Wyrok NSA z dnia 13 sierpnia 2025, sygn. I GSK 1045/22

2) naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

A. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 9 k.p.a. oraz art. 10 § 1, art. 79a k.p.a. w wyniku błędnego przyjęcia, iż organ uchybił ww. przepisom, a w konsekwencji niezasadne uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonych decyzji Prezesa ZUS oraz poprzedzającą ją decyzję ZUS pomimo braku podstaw do stwierdzenia uchybień ww. przepisowi k.p.a.,

B. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 135 k.p.a. w zw. z art. 31 zo ust. 1 oraz art. 31zq ust. 1-3 ustawy COVID-19 w zw. z art. 180 § 1 i 2 k.p.a. – poprzez niezasadne uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonych decyzji przy materialnoprawnym braku podstaw do dokonania zawnioskowanego zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek z uwagi na niezłożenie przez stronę deklaracji rozliczeniowych w terminie do 30 czerwca 2020 r. tj. terminie określonym wyżej wskazanymi przepisami prawa.

Mając na uwadze powyższe zarzuty organ wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego orzeczenia i oddalenie skargi w całości, zasądzenie na rzecz ZUS kosztów postępowania w sprawie, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych oraz oświadczył, że zrzeka się rozprawy.

W piśmie procesowym z dnia [...] kwietnia 2022 r. skarżąca wniosła o rozpoznanie sprawy na rozprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził aby w rozpoznawanej sprawie wystąpiła którakolwiek z przesłanek nieważności postępowania – określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. – jak też aby zachodziły przesłanki wymagające uchylenia wydanego w sprawie orzeczenia oraz odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania (art. 189 p.p.s.a.). Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny (dalej także jako: NSA) rozpoznając sprawę związany był granicami skargi kasacyjnej, czyli wnioskami skargi kasacyjnej i jej podstawami.

Jak wynika z art. 193 p.p.s.a. (zdanie drugie), uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, daje Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu możliwość, w przypadku oddalenia skargi kasacyjnej, ograniczenia się w uzasadnieniu wyroku, jedynie do oceny zasadności podniesionych w niej zarzutów.

Poza dyskusją pozostaje to, że zaskarżona decyzja została wydana w postępowaniu, do którego mają zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym również art. 6, art. 9, art. 10 § 1 oraz art. 79a § 1 k.p.a.

W konsekwencji obowiązkiem organu administracyjnego było należyte i wyczerpujące informowanie stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Ponadto organy miały obowiązek czuwania nad tym, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu miały obowiązek udzielania im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek (art. 9 k.p.a.). Ponadto organy administracji publicznej obowiązane były zapewnić stronie czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić jej wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (art. 10 § 1 k.p.a.). Wreszcie w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej był obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony (art. 79a § 1). W tej sprawie takimi przesłankami było złożenie deklaracji rozliczeniowych za miesiąc maj 2020 r.

W realiach tej sprawy organ administracyjny zaniechał realizacji ww. obowiązków procesowych, co zasadnie zostało zakwestionowane przez Sąd I instancji. To, że według autora skargi kasacyjnej stan sprawy sprowadzał się do spełnienia wszystkich przesłanek określonych w art. 31 zo oraz w art. 31zq ust. 1-4 ustawy o przeciwdziałaniu COVID-19 nie oznacza, że w sprawie nie miały w ogóle zastosowania art. 9, art. 10 § 1 oraz art. 79a § 1 k.p.a.

W skardze kasacyjnej zarzucono również naruszenie prawa materialnego, tj. art. 31 zo ust. 1 oraz art. 31zq ust. 1-4 ustawy o przeciwdziałaniu COVID-19 poprzez błędną wykładnię. Zgodzić należy się że z ww. przepisów prawa materialnego nie wynika obowiązek organu rentowego sprowadzający się do udzielania skarżącej wyjaśnień co do terminu na złożenie deklaracji. Obowiązek taki wynika jednak z przepisów prawa procesowego, a mianowicie art. 9 i art. 79a § 1 k.p.a.

W związku z powyższym niezasadne okazały się również zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. Są to tzw. przepisy wynikowe.

Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił.