Wyrok NSA z dnia 01 czerwca 2026, sygn. I FZ 99/26

Sygnatura: I FZ 99/26
Data orzeczenia: 01 czerwca 2026
Sąd: Naczelny Sąd Administracyjny (NSA)
Status: Prawomocne
Podatnik: os. fizyczna

Streszczenie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z 30 grudnia 2025 r. oddalił skargę podatnika W.S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Kielcach, stwierdzające niedopuszczalność zażalenia. Od tego wyroku pełnomocnik podatnika wniósł skargę kasacyjną wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Pełnomocnik argumentował, że w okresie od 17 lutego do 28 lutego 2026 r. oraz od 3 marca do 13 marca 2026 r. przebywał na zwolnieniach lekarskich, co uniemożliwiło mu złożenie skargi w terminie. Do wniosku dołączył zaświadczenia wydane przez lekarza sądowego. WSA postanowieniem z 16 kwietnia 2026 r. odmówił przywrócenia terminu, uznając, że pełnomocnik nie uprawdopodobnił braku winy – przedłożone…

dokumenty nie dowodziły, iż choroba miała charakter nagły, obłożny i całkowicie uniemożliwiający podjęcie czynności, a profesjonalny pełnomocnik mógł podjąć działania zastępcze (np. udzielenie substytucji lub złożenie skargi elektronicznie). Skarżący domagał się zmiany postanowienia i przywrócenia terminu, podnosząc, że uchybienie nastąpiło bez jego winy z powodu choroby pełnomocnika, która – jak twierdził – obiektywnie uniemożliwiła przygotowanie i wniesienie skargi kasacyjnej. W zażaleniu zarzucano naruszenie art. 87 § 2 p.p.s.a. poprzez błędną ocenę, że nie uprawdopodobniono braku winy, oraz bezzasadne przyjęcie, że mimo choroby można było skutecznie wyręczyć się inną osobą lub skorzystać z drogi elektronicznej, zwłaszcza w świetle złożoności sprawy i rzekomego braku umocowania do udzielenia substytucji. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie, potwierdzając prawidłowość rozstrzygnięcia WSA. W uzasadnieniu wskazano, że zaświadczenia lekarza sądowego nie są równoznaczne ze zwolnieniami lekarskimi stwierdzającymi niezdolność do pracy – zgodnie z ustawą o lekarzu sądowym potwierdzają one jedynie niemożność stawiennictwa na wezwanie organu. Pełnomocnik nie przedłożył żadnego dokumentu wykazującego czasową niezdolność do pracy, a ciężar uprawdopodobnienia braku winy spoczywał na wnioskodawcy. Ponadto sąd podkreślił, że nawet w przypadku choroby pełnomocnik powinien zabezpieczyć interesy klienta, np. informując go o sytuacji lub udzielając substytucji – do czego był umocowany z mocy prawa. W konsekwencji uznano, że skarżący nie sprostał wymogom art. 86 i 87 p.p.s.a., a zaskarżone postanowienie – mimo częściowo błędnego uzasadnienia – odpowiadało prawu.

jeszcze 218 słów

Pełne streszczenie po zalogowaniu

Streszczenie AI to nasza wartość dodana — zaloguj się lub załóż konto, aby zobaczyć pełną analizę.

Zaloguj się Wypróbuj za darmo

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marek Kołaczek po rozpoznaniu 1 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia W.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z 16 kwietnia 2026 r. sygn. akt I SA/Ke 435/25 odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z 30 grudnia 2025 r. sygn. akt I SA/Ke 435/25 w sprawie ze skargi W.S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Kielcach z 20 sierpnia 2025 r. nr 2601-IOV-1.4103.22.2025 w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia postanawia: oddalić zażalenie.

Uzasadnienie

1.1. Postanowieniem z 16 kwietnia 2026 r. sygn. akt I SA/Ke 435/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku tego sądu z 30 grudnia 2025 r. sygn. akt I SA/Ke 435/25 w sprawie ze skargi W.S. (dalej jako: skarżący, podatnik) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Kielcach z 20 sierpnia 2025 r. nr 2601-IOV-1.4103.22.2025 w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia.

1.2. Wskazanym wyrokiem WSA w Kielcach oddalił skargę podatnika na powyższe postanowienie. Od wyroku tego skargę kasacyjną w imieniu skarżącego wywiódł zawodowy pełnomocnik, formułując w niej wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej.

W uzasadnieniu tego wniosku wskazano, że z uwagi na chorobę pełnomocnika potwierdzoną zaświadczeniami lekarskimi obejmującymi również termin do wniesienia skargi kasacyjnej. Uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu pełnomocnik podkreślił, że skarżący udzielił pełnomocnictwa do reprezentowania w przedmiotowej sprawie 13 lutego 2026 r. Następnie pełnomocnik w okresie od 17 lutego 2026 r. do 28 lutego 2026 r. i następnie od 3 marca 2026 r. do 13 marca 2026 r., a zatem obejmującym także termin do wniesienia niniejszej skargi kasacyjnej pozostawał na zwolnieniach lekarskich. Pełnomocnik w związku ze zdarzeniem losowym w postaci choroby nie był w stanie wnieść przedmiotowej skargi kasacyjnej w terminie. Pełnomocnik po powrocie do zdrowia niezwłocznie sporządził pismo mające za przedmiot skargę kasacyjną w niniejszej sprawie, którą przedłożył wraz z wnioskiem o przywrócenie uchybionego terminu do jej wniesienia. Zdaniem wnioskodawcy przedstawione okoliczności wskazują, że uchybił on terminowi do złożenia skargi kasacyjnej bez swojej winy, a ponadto zachował tygodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu.

1.3. W tym stanie rzeczy, wskazanym na wstępie postanowieniem sąd pierwszej instancji odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej.

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia WSA wskazał, że zgodnie z ugruntowaną linią orzeczniczą sądów administracyjnych za brakiem winy w uchybieniu terminu, może przemawiać choroba, ale nie każda, a wyłącznie taka, która miała nagły i obłożny charakter, obiektywnie całkowicie uniemożliwiająca podjęcie działań albo wyręczenie się inną osobą. Sam fakt choroby, a nawet dysponowanie zwolnieniem lekarskim nie świadczy jeszcze o braku winy w uchybieniu wiążącego stronę terminu (por. postanowienie NSA z 24 sierpnia 2023 r. sygn. akt III FZ 368/23; z 25 kwietnia 2023 r. sygn. akt II FZ 43/23). Wymaga przy tym podkreślenia, że od profesjonalnego pełnomocnika zobowiązanego do szczególnej staranności w podejmowaniu czynności procesowych w imieniu swojego mandanta można wymagać, aby zabezpieczył interesy swoich klientów również na wypadek swojej choroby, urlopu czy innej okoliczności powodującej nieobecność w siedzibie firmy lub innych przeszkód losowych uniemożliwiających mu osobiste reprezentowanie jego interesów. Długotrwała choroba nie wyklucza możliwości ustanowienia w sprawie substytuta, czy zawiadomienia strony o braku możliwości podjęcia czynności.

Wskazano, że skarżący udzielił pełnomocnictwa 13 lutego 2026 r. Pełnomocnik zachorował 17 lutego tego roku. Drugiego zwolnienie lekarskie upływało z dniem 13 marca 2026 r. W tym tez dniu upływał termin do złożenia skargi kasacyjnej. Oznacza to, że jeszcze przed upływem terminu do złożenia skargi kasacyjnej pełnomocnik strony był świadomy, że nie będzie w stanie samodzielnie dokonać tej czynności. W sytuacji, kiedy to pełnomocnik skarżącego miał wiedzę co do czasu trwania choroby, jego obowiązkiem było poinformowanie skarżącego, że w terminie otwartym do wniesienia skargi kasacyjnej nie będzie w stanie samodzielnie dokonać tej czynności. Jednocześnie ani z wniosku, ani z załączonych zaświadczeń lekarskich, nie wynika, że choroby na które cierpiał miały charakter nagły, nieprzewidziany i uniemożliwiały mu skontaktowanie się ze mocodawcą. Nadto pełnomocnik nie wykazał, że w terminie do wniesienia skargi kasacyjnej nie mógł się wyręczyć inną osobą lub udzielić pełnomocnictwa substytucyjnego. Z wniosku przykładowo nie wynika, że skarżący nie był w stanie wykonać telefonu, by posłużyć się inną osobą w celu dochowania terminu do złożenia skargi kasacyjnej, czy złożyć skargi kasacyjnej w formie dokumentu elektronicznego, za pośrednictwem elektronicznej skrzynki podawczej.

1.4. Od powyższego postanowienia skarżący wywiódł zażalenie, zaskarżając je w całości i zarzucając mu Naruszenie prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie naruszenie art. 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.) poprzez:

1) jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej, podczas gdy z treści wniosku o przywrócenie terminu, załączonych zaświadczeń lekarskich wystawionych przez lekarza sądowego oraz okoliczności notoryjnych wynikało, iż uchybienie terminowi nastąpiło z przyczyn niezależnych od pełnomocnika, związanych z jego niezdolnością do wykonywania pracy zawodowej;

2) a nadto poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że okresowa niezdolność do pracy nie wyłączała możliwości podjęcia czynności zmierzających do wniesienia skargi kasacyjnej, w tym "wyręczenia się inną osobą lub udzielenia pełnomocnictwa" podczas gdy czynności te - wymagające przekazania akt sprawy, zapoznania się z jej przebiegiem oraz przygotowania środka zaskarżenia — obiektywnie nie mogły zostać skutecznie podjęte w okresie objętym zwolnieniem lekarskim. zwłaszcza w warunkach złożonego i wielowątkowego charakteru sprawy, a nadto braku umocowania do udzielania pełnomocnictwa substytucyjnego

- co w konsekwencji doprowadziło do bezzasadnego odmówienia przywrócenia terminu do wniesienia skargi.

W konsekwencji podniesionych zarzutów wniesiono o zmianę zaskarżonego postanowienia i przywrócenie uchybionego terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji.

1.5. Organ odwoławczy nie złożył odpowiedzi na zażalenie.

2. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie należało oddalić.

2.1. Zgodnie z art. 86 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Z kolei z treści art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a., wynika, że pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Złożony w sprawie wniosek o przywrócenie terminu spełniał powyższe przesłanki formalne, uprawniające do rozpoznania go merytorycznie.

Wynikający z art. 87 § 2 p.p.s.a. wymóg uprawdopodobnienia jest dalece mniej rygorystyczny niż udowodnienie ( por. np. postanowienie WSA w Gdańsku z 1 czerwca 2020 r., sygn. III SA/Gd 255/20), jednak wypada podkreślić, że uprawdopodobnienie wymaga wiarygodnej argumentacji wskazującej na fakt istnienia niedającej się usunąć przeszkody w uchybieniu terminu i to trwającej w sposób ciągły aż do dnia dokonania czynności procesowej. W treści pisma wnioskodawca musi również wskazać okoliczności uzasadniające dopuszczalność wniosku z uwagi na zachowanie terminu. Wniosek o przywrócenie terminu powinien zatem powoływać okoliczności wskazujące na brak winy strony w uchybieniu terminu, które zapewniają uprawdopodobnienie zasadności tego wniosku (por. szerzej post. NSA z 14.5.2010 r., II OZ 440/10, Wspólnota 2010, Nr 23; post. NSA z 11.6.2008 r., II FZ 163/08) – tak M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda [w:] R. Hauser, M. Wierzbowski, R. Stankiewicz (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. 9, 2025, art. 87.

2.2. W niniejszej sprawie argumentacja prezentowana przez pełnomocnika skarżącego zasadza się na twierdzeniu, że w okresie od dnia 17 lutego 2026 r. do dnia 28 lutego 2026 r. i następnie od dnia 3 marca 2026 r. do dnia 13 marca 2026 r. pozostawał na zwolnieniach lekarskich i był niezdolny do pracy.

Tymczasem zarówno temu pełnomocnikowi, jak i wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu umknął charakter zaświadczenia wystawianego przez lekarza sądowego.

Mianowicie z ustawy z dnia 15 czerwca 2007 r. o lekarzu sądowym (Dz. U. Nr 123, poz. 849 z późn. zm.) wynika, że lekarz sądowy wystawia zaświadczenia potwierdzające zdolność albo niezdolność do stawienia się na wezwanie lub zawiadomienie organu uprawnionego uczestników postępowania z powodu choroby, zwane dalej "zaświadczeniami", na obszarze właściwości danego sądu okręgowego (art. 2 ust. 2). Lekarz sądowy wystawia zaświadczenie po uprzednim osobistym zbadaniu uczestnika postępowania i po zapoznaniu się z dostępną dokumentacją medyczną. (art. 11).

Z kolei do stwierdzenia czasowej niezdolności do pracy z powodu choroby, pobytu w szpitalu albo innym zakładzie leczniczym właściwi są m.in. upoważnieni lekarze, którego to stwierdzenia dokonują w formie zaświadczenia lekarskiego o którym mowa w art. 55 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 501 z późn. zm.).

Podkreślić należy, że w niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącego nie przedłożył zaświadczenia lekarskiego stwierdzającego niezdolność do pracy w oznaczonym terminie. Z przedłożonych zaświadczeń lekarza sądowego wynika wyłącznie jego niemożność do osobistego stawiennictwa na wezwanie lub zawiadomienie w zakreślonym terminie. Lekarz sądowy – być może wbrew obiegowej opinii – nie jest organem uprawnionym do weryfikacji wystawionych zwolnień lekarskich i terminu ich obowiązywania (do czego uprawnione są poszczególne organu ZUS), a wyłącznie do weryfikacji stanu zdrowia badanego pod kątem możliwości stawiennictwa na wezwanie właściwego organu – a nie oceny jego zdolności do pracy. W treści przedłożonych zaświadczeń od lekarza sądowego, choć widnieje numer wystawionych zaświadczeń lekarskich, brak jest oznaczenia okresu, na jaki zostały wystawione. Nie wymaga szerszego komentarza, że lekarz sądowy przy ustalaniu okresu niezdolności do stawiennictwa nie jest związany treścią przedłożonego mu zwolnienia od świadczenia pracy.

W świetle tego, materiał dowodowy na poparcie wniosku o przywrócenie terminu nie pozwala nawet na stwierdzenie w jakim terminie pełnomocnik faktycznie był niezdolny do pracy w myśl przepisów ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa – na którą zresztą się powołuje. W tej sytuacji, nawet przyjęcie linii orzeczniczej uznającej sam fakt wykazania choroby zwolnieniem lekarskim za uprawniające do przywrócenia terminu na którą powołuje się autor zażalenia (np. Postanowienie NSA z 21.04.2026 r., III FZ 188/26, Postanowienie NSA z 17.09.2024 r., II OZ 527/24, Postanowienie NSA z 28.06.2019 r., I OZ 609/19) nie jest wystarczające dla uwzględnienia zażalenia, gdyż takiego zwolnienia lekarskiego nawet nie przedłożono.

Nie ulega przy tym wątpliwości, że ciężar przedłożenia dokumentów uprawdopodabniających brak winy w uchybieniu terminowi obciąża wnioskodawcę, a sąd nie jest władny w tym zakresie prowadzić z urzędu postępowania dowodowego, tym bardziej, że wniosek pochodzi od zawodowego pełnomocnika.

W tym też zakresie orzeczenie sądu pierwszej instancji zawiera częściowo błędne uzasadnienie, albowiem wbrew treści przedłożonych zaświadczeń Sąd ten przyjął w ślad za skarżącym, że w tym okresie pełnomocnik był niezdolny do pracy, co z przedłożonych zaświadczeń wszak nie wynika.

Mankament ten jednak pozostaje bez wpływu na treść rozstrzygnięcia, albowiem sąd ten słusznie wskazał, że choroba choć może stanowić przesłankę przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności procesowej, to muszą zostać spełnione określone warunki. Przede wszystkim choroba ta musi mieć charakter niespodziewany (lub musi wystąpić nagłe pogorszenie stanu zdrowia, którego nie dało się przewidzieć; zob. np. post. NSA z 9.11.2011 r., I GZ 173/11; post. NSA z 25.10.2011 r., II FZ 551/11; post. NSA z 27.9.2011 r., II OZ 846/11). Poza tym musi zostać przedstawione zaświadczenie, że stan zdrowia w danym okresie uniemożliwiał prowadzenie spraw i dokonywanie czynności (por. szerzej post. NSA z 17.3.2009 r., I OZ 211/09; post. NSA z 7.4.2008 r., II FZ 111/08; post. NSA z 23.1.2008 r., I OZ 9/08; post. WSA w Gdańsku z 6.12.2021 r., III SA/Gd 639/21). Samo zwolnienie lekarskie nie jest zatem potwierdzeniem braku winy strony w uchybieniu terminu, niekoniecznie wyklucza bowiem możliwość dokonania czynności procesowej przez stronę bądź zlecenia tego innej osobie, zwłaszcza gdy z treści zwolnienia lekarskiego wynika możliwość chodzenia (por. szerzej post. NSA z 26.6.2008 r., I OZ 428/08) – tak słusznie M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda [w:] R. Hauser, M. Wierzbowski, R. Stankiewicz (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. 9, 2025, art. 86.

2.3. W tym względzie, pełnomocnik nie zdecydował się na wejście w polemikę z uzasadnieniem skarżonego postanowienia właśnie w zakresie bliższych okoliczności swej choroby oraz tego czy i w jaki sposób wpływała ona na możliwość dokonania spóźnionej czynności.

Wadliwa jest także argumentacja zażalenia, że pełnomocnik nie miał możliwości dla udzielenia dalszego pełnomocnictwa substytucyjnego, albowiem wydane pełnomocnictwo prawa do substytucji nie przewiduje. Przypomnieć autorowi zażalenia trzeba w tym względzie, że z art. 39 pkt 2 p.p.s.a. (analogiczna regulacja np. w art. 91 pkt 3 kodeksu postępowania cywilnego) wynika, że pełnomocnictwo ogólne lub do prowadzenia poszczególnych spraw obejmuje z samego prawa umocowanie do udzielenia dalszego pełnomocnictwa na zasadach określonych w odrębnych przepisach (i tak por. art. 25 ust. 2 ustawy prawo o adwokaturze, wedle którego w wypadku gdy adwokat prowadzący sprawę nie może wziąć osobiście udziału w rozprawie lub wykonać osobiście poszczególnych czynności w sprawie, może on udzielić substytucji).

2.4. W rezultacie powyższego nie sposób uznać, że skarżący uprawdopodobnił brak winy w uchybieniu terminu, zatem WSA prawidłowo odmówił jego przywrócenia.

2.5. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

jeszcze 1429 słów

Przeczytaj pełną treść uzasadnienia

Widzisz ~30% uzasadnienia. Zaloguj się lub załóż konto, aby przeczytać całość.

Zaloguj się Wypróbuj za darmo

Szukasz podobnych spraw?

QuickMap AI przeszukuje 2,87 mln dokumentów podatkowych i zwraca dopasowane orzeczenia z analizą linii orzeczniczej.

Wypróbuj za darmo