Uzasadniając wniesiona skargę kasacyjną skarżący wniósł o:
1) uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie do ponownego rozpoznania.
2) zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm prawem przepisanych
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Wobec tego, że z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, której przesłanki w niniejszej sprawie nie wystąpiły. Granice rozpoznania wyznaczają zatem dwa zarzuty sformułowane w petitum skargi kasacyjnej, przy czym oba – choć formalnie osadzone w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., a więc w podstawie odnoszącej się do naruszeń przepisów postępowania – w istocie zmierzają do zakwestionowania prawidłowości zastosowania przez organy i zaakceptowania przez Sąd pierwszej instancji przepisów prawa materialnego, to jest rozporządzenia wykonawczego 2024/1287 oraz rozporządzenia podstawowego
Wadliwość konstrukcyjna nie stoi jednak na przeszkodzie merytorycznemu odniesieniu się do istoty obu zarzutów, skoro możliwa była rekonstrukcja przez Naczelny Sąd Administracyjny treści zarzutów na podstawie skonfrontowania ich treści z treścią uzasadnienia skargi kasacyjnej (por. uchwałę NSA z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09, ONSAiWSA nr 1/2010, poz. 1).
Istota pierwszego zarzutu sformułowanego w pkt. a) petitum skargi kasacyjnej sprowadza się do twierdzenia, że skoro rozporządzenie wykonawcze 2024/1287 weszło w życie 15 maja 2024 r., a więc już po dniu przyjęcia zgłoszenia celnego z 11 kwietnia 2024 r., wyznaczającym co do zasady stan prawny miarodajny dla określenia należności celnych, to objęcie spornego przywozu rozszerzonym cłem antydumpingowym w stawce 15,8% naruszało zakaz retroakcji. Stanowisko to pomija jednak normatywną specyfikę środków przeciwdziałających obchodzeniu ceł antydumpingowych, wynikającą wprost z rozporządzenia podstawowego.
Punktem wyjścia jest art. 10 ust. 1 rozporządzenia podstawowego, który zasadę stosowania ceł antydumpingowych wyłącznie do produktów wprowadzonych do wolnego obrotu po wejściu w życie środka formułuje z wyraźnym zastrzeżeniem wyjątków określonych w samym rozporządzeniu. Wyjątek taki ustanawia art. 13 ust. 3 rozporządzenia podstawowego, zgodnie z którym dochodzenie w sprawie obchodzenia środków wszczyna się rozporządzeniem Komisji, w którym można także nakazać organom celnym poddanie przywozu rejestracji zgodnie z art. 14 ust. 5 rozporządzenia podstawowego, zaś w razie potwierdzenia praktyk obchodzenia, rozszerzone środki obowiązują od daty nałożenia obowiązku rejestracji. Rejestracja przywozu, o której mowa w art. 14 ust. 5 rozporządzenia podstawowego, służy właśnie temu, aby środki mogły następnie zostać zastosowane wobec przywozu od daty jego rejestracji. Mechanizm ten nie jest zatem retroakcją w rozumieniu niedozwolonego działania prawa wstecz, lecz przewidzianą z góry, jawną i ogłoszoną w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej konstrukcją warunkowego obciążenia przywozu dokonywanego w toku dochodzenia.
W realiach niniejszej sprawy sekwencja zdarzeń nie budzi wątpliwości i nie była kwestionowana. Rozporządzeniem wykonawczym Komisji (UE) 2023/1649 z dnia 21 sierpnia 2023 r. wszczęto dochodzenie dotyczące możliwego obchodzenia środków antydumpingowych wprowadzonych rozporządzeniem wykonawczym (UE) 2021/1930 wobec sklejki z drewna brzozowego pochodzącej z Rosji poprzez przywóz sklejki wysyłanej z Turcji i Kazachstanu, a zarazem – w art. 2 tego rozporządzenia – poddano ten przywóz wymogowi rejestracji. Zgłoszenie celne skarżącej z 11 kwietnia 2024 r., obejmujące sklejkę brzozową sprowadzoną z Kazachstanu i zaklasyfikowaną do kodu TARIC 4412 33 10 20, a więc do kodu wprost wskazanego dla produktu objętego dochodzeniem, zostało przyjęte w okresie obowiązywania rejestracji. Następnie w art. 1 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego 2024/1287 Komisja przesądziła, że cło rozszerzone pobiera się od przywozu zarejestrowanego zgodnie z art. 2 rozporządzenia wykonawczego 2023/1649. Podstawą poboru cła od spornego przywozu nie była zatem sama tylko okoliczność późniejszego wejścia w życie rozporządzenia rozszerzającego, lecz szereg norm złożony z art. 13 ust. 3 i art. 14 ust. 5 rozporządzenia podstawowego, art. 2 rozporządzenia wszczynającego 2023/1649 oraz art. 1 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego 2024/1287.
Taka wykładnia znajduje oparcie w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. W wyroku z 30 czerwca 2016 r. w sprawie C-416/15 Trybunał, dokonując wykładni analogicznej konstrukcji na tle rozszerzenia ceł antydumpingowych na tkaniny siatkowe z włókien szklanych, przyjął, że rozszerzone cło antydumpingowe nie może być stosowane z mocą wsteczną do przywozu dokonanego przed wejściem w życie rozporządzenia wszczynającego, a więc zanim przywóz mógł w ogóle zostać poddany rejestracji. Z rozumowania tego wynika a contrario, że przywóz dokonany po wejściu w życie rozporządzenia wszczynającego i objęty rejestracją może zostać obciążony cłem rozszerzonym, ponieważ to właśnie data rejestracji, a nie data wejścia w życie rozporządzenia rozszerzającego, wyznacza czasowe granice zastosowania środka. Stanowisko to zostało przyjęte i jest prezentowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. np. wyrok NSA z 22 lutego 2017 r., I GSK 2334/15; dostępna na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl; pozostałe powoływane orzeczenia tamże). W niniejszej sprawie przywóz nastąpił w kwietniu 2024 r., a zatem blisko osiem miesięcy po wejściu w życie rozporządzenia wszczynającego i objęciu przywozu rejestracją, co sytuuje go jednoznacznie w obszarze dopuszczalnego zastosowania cła rozszerzonego.
Analogiczne stanowisko zajęto już w orzecznictwie wojewódzkich sądów administracyjnych na tle tego samego stanu prawnego, którego dotyczy niniejsza sprawa. W wyroku z 27 maja 2025 r., III SA/Lu 31/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie przyjął, że nałożenie i pobranie ostatecznego cła antydumpingowego na towary przywożone z Kazachstanu do Unii Europejskiej, zarejestrowane podczas dochodzenia antydumpingowego, jest zgodne z prawem unijnym, mimo iż następuje z mocą wsteczną, gdyż rozporządzenie unijne może przewidywać takie rozszerzenie środków w celu ochrony rynku wspólnotowego. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 11 czerwca 2026 r. sygn. akt I GSK 1523/25 oddalił skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 27 maja 2025 r., III SA/Lu 31/25. Skład orzekający NSA stoi na jednolitym stanowisku i w pełni popiera zawarte w nim rozstrzygnięcie.
Nie sposób również przyjąć, aby zastosowanie cła rozszerzonego naruszało zasadę ochrony uzasadnionych oczekiwań lub zasadę pewności prawa. Rozporządzenie wszczynające 2023/1649 zostało ogłoszone w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, a nałożony nim wymóg rejestracji pełni między innymi funkcję ostrzegawczą wobec uczestników obrotu. Przedsiębiorca wprowadzający na rynek unijny towar objęty trwającym dochodzeniem w sprawie obchodzenia środków, w dodatku towar tożsamy rodzajowo z towarem obciążonym od 2021 r. cłem antydumpingowym w przywozie z Rosji, musi liczyć się z tym, że w razie potwierdzenia praktyk obchodzenia zarejestrowany przywóz zostanie obciążony cłem rozszerzonym. Jak wskazał Sąd Unii Europejskiej w wyroku z 16 kwietnia 2015 r., T-576/11, retrospektywne pokrycie należności celnych stanowi zwykłe ryzyko handlowe, które powinien uwzględnić każdy przezorny i znający przepisy podmiot gospodarczy; pogląd ten zaaprobował Naczelny Sąd Administracyjny w przywołanym wyroku I GSK 2334/15. Trafnie zatem Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżąca, prowadząc działalność w zakresie importu sklejki, powinna była uwzględnić możliwość objęcia zarejestrowanego przywozu cłem rozszerzonym jako element ryzyka gospodarczego, a wartości takie jak ochrona rynku unijnego przed praktykami dumpingowymi i zapewnienie efektywności prawa unijnego uzasadniają przyjęte rozwiązanie normatywne.
Bez znaczenia dla wyniku sprawy pozostaje wreszcie powołanie w zarzucie art. 4 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego 2024/1287. Przepis ten dotyczy możliwości zwolnienia z cła rozszerzonego, udzielanego w drodze decyzji Komisji na podstawie art. 13 ust. 4 rozporządzenia podstawowego przywozowi pochodzącemu od przedsiębiorstw, które nie obchodzą środków. Skarżąca nie wykazała, aby przywóz objęty spornym zgłoszeniem celnym korzystał z takiego zwolnienia, a ocena przesłanek jego udzielenia pozostaje poza kognicją krajowych organów celnych i sądów administracyjnych, należąc do wyłącznej kompetencji Komisji. Z tych względów zarzut z pkt a) skargi kasacyjnej należało uznać za nieusprawiedliwiony.
Drugi zarzut (z pkt. b) opiera się na twierdzeniu, że proces rejestracji przywozu sklejki nie został wdrożony, a organ nie udowodnił żadnym dokumentem składania Komisji Europejskiej raportów i sprawozdań, przez co – zdaniem skarżącej – doszło do naruszenia art. 14 ust. 6 rozporządzenia podstawowego. Zarzut ten jest chybiony z dwóch niezależnych przyczyn.
Po pierwsze, skarżąca błędnie utożsamia rejestrację przywozu, o której mowa w art. 14 ust. 5 rozporządzenia podstawowego i art. 2 rozporządzenia wszczynającego 2023/1649, z odrębną, sformalizowaną procedurą administracyjną, wymagającą wydania indywidualnego aktu lub odrębnego dokumentu potwierdzającego. Rejestracja jest czynnością materialno-techniczną organów celnych, realizowaną w ramach systemu obsługi zgłoszeń celnych w oparciu o kody TARIC utworzone dla produktu objętego dochodzeniem. Dla sklejki z drewna brzozowego wysyłanej z Kazachstanu i Turcji ustanowiono kody TARIC 4412 33 10 10 oraz 4412 33 10 20, a więc kody, do których odwołuje się zarówno rozporządzenie wszczynające, jak i art. 1 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego 2024/1287. Skarżąca sama zadeklarowała sporny towar do kodu TARIC 4412 33 10 20, a zgłoszenie zostało przyjęte w okresie obowiązywania wymogu rejestracji. Przyjęcie zgłoszenia celnego obejmującego towar zaklasyfikowany do kodu objętego rejestracją skutkowało ujęciem tego przywozu w rejestrze prowadzonym na potrzeby dochodzenia, co zresztą organ odwoławczy wyjaśnił, wskazując, że towar został zarejestrowany przez polskie organy celne na podstawie rozporządzenia wszczynającego. Twierdzenie, jakoby proces rejestracji nie został wdrożony, pozostaje gołosłowne i sprzeczne z treścią samego zgłoszenia celnego, którego dane skarżąca zadeklarowała i których nie kwestionuje. Pośrednim, lecz wyraźnym potwierdzeniem rzeczywistego funkcjonowania mechanizmu rejestracji jest również treść rozporządzenia wykonawczego 2024/1287, w którym Komisja w art. 1 ust. 3 nakazała pobór cła rozszerzonego od przywozu zarejestrowanego, a w art. 2 poleciła organom celnym zaprzestanie rejestracji ustanowionej zgodnie z art. 2 rozporządzenia 2023/1649; polecenie zaprzestania rejestracji byłoby bezprzedmiotowe, gdyby rejestracja nie była prowadzona.
Po drugie, art. 14 ust. 6 rozporządzenia podstawowego, statuujący obowiązek składania Komisji przez państwa członkowskie sprawozdań dotyczących obrotu w przywozie produktów objętych dochodzeniem i środkami oraz kwot ceł pobranych na podstawie rozporządzenia, jest normą o charakterze sprawozdawczo-monitoringowym, adresowaną do państw członkowskich w ich relacji z Komisją. Należy zaznaczyć że wniosek o sprawozdawczym, a nie konstytutywnym charakterze art. 14 ust. 6 rozporządzenia podstawowego wynika z jego treści, umiejscowienia systemowego oraz z konstrukcji poboru cła przyjętej w art. 1 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego 2024/1287. Przepis ten nie kreuje po stronie importera żadnych uprawnień ani nie warunkuje powstania długu celnego. Źródłem obowiązku uiszczenia rozszerzonego cła antydumpingowego jest art. 1 ust. 1 i 3 rozporządzenia wykonawczego 2024/1287 w związku z art. 13 ust. 3 i art. 14 ust. 5 rozporządzenia podstawowego oraz fakt dokonania w okresie rejestracji przywozu produktu objętego dochodzeniem, nie zaś dopełnienie lub udokumentowanie międzyinstytucjonalnych obowiązków sprawozdawczych. Ewentualne uchybienie tym obowiązkom, którego zresztą w sprawie w żaden sposób nie wykazano, mogłoby rodzić konsekwencje wyłącznie w płaszczyźnie relacji państwa członkowskiego z Komisją, natomiast pozostawałoby bez wpływu na byt i wysokość należności celnych ciążących na dłużniku. Z tego względu organy nie miały obowiązku włączania do akt sprawy dokumentów potwierdzających raportowanie do Komisji, a ich brak nie mógł stanowić uchybienia procesowego mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 174 pkt 2 p.p.s.a. W konsekwencji także zarzut z pkt b) skargi kasacyjnej okazał się nieusprawiedliwiony.
Sąd pierwszej instancji zasadnie ocenił, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a określenie kwoty ostatecznego cła antydumpingowego według stawki 15,8% oraz różnicy podatku od towarów i usług nastąpiło zgodnie z mającymi zastosowanie przepisami prawa unijnego i krajowego, w tym z uwzględnieniem, że kwota cła antydumpingowego powiększa podstawę opodatkowania z tytułu importu towarów stosownie do art. 30b ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług. Szczegółowe wyliczenia zawarte w decyzji organu pierwszej instancji nie zostały przez skarżącą skutecznie podważone ani w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji, ani w skardze kasacyjnej, która nie formułuje w tym zakresie odrębnych zarzutów. Skoro żadna z podstaw kasacyjnych nie okazała się usprawiedliwiona, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935).