Następnie organ, stosownie do przepisów art. 173 § 1, art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 177 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej "p.p.s.a."), wniósł skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 13 marca 2024r., sygn. akt I SA/G1 747/23, zaskarżając ww. wyrok w całości.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił na podstawie przepisu art. 174 pkt 2 p.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy to jest :
1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 u.p.e.a. i w zw. z art. 4911 i następnymi ustawy z dnia 28 lutego 2023 r. Prawo upadłościowe (t. j. Dz. U z 2022 r. poz. 1520 ze zm.), dalej "p.u.", a w szczególności art. 49121 tego prawa, przez błędne przyjęcie, iż w postępowaniu upadłościowym dotyczącym skarżącej ma zastosowanie art. 49121 ust. 1 p.u., stanowiący, "że po wykonaniu przez upadłego obowiązków określonych w planie spłaty wierzycieli sąd wydaje postanowienie o stwierdzeniu wykonania planu spłaty wierzycieli i umorzeniu zobowiązań upadłego powstałych przed dniem ogłoszenia upadłości i niewykonanych w wyniku wykonania planu spłaty wierzycieli", co doprowadziło sąd do błędnego uznania, że skoro "zarzut nieistnienia obowiązku wniesiono w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 27.05.2022r. obejmującego zobowiązanie z tytułu zaległych opłat abonamentowych za okres od stycznia 2017 r. do czerwca 202lr., odsetki za zwłokę oraz koszty upomnienia", a nadto skoro "postanowienie o ogłoszenie upadłości wydano we wrześniu 2017 r. a postanowienie o umorzeniu postępowania upadłościowego w dniu 24 listopada 2017 r." to w niniejszym postępowaniu organ winien uwzględnić przy rozpoznawaniu zarzutu nieistnienie "egzekwowanego obowiązku (w części)", tym samym błędne ustalenie przez WSA w Gliwicach znaczenia wydanego w postępowaniu upadłościowym dotyczącym skarżącej postanowienia o umorzeniu postępowania, co czyni w pełni zasadnym zarzut błędnego zastosowanie przepisu art. 49121 ust. 1 p.u. w niniejszej sprawie oraz błędnej wykładni przepisów p.u. w zakresie tzw. upadłości konsumenckiej, a co bezpośrednio doprowadziło sąd do bezzasadnego uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonego postanowienia wierzyciela poprzedzającego je postanowienia z dnia [...].10.2022 r. nr [...], a które to naruszenie zdaniem WSA w Gliwicach, było istotne w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a.,
2) art. 49110 P.u., przez jego niezastosowanie w niniejszej sprawie, pomimo że w postępowaniu upadłościowym dotyczącym skarżącej Sąd Rejonowy dla Krakowa - Śródmieście w Krakowie VIII Wydział Gospodarczy dla spraw Upadłościowych i Restrukturyzacyjnych w sprawie sygn. akt [...] w dniu 24.11.2017r. wydał postanowienie o umorzeniu postępowania, które w swych skutkach definitywnie zamknęło postępowanie upadłościowe dotyczące skarżącej i zniweczyło skutki ogłoszenie upadłości wobec skarżącej, otwierając wierzycielowi drogę do dochodzenia również objętych postępowaniem upadłościowym wierzytelności a nieprzedawnionych, w drodze egzekucji administracyjnej, gdyby WSA w Gliwicach na podstawie tego przepisu interpretował znaczenie postanowienia o umorzeniu postępowania upadłościowego w stosunku do skarżącej, to musiałby dojść do jedynie słusznego przekonania, iż organ prawidłowo ustalił okres za jaki dochodzi w drodze egzekucji administracyjnej od skarżącej zaległych zobowiązań z tytułu zaległych opłat abonamentowych tj. od stycznia 2017 roku do czerwca 202I r., i winien oddalić skargę skarżącej na podstawie art. 151 p.p.s.a., a skoro tego nie uczynił to naruszył ewidentnie te przepisy poprzez ich niezastosowanie.
Powyżej wskazane naruszenia przepisów świadczą dobitnie - o nie rozpoznanie istoty sprawy co mogło mieć istotny wpływ na treść wyroku, na wynik sprawy, bowiem gdyby WSA w Gliwicach prawidłowo ustalił skutki i znaczenie postanowienia o umorzeniu postępowania upadłościowego wydanego w listopadzie 2017 r. w stosunku do skarżącej, to musiałby uznać iż zakreślony okres, za który wierzyciel domaga się zapłaty zaległych opłat abonamentowych jest prawidłowy, co przy wzięciu pod uwagę, jak jednoznaczne wynika z uzasadnienia wyroku, że WSA w Gliwicach uznał wszelkie inne podniesione przez skarżącą twierdzenia mające uzasadnić zarzut nieistnienia obowiązku, za bezzasadne, musiałoby doprowadzić WSA do całkowicie innego przekonania a mianowicie, że organ w żadnym postanowieniu wydanym w tym postępowaniu nie naruszył przepisów prawa a tym samym oddaliłby skargę.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ przedstawił argumentację wniesionych zarzutów i wniósł o:
1. zmianę wyroku WSA w Gliwicach w całości i oddalenie wniesionej skargi przez skarżącą ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania,
2. zasądzenie od skarżącej na rzecz organu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa radcy prawnego, według norm przepisanych,
3. na podstawie art. 176 § rozpoznania sprawy na rozprawie.
W osobiście udzielonej przez skarżącą odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżąca wniosą o jej oddalenie oraz o zwrot kosztów sądowych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdyż skarżąca kasacyjnie zrzekła się rozprawy, a organ nie zażądał jej przeprowadzenia.
W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych), chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. (zob. uchwała NSA z dnia 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II GPS 5/09, ONSAiWSA 2010, Nr 3, poz. 40).
Spór w niniejszej sprawie dotyczy prawidłowości ustaleń organu w zakresie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym i wpływie na wynik sprawy upadłości konsumenckiej. W tym miejscu wskazać należy, iż w myśl art. 49121 ust. 1 p.u po wykonaniu przez upadłego obowiązków określonych w planie spłaty wierzycieli sąd wydaje postanowienie o stwierdzeniu wykonania spłaty wierzycieli i umorzeniu zobowiązań upadłego powstałych przed dniem ogłoszenia upadłości i niewykonanych w wyniku wykonania planu spłaty wierzycieli. Na postanowienie przysługuje zażalenie. W ust. 2 tego artykułu ustawodawca wymienił, że nie podlegają umorzeniu zobowiązania o charakterze alimentacyjnym, zobowiązania wynikające z rent z tytułu odszkodowania za wywołanie choroby, niezdolności do pracy, kalectwa lub śmierci, zobowiązania do zapłaty orzeczonych przez sąd kar grzywny, a także do wykonania obowiązku naprawienia szkody oraz zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, zobowiązania do zapłaty nawiązki lub świadczenia pieniężnego orzeczonych przez sąd jako środek karny lub środek związany z poddaniem sprawcy próbie, jak również zobowiązania do naprawienia szkody wynikającej z przestępstwa lub wykroczenia stwierdzonego prawomocnym orzeczeniem oraz zobowiązania, których upadły umyślnie nie ujawnił, jeżeli wierzyciel nie brał udziału w postępowaniu. Artykuł 49121 ust. 3 p.u. stanowi, że po wydaniu postanowienia, o którym mowa w ust. 1, niedopuszczalne jest wszczęcie postępowania egzekucyjnego dotyczącego wierzytelności powstałej przed dniem ustalenia planu spłaty wierzycieli z wyjątkiem wierzytelności wynikających z zobowiązań, o których mowa w ust. 2. Umorzenie zobowiązań, o którym mowa w powołanym wyżej przepisie ma charakter konstytutywny, w związku z czym uprawomocnienie się tego postanowienia powoduje skutek prawny w postaci zakończenia bytu prawnego zobowiązań dłużnika. Skutkiem prawomocnego orzeczenia sądu o umorzeniu zobowiązania jest jego wygaśnięcie. Obejmuje wszystkie zobowiązania powstałe przed dniem ogłoszenia upadłości i niewykonane w wyniku wykonania planu spłaty wierzycieli. W ten sposób ustawodawca zrealizował zasadę tzw. nowego startu. Umorzeniem zatem - bez konieczności ich wymieniania w sentencji postanowienia - są objęte:
1) wierzytelności zgłoszone i uznane w planie spłat lub wciągnięte do tego planu z urzędu;
2) wierzytelności niewymienione w planie spłat, a ustalone następnie toku innego postępowania sądowego lub administracyjnego lub w procesie (postępowaniu) wszczętym po zakończeniu postępowania upadłościowego;
3) wierzytelności niezgłoszone syndykowi przez wierzyciela, a powstałe przed dniem ogłoszenia upadłości, a powstałe przed dniem ogłoszenia upadłości, nawet jeśli brak zgłoszenia był niezawiniony przez wierzyciela;
4) wierzytelności niezgłoszone przez dłużnika przy wniosku o ogłoszenie upadłości, a powstałe przed dniem ogłoszenia upadłości, jeśli brak zgłoszenia nie był umyślny (np. w razie braku świadomości ich istnienia).
Ograniczenia w zakresie wszczynania egzekucji, o których stanowi ust. 3 art. 49121 prawa upadłościowego nie dotyczą wierzytelności nieumarzalnych w trybie przepisów o upadłości konsumenckiej (o których mowa w ust. 2), czyli m.in. świadczeń z zobowiązań, których upadły umyślnie nie ujawnił, jeżeli wierzyciel nie brał udziału w postępowaniu. Lista wyłączeń ma charakter zamknięty, gdyż stanowi wyjątek od zasady umarzania zobowiązań upadłego. Natomiast zobowiązania, których upadły nie ujawnił nieumyślnie również podlegają umorzeniu. Zauważyć należy, że art. 49121 prawa upadłościowego dotyczy stwierdzenia wykonania plany spłaty wierzycieli i umorzenia zobowiązań upadłego powstałych przed dniem ogłoszenia upadłości i niewykonanych w wyniku zrealizowania planu spłaty wierzycieli, bez jakiegokolwiek dodatku, np. w postaci zastrzeżenia "w części określonej w postanowieniu o ustaleniu planu spłaty" (zob. P. Zimmerman, Prawo upadłościowe. Prawo restrukturyzacyjne. Wyd. 8, komentarz do art. 49121 dostępny w bazie danych Legalis).
Decyzja nie kreuje spornego zobowiązania, a wyłącznie stwierdza jego istnienie. Zatem sporne zobowiązanie w części wskazanej przez Sąd I instancji powstało przed datą 17 sierpnia 2017 r. i zostało objęte umorzeniem, o którym mowa w postanowieniu Sądu Rejonowego Kraków-Śródmieście z dnia z dnia 24 listopada 2017 r., sygn. akt [...]. Zarzut nieistnienia obowiązku wniesiono w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 27 maja 2022 r. obejmującego zobowiązanie z tytułu zaległych opłat abonamentowych za okres od stycznia 2017 r. do czerwca 2021 r., odsetki za zwłokę oraz koszty upomnienia. Należy zaznaczyć pewną nieścisłość we wskazaniach Sądu I instancji (błąd w dacie) ponieważ postanowienie o ogłoszeniu upadłości wydano 17 sierpnia 2017 r. a nie we wrześniu 2017 r. Nie ma to jednak wpływu na istotę sprawy. W pozostałym zakresie Sąd prawidłowo wskazał, że postanowienie o umorzeniu postępowania upadłościowego nastąpiło w dniu 24 listopada 2017 r. i uznał, że orzeczenia te wydano po upływie terminu płatności opłat abonamentowych za wcześniejsze miesiące 2017 r. a okoliczność ta winna być uwzględniona przy badaniu kwestii nieistnienia egzekwowanego obowiązku (w części), co powinno być uzupełnione przez organ przy ponownym rozpoznawaniu sprawy.
Ponadto należy zwrócić uwagę że organ administracji nie oparł się na oryginalnych dokumentach dotyczących postępowania upadłościowego, a jedynie na informacji z Monitora Sądowego i Gospodarczego z dnia 14 grudnia 2017 r., nr [...] (poz. [...]), w którym pod pozycją nr [...] zawarto informację o postanowieniu z dnia 24 listopada 2017 r., sygn. akt [...], w którym to umorzono postępowanie upadłościowe wobec skarżącej i wskazano na możliwość składania zażaleń przez uczestników postępowania.
Zatem, w aktach administracyjnych sprawy brak jest odpisu orzeczeń wydanych w sprawie przez Sąd Rejonowy dla Krakowa Śródmieścia w Krakowie VIII Wydział Gospodarczy do spraw upadłościowych i restrukturyzacyjnych z dnia 17 sierpnia 2017 r., sygn. akt [...] oraz z dnia 24 listopada 2017 r., sygn. akt [...]. Dokumenty te są kluczowe dla rozstrzygnięcia sprawy bowiem dotyczą kwestii nieistnienia egzekwowanego obowiązku (w części). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, postępowanie dowodowe powinno być w tej części uzupełnione.
Nie można tracić z pola widzenia, że z zasady demokratycznego państwa prawnego określonej w art. 2 Konstytucji RP wywodzona jest zasada sprawiedliwości proceduralnej, która określa również sposób stosowania obowiązujących reguł postępowania administracyjnego. Jak bowiem wielokrotnie podkreślał Trybunał Konstytucyjny z zasady demokratycznego państwa prawnego wynika ogólny wymóg, aby wszelkie postępowania prowadzone przez organy władzy publicznej w celu rozstrzygnięcia spraw indywidualnych odpowiadały standardom sprawiedliwości proceduralnej. Regulacje prawne tych postępowań muszą w związku z tym zapewnić wszechstronne i staranne zbadanie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy oraz gwarantować wszystkim stronom i uczestnikom postępowania prawo do wysłuchania, tj. prawo przedstawiania i obrony swoich racji (por. np. wyroki TK z 15 grudnia 2008 r., P 57/07; z 14 czerwca 2006 r., K 53/05, z 11 czerwca 2002 r., SK 5/02). W dziedzinie prawa administracyjnego, sprawiedliwość proceduralna oznacza taką organizację procesu uzyskiwania informacji, ich analizy i podejmowania rozstrzygnięcia, która pozwala uznać wynik zastosowania procedury za sprawiedliwy (por. wyrok NSA z 27 marca 2012 r., sygn. akt II OSK 468/11, tamże).
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 182 § 2 w zw. z art. 184 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.