczenie, że awizo nie zostało umieszczone w skrzynce pocztowej lub zaginęło. W tym celu przede wszystkim należało zainicjować postępowanie reklamacyjne u operatora pocztowego.

W tych okolicznościach wymaga podkreślenia, że twierdzenia Skarżącego, że awiza nie otrzymał, może być rozważane wyłącznie jako przypuszczenie. Żeby przyznać mu charakter faktu, musiałaby on uprawdopodobnić, że tak rzeczywiście było, czego jednak w okolicznościach niniejszej sprawy nie uczynił. Twierdzenie o braku awiza w skrzynce pocztowej, wyrażone w formie reklamacji złożonej do operatora pocztowego, jest zatem jednostronnym stanowiskiem Strony a na jego poparcie Skarżący nie przedstawił przekonywujących dowodów. Podkreślić należy, że w kontekście dowodu z dokumentu, jakim jest zwrotne potwierdzenie odbioru, przeciwdowodu nie może stanowić wyłącznie oświadczenie strony (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 stycznia 2025 r., sygn. akt III OZ 605/24).

Z nadesłanych przez Skarżącego dokumentów wynika co prawda, że wystąpił on z reklamacją do poczty polskiej, kwestionując prawidłowość doręczeń, a w szczególności braku pozostawienia w skrzynce pocztowej awiz. Jednakże w odpowiedzi na reklamację Skarżącego operator pocztowy wskazał, że "doręczenie zawiadomień o możliwości odbioru przesyłek nie wymaga uzyskania potwierdzenia ich dostarczenia. Ustalenie stanu faktycznego wraz z wyjaśnieniem okoliczności związanych z awizacją przesyłek nie jest możliwe." Z treści wyjaśnień operatora pocztowego nie wynika zatem, że wystąpiły nieprawidłowości w doręczeniu. Słusznie Sąd pierwszej instancji, podniósł, że Skarżący dopiero w 2026 r., złożył reklamację pomimo tego, że już w 2025 r. miał świadomość, że była do niego kierowana korespondencja urzędowa, której nie odebrał. Jak również to, że w składanej reklamacji do urzędu pocztowego nie podał, jakich przesyłek mu nie doręczono, co umożliwiłoby urzędowi ustalenie konkretnego doręczyciela. Skarżący mając świadomość trwającego postępowania mógł samodzielnie dowiedzieć się w placówce pocztowej czy nie czeka na niego jakaś przesyłka skoro powołuje się na nieprawidłowości w jego funkcjonowaniu.

Trafnie w tym zakresie wskazał WSA, że o braku zachowania należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw przez Skarżącego świadczy fakt, że Skarżący w piśmie do Organu z 12 września 2025 r. jak i do Sądu 5 kwietnia 2026 r. wnioskując o ponowne doręczenie korespondencji, której z winy doręczyciela nie odebrał nie próbował wówczas interweniować u urzędzie pocztowym w sprawie nieprawidłowych doręczeń, dopiero 4 maja 2026 r. wystąpił do urzędu pocztowego z reklamacją.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, motywy wskazane przez Skarżącego nie mogły odnieść zamierzonego skutku, gdyż nie obalały tego, że procesowi zawiadamiania adresata o nadejściu przesyłki nie towarzyszyły nieprawidłowości. W tych okolicznościach nie zaistniały podstawy do przywrócenia Skarżącemu terminu do wniesienia skargi.

Powołane przez Skarżącego w zażaleniu okoliczności nie zasługują na uwzględnienie, albowiem w istocie nie kwestionują one ustaleń poczynionych przez Sąd pierwszej instancji.

Z powyższych przyczyn, Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji postanowienia.