Postępowanie administracyjne w tej sprawie zostało wszczęte pismem [...] z 11 grudnia 2023 r. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Radomiu działając jako organ egzekucyjny prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec nieuregulowanych należności z tytułu składek przez [...] na podstawie tytułów wykonawczych [...] , obejmujących należności od listopada 2022 r. do lipca 2023 r. Na podstawie tych tytułów wykonawczych doręczonych zobowiązanemu 4 grudnia 2023 r., organ egzekucyjny 24 listopada 2023 r. dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego. W przepisach art. 33 upea i art. 34 upea kompleksowo uregulowano instytucję zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Są tam zawarte normy prawa materialnego oraz przepisy postępowania (sposób wniesienia zarzutu; termin wniesienia; sposób rozpatrzenia zarzutu; forma rozstrzygnięcia – postanowienie; środek zaskarżenia – zażalenie; postępowanie organu egzekucyjnego po otrzymaniu zawiadomienia o wydaniu ostatecznego postanowienia). I tylko wyłącznie w tym zakresie mogą mieć odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Postępowanie w przedmiocie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest elementem prowadzonego przez organ egzekucyjny postępowania mającego na celu doprowadzenie do wykonania obowiązku.
Zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie. To zobowiązany ma przedstawić dowody uzasadniające żądanie. Na organie egzekucyjnym nie ciąży obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie żądania zobowiązanego, organ egzekucyjny jest obowiązany rozpatrzyć cały materiał dowodowy przedstawiony przez zobowiązanego oraz dokumenty, którymi z urzędu dysponuje, zobowiązany ma przedstawić wszystkie dowody niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia żądania w przedmiocie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Ciężar wykazania spełnienia przesłanki nieistnienia obowiązku spoczywa na zobowiązanym. Według art. 10 § 1 kpa, organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Przepis ten ma odpowiednie zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym z uwzględnieniem ciężaru dowodu z art. 33 § 4 upea, to zobowiązany określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zawiera regulację szczególną w art. 7 (zasady: praworządności; celowości; najmniejszej uciążliwości stosowanego środka egzekucyjnego): "Organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie. Organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Stosowanie środka egzekucyjnego jest niedopuszczalne, gdy egzekwowany obowiązek o charakterze pieniężnym lub niepieniężnym został wykonany albo stał się bezprzedmiotowy."
Zgodnie z art. 33 § 2 pkt 1) upea, podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest nieistnienie obowiązku. Zobowiązany, wnosząc zarzut nieistnienia obowiązku, twierdzi że obowiązek nie istnieje, ale nie dlatego, że wygasł w całości lub w części. Wygaśnięcie obowiązku stanowi bowiem odrębną podstawę zarzutu, wskazaną w art. 33 § 2 pkt 5) upea. Według art. 33 § 4 upea, zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie. Zobowiązany, wnosząc zarzuty oparte na tej podstawie, powinien przedstawić dowody potwierdzające, że obowiązek nie istnieje, ponieważ nigdy nie powstał albo już nie istnieje. Skutkiem okazania dowodów nieistnienia obowiązku jest powstanie obowiązku odstąpienia organu egzekucyjnego od czynności egzekucyjnych (art. 45 § 1 upea). Przez nieistnienie obowiązku należy rozumieć brak należności głównej lub odsetek za zwłokę, lecz również brak innych należności objętych tytułem wykonawczym, w tym kosztów egzekucyjnych. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Radomiu jako podstawę prawną postanowienia z 12 czerwca 2024 r., wskazał art. 34 § 2, w związku z art. 33 § 1, art. 33 § 2 pkt. 1 i 3 upea. Zgodnie z art. 34 § 2 pkt 1) upea, wierzyciel wydaje postanowienie, w którym oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Wierzyciel oddalił zatem dwa zarzuty: nieistnienie obowiązku; błąd co do zobowiązanego, ponieważ zobowiązany nie podniósł zarzutu wygaśnięcia obowiązku z powodu przedawnienia. To rozstrzygnięcie utrzymał w mocy Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych postanowieniem z 2 stycznia 2025 r. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a). Rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Brak związania zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności lub bezczynności organu administracji publicznej. Sąd może uwzględnić skargę z powodu innych uchybień niż te, które przytoczono w skardze jak również stwierdzić nieważność zaskarżonego aktu, mimo że skarżący wnosił o jego uchylenie. Na sprawę administracyjną w znaczeniu materialnym składają się elementy podmiotowe i przedmiotowe, a zatem przy ustalaniu tożsamości sprawy należy badać te właśnie elementy. Tożsamość elementów podmiotowych to tożsamość podmiotu będącego adresatem praw lub obowiązków, a tożsamość przedmiotowa to tożsamość treści tych praw i obowiązków oraz ich podstawy prawnej i faktycznej. Te elementy wyznaczają granice sprawy administracyjnej. Oddalenie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej z powodu ustalenia braku przesłanek z art. 33 § 2 upea jest rozstrzygnięciem wynikającym ze stanu faktycznego sprawy, podlegającym kontroli wojewódzkiego sądu administracyjnego w ramach art. 134 § 1 p.p.s.a. Niezwiązanie granicami skargi oznacza, że sąd ma prawo, a jednocześnie obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.
Wszczęcie postępowania na żądanie strony nastąpić może jedynie wówczas, gdy przepis prawa normuje możliwość żądania określonego zachowania organu administracji publicznej, w tym wypadku wierzyciela, który takim organem w rozumieniu art. 1 pkt 1) kpa nie jest, ponieważ podobnie jak zobowiązany jest uczestnikiem postępowania egzekucyjnego, które prowadzi organ egzekucyjny. Według art. 33 § 1 upea, zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Granice tej sprawy zostały wyznaczone pismem [...] z 11 grudnia 2023 r., zarzuty: nieistnienie obowiązku; błąd co do zobowiązanego zostały wniesione w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułów wykonawczych [...], obejmujących należności od listopada 2022 r. do lipca 2023 r. Podstawą zarzutu nie jest zatem wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części (art. 33 § 2 pkt 5) upea).
Wojewódzki sąd administracyjny nie jest związany granicami skargi, lecz jest związany granicami sprawy. Zgodnie z art. 141 § 4 zdanie drugie p.p.s.a., jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Wyrażona w wyroku z 9 kwietnia 2025 r., VIII SA/Wa 148/25 ocena prawna dotyczy wyłącznie art. 33 § 2 pkt 1) upea, ponieważ Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji zostały wydane z naruszeniem tego przepisu.
Naruszenie prawa materialnego, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., może polegać bądź na błędnej jego wykładni, czyli mylnym pojmowaniu treści lub znaczenia określonego przepisu, bądź na niewłaściwym jego zastosowaniu, czyli podciągnięciu ustalonego stanu faktycznego pod hipotezę niewłaściwego przepisu (błąd w subsumcji). Naruszenie prawa materialnego uzasadni uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia tylko wtedy, gdy miało to wpływ na wynik sprawy. Ustawodawca nie precyzuje, co należy rozumieć przez naruszenie prawa "mające wpływ na wynik sprawy". Przyjmuje się, że brak takiego wpływu wystąpi w sytuacji, gdy nawet przy prawidłowym zastosowaniu prawa materialnego treść decyzji lub postanowienia byłaby taka sama.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie naruszenie art. 33 § 2 pkt 1) upea uzasadnił przedstawiając argumentację dotyczącą zarzutu przedawnienia z art. 33 § 2 pkt 5) upea zamiast argumentacji dotyczącej nieistnienia obowiązku, ponadto argumentacji dotyczącej zarzutu z art. 33 § 2 pkt 3) upea – błąd co do zobowiązanego w ogóle nie przedstawił. Sąd I instancji zakwestionował sposób rozliczenia składek na koncie płatnika: "Zauważyć jednocześnie należy, iż nie jest prawidłowe powołanie w ogólny sposób rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2017 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2022 r., poz. 1771). Prawidłowe wyjaśnienie zaliczenia poszczególnych kwot powinno bowiem być poparte wskazaniem konkretnej podstawy prawnej."
Ustalenia, że obowiązek nie istnieje, ponieważ nigdy nie powstał albo już nie istnieje w przypadku egzekucji należności z tytułu składek dokonuje się wyłącznie na podstawie konta płatnika składek, które prowadzi Zakład Ubezpieczeń Społecznych z czynnym udziałem płatnika składek, co wynika z regulacji zawartych w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych.
Według art. 24 ust. 6 usus, składki oraz odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowa opłata, zwane dalej "należnościami z tytułu składek", nieopłacone w terminie podlegają potrąceniu ze świadczeń z ubezpieczeń społecznych wypłacanych przez Zakład lub ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub egzekucji sądowej. W systemie ubezpieczeń społecznych należności z tytułu składek są odpowiednikiem zaległości podatkowej z art. 51 § 1 O.p. (Zaległością podatkową jest podatek niezapłacony w terminie płatności). Zobowiązanym jest płatnik składek zobowiązany do opłacenia należności z tytułu składek, następca prawny płatnika składek, któremu Zakład wydał decyzję o zakresie odpowiedzialności za zobowiązania z tytułu tych składek, albo osoba trzecia, na którą decyzją Zakładu przeniesiona została odpowiedzialność za zobowiązania płatnika składek z tytułu tych składek. W postępowaniu egzekucyjnym w administracji (upea) według definicji z art. 2 pkt 20): zobowiązany - rozumie się przez to osobę prawną albo jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej albo osobę fizyczną, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym (...) Natomiast, zgodnie z art. 19 § 4 upea, Dyrektor oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wyznaczony przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania egzekucji z wynagrodzenia za pracę, ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego, z renty socjalnej, z wierzytelności pieniężnych oraz z rachunków bankowych, w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i należności pochodnych od składek oraz nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczenia społecznego lub innych świadczeń wypłacanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, które nie mogą być potrącane z bieżących świadczeń. Według definicji z art. 1a pkt 13) upea: wierzyciel - rozumie się przez to podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym.
W tej sprawie Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Radomiu działając jako organ egzekucyjny 24 listopada 2023 r. dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego. Zgodnie z art. 80 § 1 pkt 1) upea, organ egzekucyjny jednocześnie wezwał bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz niezwłocznie przekazał zajętą wierzytelność organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych. Wskutek zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, bank wstrzymał wszelkie wypłaty z zajętego rachunku (art. 86a § 1 upea). Tytuły wykonawcze [...] obejmują należności od listopada 2022 r. do lipca 2023 r. Przedmiotem tej sprawy nie są należności wcześniejsze, tj. te sprzed listopada 2022 r. Ze stanu faktycznego sprawy nie wynika, aby na skutek zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego 24 listopada 2023 r., bank niezwłocznie przekazał zajętą wierzytelność organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych za okres od listopada 2022 r. do lipca 2023 r.
Zgodnie z art. 31 usus, do należności z tytułu składek stosuje się odpowiednio art. 59 § 1 pkt 1 i 9 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Według art. 59 § 1 pkt 1) i 9) O.p., zobowiązanie podatkowe wygasa w całości lub w części wskutek: zapłaty; przedawnienia. Podstawowym sposobem wygaśnięcia zobowiązania podatkowego jest zapłata dokonana przez podatnika. Skutek w postaci wygaśnięcia zobowiązania podatkowego w wyniku jego zapłaty następuje niezależnie od zamiaru, jaki przyświeca podatnikowi przy wykonaniu zobowiązania. Wygaśnięcie zobowiązania w wyniku zapłaty wyklucza możliwość jego wygaśnięcia (do wysokości kwoty zapłaconej) ponownie w wyniku przedawnienia.
Wpłaty egzekucyjne, które miały miejsce wcześniej: 17 listopada 2023 r.; 20 listopada 2023 r.; 21 listopada 2023 r.; 23 listopada 2023 r. były wynikiem czynności egzekucyjnych podjętych na podstawie innych tytułów wykonawczych i zostały rozliczone za okresy od września 2009 r. do listopada 2010 r., a wpłaty egzekucyjne z 23 lipca 2024 r. zostały rozliczone za październik i listopad 2023 r. W rozumieniu art. 1 upea, prowadzone przez organ egzekucyjny, będący jednocześnie wierzycielem postępowanie i stosowane przez niego środki przymusu doprowadziły do wykonania obowiązku zapłaty należności. W postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych zaistniała przesłanka wygaśnięcia obowiązku w całości.
Wpłaty własne płatnika składek [...] z: 19 grudnia 2022 r.; 16 stycznia 2023 r.; 13 lutego 2023 r.; 16 marca 2023 r.; 13 kwietnia 2023 r.; 15 czerwca 2023 r.; 14 lipca 2023 r.; 18 sierpnia 2023 r.; 8 września 2023 r.; 17 października 2023 r.; 2 stycznia 2024 r.; 2 lutego 2024 r. zostały rozliczone za okresy od stycznia 2009 r. do listopada 2010 r. w trybie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2017 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Na gruncie art. 33 § 2 pkt 5) upea obowiązek za okres od stycznia 2009 r. do listopada 2010 r. wygasł w całości wskutek zapłaty (art. 59 § 1 pkt 1) O.p.).
Zgodnie z § 1 pkt 3) wskazanego rozporządzenia, określa ono kolejność zaliczania wpłat składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych oraz innych należności, do których poboru jest zobowiązany Zakład, jeżeli płatnik opłaca je i przekazuje niezgodnie z przepisami ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. W § 12 uregulowano rozliczenie wpłaty na koncie płatnika i zewidencjonowanie danych na koncie ubezpieczonego, Zakład dokonuje rozliczenia dokonanej przez płatnika składek wpłaty na koncie płatnika i zewidencjonowania danych na koncie ubezpieczonego za dany miesiąc kalendarzowy według podziału ustalonego zgodnie z § 7 ust. 1. Kwota wpłaty w części przypadającej na ubezpieczenia społeczne podlega zaliczeniu na fundusz emerytalny i otwarte fundusze emerytalne, fundusz rentowy, fundusz chorobowy oraz fundusz wypadkowy, począwszy od należności o najwcześniejszym terminie płatności; kwota wpłaty w części przypadającej na Fundusz Emerytur Pomostowych podlega zaliczeniu na należności z tego tytułu, począwszy od należności o najwcześniejszym terminie płatności; kwota wpłaty w części przypadającej na ubezpieczenie zdrowotne podlega zaliczeniu na należności z tego tytułu, począwszy od należności o najwcześniejszym terminie płatności; kwota wpłaty w części przypadającej na Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i Fundusz Solidarnościowy podlega zaliczeniu na należności z tych tytułów, począwszy od należności o najwcześniejszym terminie płatności.
Wpłaty własne [...] dokonane od 19 grudnia 2022 r. do 17 października 2024 r. stanowią wykonanie obowiązków płatnika składek (art. 4 pkt 2 usus) wynikających z art. 17 ust. 1 usus, tj. obliczenia, rozliczenia i przekazania co miesiąc do Zakładu składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, wypadkowe (...) na konto płatnika (art. 4 pkt 8 usus), na którym ewidencjonowana jest kwota zobowiązań z tytułu składek oraz innych składek danego płatnika zbieranych przez Zakład, kwoty zapłaconych składek, stan rozliczeń oraz inne informacje dotyczące płatnika składek. Te wpłaty zostały dokonane na rzecz wierzyciela, a nie na rzecz organu egzekucyjnego w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych [...] obejmujących należności od listopada 2022 r. do lipca 2023 r.
Zgodnie z art. 33 ust. 1 pkt 2 ) usus, Zakład prowadzi konta płatników składek oznaczone numerem NIP, a w przypadku gdy płatnik składek nie posiada numeru NIP, do czasu jego uzyskania - numerem z krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej REGON, a jeżeli nie posiada również tego numeru - numerem PESEL lub serią i numerem dowodu osobistego albo paszportu.
Konto płatnika składek [...] założono w ZUS na podstawie dokumentu ZUS ZFA z 10 listopada 2001 r., gdzie w danych identyfikacyjnych wskazany jest jego NIP, REGON i PESEL. [...] w okresie od 11 grudnia 2001 r. do 31 grudnia 2013 r. prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą zgłaszając w ZUS kod tytułu ubezpieczenia [...] - "osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawiło przepisów o działalności gospodarczej". [...] działalność wykreślił z rejestru CEIDG 1 stycznia 2014 r. W okresie tym składał dokumenty zgłoszeniowe i rozliczeniowe wykazując swój nr NIP, REGON oraz PESEL, lecz składek nie opłacał. [...]15 grudnia 2022 r. przesłał papierowo do ZUS dokument zgłoszeniowy [...] , a jako datę powstania obowiązku opłacania składek - 16 listopada 2022 r. 19 grudnia 2022 r. złożył elektronicznie dokument zgłoszeniowy ZUS ZUA wskazując kod tytułu ubezpieczenia [...] - "wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz wspólnicy spółki jawnej, komandytowej lub partnerskiej oraz akcjonariusz prostej spółki akcyjnej wnoszący jako wkład świadczenie pracy lub usług, podając 16 listopada 2022 r., jako datę podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym, dobrowolnej składce chorobowej i ubezpieczeniu zdrowotnemu. [...] przesłał do ZUS elektronicznie dokumenty rozliczeniowe ZUS DRA podając te identyfikatory.
Tych ustaleń organ pierwszej instancji dokonał na podstawie Kompleksowego Systemu Informatycznego ZUS obejmującego tzw. rejestry centralne przechowujące dane dotyczące podmiotów – Centralny Rejestr Płatników Składek (CRP), Centralny Rejestr Ubezpieczonych (CRU) i Centralny Rejestr Członków Otwartych Funduszy Emerytalnych (CRC OFE). Według definicji art. 4 pkt 8) usus, konto płatnika - konto, na którym ewidencjonowana jest kwota zobowiązań z tytułu składek oraz innych składek danego płatnika zbieranych przez Zakład, kwoty zapłaconych składek, stan rozliczeń oraz inne informacje dotyczące płatnika składek. Konta ubezpieczonych oraz konta płatników składek prowadzone są w systemie informatycznym.
Dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Także dokumenty sporządzone przez inne podmioty w zakresie zleconych im przez ustawę zadań z dziedziny administracji publicznej stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Dokumentem jest każdy przedmiot lub inny zapisany nośnik informacji, z którym jest związane określone prawo, albo który ze względu na zawartą w nim treść stanowi dowód prawa, stosunku prawnego lub okoliczności mającej znaczenie prawne. Dokumentem jest każda utrwalona informacja. Zgodnie z art. 34 ust. 1, 2, 3, 4 usus, Zakład zapewnia rzetelność i kompletność informacji gromadzonych na kontach ubezpieczonych i na kontach płatników składek w sposób uregulowany niniejszą ustawą. Informacje zawarte na koncie ubezpieczonego i koncie płatnika składek prowadzonych w formie elektronicznej, które przekazane zostały w postaci dokumentu pisemnego albo elektronicznego, są środkiem dowodowym w postępowaniu administracyjnym i sądowym. Do informacji zawartych na kontach ubezpieczonych i kontach płatników składek oraz danych źródłowych będących podstawą zapisów na tych kontach stosuje się przepisy o ochronie danych osobowych. Wykorzystywanie danych osobowych i innych informacji zgromadzonych na kontach ubezpieczonych dopuszczalne jest jedynie w przypadkach określonych w ustawie.
Danym, zgromadzonym na kontach ubezpieczonych i na kontach płatników składek dostępnym w Kompleksowym Systemie Informatycznym ZUS przysługuje walor zaufania publicznego, cechy rozstrzygnięcia publicznoprawnego, któremu przysługuje domniemanie prawdziwości. Istnieje możliwość przeprowadzenia dowodu przeciwko treści zapisów w Centralnym Rejestrze Płatników Składek (CRP) w trybie art. 34 ust. 6 usus (Zakład, na wniosek płatnika składek, bada prawidłowość wykazanych przez tego płatnika składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ubezpieczonych). Zgodnie z art. 83 ust. 1 pkt 2 i 3, ust. 2 usus, Zakład wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących w szczególności przebiegu ubezpieczeń; ustalania wymiaru składek i ich poboru (...). Od decyzji Zakładu przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego. Takie postępowanie nie podlega jednak kognicji sądów administracyjnych.
Skoro Zakład Ubezpieczeń Społecznych prowadzi konta i rejestry, to informacje zawarte na kontach ubezpieczonych i kontach płatników składek oraz dane źródłowe będące podstawą zapisów na tych kontach są znane Zakładowi z urzędu. Dostęp do tych danych posiada również płatnik składek, przez co są mu znane informacje zawarte na jego koncie, informacje które przekazane zostały przez niego w postaci dokumentu pisemnego albo elektronicznego. Płatnik składek posiada również dostęp do danych, które są konieczne do celów rozliczania należności z tytułu składek oraz do celów prowadzenia postępowania egzekucyjnego (art. 45 ust. 1 pkt 1 usus). Chodzi o postępowanie egzekucyjne, w którym należności z tytułu składek, nieopłacone w terminie podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Stroną tego postępowania jest zobowiązany (upea) – płatnik składek, który korzysta ze wszystkich praw wynikających z ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w tym z prawa do wniesienia zarzutu przedawnienia z art. 33 § 1 pkt 5) upea (wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części). Dane na koncie płatnika, które są konieczne do celów prowadzenia postępowania egzekucyjnego odzwierciedlają przebieg egzekucji administracyjnej z udziałem zobowiązanego - płatnika składek. Są to dane konieczne do celów rozliczania należności z tytułu składek uwzględniające skuteczność prowadzonego postępowania egzekucyjnego.
Zadania z zakresu ubezpieczeń społecznych określone ustawą wykonują również płatnicy składek, którymi są podmioty wskazane w art. 4 pkt 2) usus. Składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, wypadkowe oraz chorobowe za ubezpieczonych (...) obliczają, rozliczają i przekazują co miesiąc do Zakładu w całości płatnicy składek. Od nieopłaconych w terminie składek należne są od płatnika składek odsetki za zwłokę, na zasadach i w wysokości określonych w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Płatnik składek przekazuje do Zakładu imienne raporty miesięczne, po upływie każdego miesiąca kalendarzowego, w terminie ustalonym dla rozliczania składek (...). Zgodnie z art. 45 ust. 1 usus, na koncie płatnika składek ewidencjonuje się dane identyfikacyjne (...) oraz wszelkie inne dane konieczne do obsługi konta, a w szczególności do celów rozliczania należności z tytułu składek oraz do celów prowadzenia postępowania egzekucyjnego (...). Płatnik składek jest obowiązany według zasad wynikających z przepisów ustawy obliczać, potrącać z dochodów ubezpieczonych, rozliczać oraz opłacać należne składki za każdy miesiąc kalendarzowy. Płatnik składek przesyła w tym samym terminie deklarację rozliczeniową, imienne raporty miesięczne oraz opłaca składki za dany miesiąc.
Należy zatem przyjąć, że informacje zawarte na koncie płatnika składek, które zostały przez niego przekazane w postaci dokumentu pisemnego albo elektronicznego, są faktem mu znanym i nie wymagającym dowodu. Chodzi również o dane do celów rozliczania należności z tytułu składek oraz do celów prowadzenia postępowania egzekucyjnego, dostępne dla płatnika składek, który w postępowaniu egzekucyjnym jest zobowiązanym (stroną). Wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Od chwili wszczęcia postępowania egzekucyjnego, na wniosek wierzyciela o wszczęcie egzekucji administracyjnej i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, lub też kiedy wierzyciel będący jednocześnie organem egzekucyjnym wszczyna postępowanie egzekucyjne z urzędu, w którym egzekucji podlegają należności z tytułu składek (zaległość podatkowa), zobowiązany jest informowany o przebiegu postępowania egzekucyjnego i stosowanych środków przymusu służących do wykonania obowiązku. Organ egzekucyjny lub egzekutor, przystępując do czynności egzekucyjnych, doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony. Jeżeli zostało wszczęte postępowanie w sprawie istnienia lub wysokości dochodzonej należności pieniężnej, wierzyciel zawiadamia o tym organ egzekucyjny, wskazując, w jakim zakresie egzekwowana należność pieniężna nie została zaskarżona. To zawiadomienie powoduje zawieszenie postępowania egzekucyjnego w części dotyczącej przedmiotu sporu do czasu ostatecznego zakończenia postępowania. Wierzyciel niezwłocznie zawiadamia organ egzekucyjny o zmianie wysokości należności pieniężnej objętej tytułem wykonawczym wynikającej z jej wygaśnięcia w całości albo w części, w szczególności gdy wygaśnięcie jest wynikiem przedawnienia należności pieniężnej.
Z ustaleń faktycznych nie wynika, aby Mich[...] ał Tamborek uruchomił wnioskowe postępowanie sprawdzające w trybie art. 34 ust. 6 usus, kwestionując przy tym zaliczenie wpłat własnych płatnika składek [...] od 19 grudnia 2022 r. do 2 lutego 2024 r., które zostały rozliczone za okresy od stycznia 2009 r. do listopada 2010 r. Jest to postępowanie wszczynane na wniosek płatnika składek a nie z urzędu, mające na celu zweryfikowanie rzetelności i kompletności informacji gromadzonych na kontach płatników składek. Płatnik składek (zobowiązany) [...] nie zainicjował również postępowania w sprawie istnienia lub wysokości dochodzonej należności pieniężnej, co skutkowałoby zawieszeniem postępowania egzekucyjnego.
Jeśli zaś chodzi o wpłaty egzekucyjne z: 17 listopada 2023 r.; 20 listopada 2023 r.; 21 listopada 2023 r.; 23 listopada 2023 r., które były wynikiem czynności egzekucyjnych podjętych na podstawie innych tytułów wykonawczych i zostały rozliczone za okresy od września 2009 r. do listopada 2010 r. oraz o wpłaty egzekucyjne z 23 lipca 2024 r., które zostały rozliczone za październik i listopad 2023 r., zobowiązany miał prawo wniesienia zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej w terminie 30 dni od dnia wyegzekwowania w całości obowiązku, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych.
Według art. 174 pkt 2) p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazana podstawa kasacyjna odnosi się do naruszenia przepisów zarówno sądowoadministracyjnego, jak i odpowiedniego postępowania przed organami administracji publicznej. Prawidłowe, a przez to skuteczne sformułowanie skargi kasacyjnej w zakresie zarzutów objętych art. 174 pkt 2) p.p.s.a. polega na skierowaniu ich wobec zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego poprzez wykazanie wadliwości przeprowadzonej kontroli legalności decyzji ostatecznej. Przyjmuje się, że przepisy postępowania mogą być naruszone przez ich błędną wykładnię, jak i przez niewłaściwe zastosowanie. Kasator winien wskazać, w jaki sposób doszło do naruszenia konkretnych (wyartykułowanych) przepisów postępowania, oraz wykazać istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy. Przez wpływ, o którym mowa należy rozumieć istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem przepisom postępowania podniesionym w zarzucie skargi kasacyjnej a wydanym w sprawie zaskarżonym orzeczeniem sądu pierwszej instancji.
W skardze kasacyjnej opartej na tej podstawie kasacyjnej z art. 174 pkt 2) p.p.s.a., w pkt I. petitum kasator zarzucił Sądowi I instancji naruszenie art. 134 § 1 i 2 p.p.s.a. oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. "poprzez nierozpoznanie sprawy w jej granicach."
Rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Na sprawę administracyjną w znaczeniu materialnym składają się elementy podmiotowe i przedmiotowe, a zatem przy ustalaniu tożsamości sprawy należy badać te właśnie elementy. Tożsamość elementów podmiotowych to tożsamość podmiotu będącego adresatem praw lub obowiązków, a tożsamość przedmiotowa to tożsamość treści tych praw i obowiązków oraz ich podstawy prawnej i faktycznej. Te elementy wyznaczają granice sprawy administracyjnej, wojewódzki sąd administracyjny nie jest związany granicami skargi, lecz jest związany granicami sprawy, w której skargę wniesiono.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę poza granicami rozpoznawanej sprawy, której przedmiotem jest ostateczne postanowienie wierzyciela wydane na podstawie art. 34 § 2 pkt 1) upea, oddalające wniesiony przez zobowiązanego zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej: nieistnienie obowiązku; błąd co do zobowiązanego. Skoro zobowiązany nie wniósł zarzutu: wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części, to przedmiotem tego postępowania nie było przedawnienie. Wpłaty własne płatnika [...] od 19 grudnia 2022 r. do 2 lutego 2024 r., rozliczone za okresy od stycznia 2009 r. do listopada 2010 r. zostały dokonane na rzecz wierzyciela, a nie na rzecz organu egzekucyjnego, przez co nie jest to element przedmiotowy rozpoznawanej sprawy.
Skarga kasacyjna ma usprawiedliwioną podstawę z art. 174 pkt 2) p.p.s.a.
Z tych powodów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.
Odnosząc się do wniosku pełnomocnika skarżącego kasacyjnie o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, należy wyjaśnić, że art. 203 pkt 1) i 2) p.p.s.a. nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie, bowiem wskazany przepis nie przewiduje zasądzenia zwrotu kosztów postępowania sądowego w sytuacji gdy skarżącym kasacyjnie jest strona, która zaskarżyła wyrok Sądu I instancji uwzględniający skargę tej strony.