Skargę kasacyjną, w granicach której działa Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych.
Z art. 176 p.p.s.a. wynika, że skarga kasacyjna poza tym, że ma czynić zadość wymaganiom przypisanym dla każdego pisma procesowego, powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Przepis ten określa elementy składowe skargi kasacyjnej, a zgodnie z § 1 pkt 2 tego przepisu jej obligatoryjnym elementem jest przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Przez przytoczenie podstawy kasacyjnej należy rozumieć podanie konkretnego przepisu (konkretnej jednostki redakcyjnej określonego aktu prawnego), który zdaniem strony został naruszony przez Sąd I instancji (por. postanowienia NSA z 8 marca 2004r., sygn. akt FSK 41/04; z 1 września 2004r., sygn. akt FSK 161/04; z 24 maja 2005r., sygn. akt FSK 2302/04, te orzeczenia oraz powoływane dalej dostępne na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl; pozostałe powoływane orzeczenia tamże). Z kolei uzasadnienie skargi kasacyjnej winno zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych przez wyjaśnienie na czym naruszenie polegało i przedstawienie argumentacji na poparcie odmiennej wykładni przepisu niż zastosowana w zaskarżonym orzeczeniu, umotywowanie niewłaściwego zastosowania przepisu, zaś w odniesieniu do uchybień przepisom procesowym wykazanie, że zarzucane uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zaznaczenia wymaga, że nie każde naruszenie przepisów postępowania może stanowić podstawę kasacyjną, ale tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy przed Sądem I instancji. Oznacza to, że obowiązkiem autora skargi kasacyjnej jest wykazanie, że gdyby do zarzucanego naruszenia przepisów postępowania nie doszło, to wyrok Sądu I instancji byłby inny. Innymi słowy, w skardze kasacyjnej należy wskazać przepisy, które zdaniem jej autora zostały naruszone oraz uzasadnić na czym konkretnie to naruszenie polegało, a także co istotne wykazać, że naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Autor skargi kasacyjnej zobowiązany jest więc uzasadnić, że następstwa zarzucanych uchybień były na tyle istotne, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego orzeczenia w takim stopniu, że gdyby do nich nie doszło, to wyrok Sądu I instancji byłby inny. Związanie podstawami skargi kasacyjnej oznacza, że wskazanie przez stronę wnoszącą skargę kasacyjną naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Oceniając skargę kasacyjną przy zastosowaniu powyższych kryteriów, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga ta nie zasługuje na uwzględnienie albowiem mimo częściowo błędnego uzasadnienia wyrok odpowiada prawu.
Wskazać należy, że stosownie do art. 2 ust. 1 lit. c) rozporządzenia Nr 1186/2009 do celów niniejszego rozporządzenia "mienie osobiste" oznacza każde mienie przeznaczone na własny użytek osób zainteresowanych lub do zaspokojenia potrzeb ich gospodarstw domowych. "Mienie osobiste" tworzą w szczególności majątek ruchomy gospodarstwa domowego; rowery i motocykle, prywatne pojazdy mechaniczne i przyczepy do nich, przyczepy campingowe, łodzie wycieczkowe i prywatne samoloty. Dobytek gospodarstwa domowego właściwy dla zwykłych potrzeb rodziny, zwierzęta domowe i zwierzęta wierzchowe, jak również przenośne instrumenty i sprzęt potrzebny do wykonywania przez osobę zainteresowaną rzemiosła lub zawodu, również stanowią "mienie osobiste". Mienie osobiste nie może mieć takiego charakteru bądź ilości, która wskazywałaby, że jest przywożone w celach handlowych. Zgodnie z art. 3 powołanego rozporządzenia, z zastrzeżeniem art. 4-11 zwolnione z należności celnych przywozowych jest mienie osobiste przywożone przez osoby fizyczne przenoszące swoje miejsce zamieszkania z państwa trzeciego na obszar celny Wspólnoty, przy czym stosownie do art. 4 zwolnienie ograniczone jest do mienia osobistego, które z wyjątkiem szczególnie uzasadnionych okoliczności, pozostawało w posiadaniu oraz, w przypadku towarów nieprzeznaczonych do konsumpcji, było używane przez osobę zainteresowaną w jej poprzednim miejscu zamieszkania przez co najmniej sześć miesięcy przed datą, w której osoba zainteresowana przestała zamieszkiwać w państwie trzecim, który opuściła; jest przeznaczone do użytku w takim samym celu w nowym miejscu zamieszkania. Ponadto państwa członkowskie mogą uzależnić zwolnienie takiego mienia od poniesienia w kraju pochodzenia bądź w kraju opuszczanym opłat celnych lub skarbowych, którym takie mienie zwykle podlega.
W myśl art. 5 rozporządzenia Nr 1186/2009 zwolnienie może zostać udzielone tylko osobom, których miejsce zamieszkania znajdowało się poza obszarem celnym Wspólnoty nieprzerwanie przez okres co najmniej 12 miesięcy (ust. 1); jednakże właściwe organy mogą zezwolić na odstępstwa od zasady ustanowionej w ust. 1 pod warunkiem że wyraźną intencją osoby zainteresowanej było zamieszkiwanie poza obszarem celnym Wspólnoty nieprzerwanie przez okres co najmniej 12 miesięcy (ust. 2). Stosownie jednak do treści art. 6 rozporządzenia Nr 1186/2009, zwolnienia nie stosuje się m.in. do przedmiotów wykorzystywanych do wykonywania rzemiosła lub zawodu, innych niż przenośne instrumenty i sprzęt potrzebny do wykonywania tych zajęć (lit. d).
Za miejsce zamieszkania w rozumieniu art. 3 rozporządzenia nr 1186/2009 uznać należy miejsce, w którym zainteresowany ustanowił stały ośrodek swych interesów. Dla celów ustalenia, czy owo miejsce zamieszkania znajduje się w państwie trzecim i dla ewentualnego zastosowania zwolnienia celnego przewidzianego w owym art. 3, należy wziąć pod uwagę wszystkie mające znaczenie okoliczności faktyczne. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) w wyroku z 27 kwietnia 2016r. w sprawie C - 528/14 X v. Staatssecretaris van Finaciën (orzeczenie wstępne) stwierdził, że art. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 1186/2009 należy interpretować w ten sposób, iż dla celów stosowania tego artykułu dana osoba fizyczna nie może posiadać jednocześnie zwykłego miejsca zamieszkania w państwie członkowskim i w państwie trzecim; w celu ustalenia czy miejsce zamieszkania zainteresowanego w rozumieniu art. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 1186/2009 znajduje się w państwie trzecim, szczególną wagę w ramach ogólnej oceny istotnych okoliczności faktycznych należy przypisać czasowi trwania pobytu osoby zainteresowanej w tym państwie trzecim. Jednocześnie, zgodnie z art. 5 ust. 1 rozporządzenia zwolnienie może zostać udzielone tylko osobom, których miejsce zamieszkania znajdowało się poza obszarem celnym Wspólnoty nieprzerwanie przez okres co najmniej 12 miesięcy. W świetle powołanych unormowań prawnych zwolnieniem z konieczności zapłaty należności celnych przywozowych mogą zostać objęte wyłącznie takie przedmioty, które stanowią "mienie osobiste" osoby przesiedlającej się z państwa trzeciego, a więc przeznaczone na własny użytek osoby przesiedlającej się lub do zaspokojenia potrzeb gospodarstwa domowego takiej osoby (np. prywatne pojazdy mechaniczne - art. 3 w zw. z art. 2 ust. 1 lit. c) ww. rozporządzenia), w stosunku do których spełnione zostaną łącznie następujące przesłanki pozytywne, takie jak to, że przedmioty te (mienie): 1) w odniesieniu do towarów nieprzeznaczonych do konsumpcji - znajdowały się w posiadaniu osoby przenoszącej swoje miejsce zamieszkania (osoby zainteresowanej); 2) były używane przez tę osobę w jej poprzednim miejscu zamieszkania w państwie trzecim co najmniej sześć miesięcy; 3) są przeznaczone do użytku w takim samym celu w nowym miejscu zamieszkania (art. 4 ww. rozporządzenia); a jednocześnie nie zachodzi przesłanka negatywna dotycząca przedmiotów wchodzących w skład mienia osobistego, wykorzystywanych do wykonywania rzemiosła lub zawodu (przy czym innych niż przenośne instrumenty i sprzęt potrzebny do wykonywania tych zajęć - art. 6 lit. d) ww. rozporządzenia). Pojęcie przeniesienia stałego miejsca zamieszkania z państwa trzeciego na obszar celny Wspólnoty ustawodawca łączy ze stałym zaprzestaniem zamieszkiwania w państwie trzecim i jego przeniesieniem na stałe na obszar celny Wspólnoty. Zgodnie z art. 24 ustawy o ewidencji ludności - ust. 6 pkt 1-2 oraz ust. 7 w przypadku żołnierzy w czynnej służbie wojskowej, z wyłączeniem żołnierzy terytorialnej służby wojskowej, obowiązek meldunkowy: 1) polegający na zameldowaniu się w miejscu pobytu czasowego lub wymeldowaniu się z takiego miejsca jest wykonywany w miejscu pełnienia tej służby u dowódcy jednostki wojskowej, a w miejscu pobytu czasowego w obiekcie wojskowym u komendanta (kierownika, szefa, dowódcy) obiektu; 2) polegający na zgłoszeniu wyjazdu poza granice Rzeczypospolitej Polskiej oraz powrotu z tego wyjazdu jest wykonywany w miejscu pełnienia tej służby u dowódcy jednostki wojskowej. Wykonanie obowiązku meldunkowego w przypadkach, o których mowa w ust. 6, następuje poprzez stwierdzenie tego faktu w rozkazie dowódcy jednostki wojskowej lub w książce zameldowań komendanta obiektu wojskowego i nie wymaga zgłoszenia w organie gminy oraz ujęcia w rejestrze PESEL i rejestrach mieszkańców. Natomiast zgodnie z art. 39 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności Minister Obrony Narodowej w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia, zakres, sposób i tryb wykonywania obowiązku meldunkowego przez żołnierzy w czynnej służbie wojskowej, wskazując grupy żołnierzy objęte obowiązkiem meldunkowym oraz rodzaje obiektów wojskowych, w których ten obowiązek jest wykonywany, uwzględniając potrzeby wynikające z konieczności zapewnienia ochrony informacji niejawnych oraz ochrony przetwarzanych danych osobowych. W rozporządzeniu Ministra Obrony Narodowej z 22 lipca 2011r. w sprawie wykonywania obowiązku meldunkowego przez żołnierzy w czynnej służbie wojskowej w § 9 wskazano, że w stosunku do żołnierza obowiązek meldunkowy, o którym mowa w § 3 pkt 3, wykonuje z urzędu dowódca jednostki wojskowej, właściwy dla miejsca pełnienia lub odbywania czynnej służby wojskowej przez żołnierza, odnotowując w rozkazie dziennym fakt wyznaczenia lub skierowania żołnierza do pełnienia czynnej służby wojskowej poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej i powrotu tego żołnierza do kraju.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, że w rozpatrywanej sprawie pominięto, że skarżący jest żołnierzem w czynnej służbie wojskowej oraz przepisy prawa dotyczące szczególnych warunków realizacji obowiązku meldunkowego przez żołnierzy w takiej jak skarżący sytuacji. Słusznie wskazano, że w aktach administracyjnych sprawy znajduje się m.in. zaświadczenie z 19 lipca 2021r. z Narodowego Przedstawicielstwa Łącznikowego Przy HQ SACT, w którym wskazano, że skarżący, oficer pełniąc służbę w N., Stany Zjednoczone Ameryki, w czasie pełnionej tam służby zamieszkiwał wraz z członkami swojej rodziny pod adresem: [...], USA (k-66, 18), decyzja nr 1531 Ministra Obrony Narodowej z 14 czerwca 2021r. o zwolnieniu skarżącego z zajmowanego stanowiska służbowego (k-16) rozkaz personalny nr 1544 Dyrektora Departamentu Kadr z 8 czerwca 2018r. z którego wynika, że skarżący z dniem 1 sierpnia 2018r. został wyznaczony na stanowisko służbowe starszego specjalisty NPŁ przy HQ SACT (k-12). Ponadto z treści protokołu przyjęcia broni i amunicji do depozytu - bez numeru - z 31 lipca 2021r. (k-11) wynika, że pistolet został wyprodukowany w 2019r. Nie ulega zatem wątpliwości, że skarżący nabywając broń spełnił przesłankę objęcia go w posiadanie co wynika wprost z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, natomiast w skardze kasacyjnej skutecznie nie podważono, że przedmiotowa broń, była używana do celów szkoleniowych na strzelnicy, podczas pobytu strony w USA i miało to bezpośredni związek z charakterem wykonywanej przez skarżącego pracy zawodowej.
Tym samym za niezasadne należy uznać zarzuty naruszenia prawa materialnego wskazane w pkt I. ppkt 1) i 2) petitum skargi kasacyjnej.
Zdaniem NSA, Sąd I instancji dokonał prawidłowej kontroli zaskarżonej decyzji pod względem oceny przeprowadzonego przez organy postępowania wyjaśniającego. Trafnie wskazał, że rozpoznanie sprawy co do istoty w zakresie zastosowania prawa materialnego wymagało przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, celem dokonania ustaleń w powyższym zakresie, co naruszało przepisy art. 187 § 1 i art. 191O.p., a w konsekwencji art. 210 § 1 pkt 6 w zw. z art. 210 § 4 O.p. W uzasadnieniu organu odwoławczego zabrakło ustalenia faktów istotnych dla rozpoznania sprawy, w tym tych, które umożliwiają dokonanie oceny co do objęcia przywiezionego przez skarżącego pistoletu jako mienia osobistego.
Natomiast WSA niezasadnie uznał, że doszło do naruszenia przez organ art. 22 ust. 6 UKC w związku z art. 8 ust. 1 RW. Przepisy te znajdują bowiem zastosowanie w postępowaniu przed organem I instancji, a nie w postępowaniu odwoławczym.
Według art. 90d ustawy Prawo celne, przed wydaniem decyzji organ odwoławczy wyznacza osobie siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego; termin ten za zgodą osoby może zostać skrócony. Przepis ten odpowiada treści art. 200 § 1 O.p. (Przed wydaniem decyzji organ podatkowy wyznacza stronie siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego). W postępowaniu w sprawie celnej, w pierwszym przypadku (dając wnioskodawcy możliwość przedstawienia swojego stanowiska w określonym terminie) przyszły adresat ostatecznej decyzji niekorzystnej może zrealizować swoje prawo do udziału w postępowaniu przez przedstawienie swojego stanowiska w sprawie odnosząc się do zebranych już dowodów w sprawie, a także składając wnioski dowodowe, które rozpoznaje organ celny pierwszej instancji z odpowiednim zastosowaniem art. 188 O.p. oraz art. 216 § 1 i 2 O.p. Na tym etapie postępowania w sprawie celnej mają odpowiednie zastosowanie przepisy Działu IV Rozdziału 11 ustawy Ordynacja podatkowa (z wyłączeniem art. 200 O.p.). Uwzględniając przepisy proceduralne unijnego prawa celnego oraz polski system prawny, krajowy ustawodawca uregulował w art. 73 ust. 1 Prawa celnego odrębne odesłania do poszczególnych przepisów Ordynacji podatkowej właściwe dla toku instancji. W pkt 1 odsyła do odpowiedniego stosowania w postępowaniu w sprawach celnych przepisów art. 12, 138a § 4, art. 141-143, 168, 170, 215 § 1 oraz działu IV rozdziałów 2, 5, 6, 9 i 10, rozdziału 11 z wyłączeniem art. 200, oraz rozdziałów 21-23 O.p. W pkt 2, uzupełnia ten katalog do odpowiedniego stosowania w postępowaniu odwoławczym oprócz przepisów wskazanych w pkt 1 również przepisów art. 140 § 1, art. 162 § 1-3, art. 163 § 2, art. 169, art. 208, art. 210 § 1 pkt 1-6 i 8 oraz § 2, art. 220, art. 221, art. 222, art. 223, art. 226-229, art. 232, art. 233 § 1 i 2, art. 234 oraz 234a O.p. Ponadto należy zwrócić uwagę, że powołany przez Sąd art. 217 O.p. wbrew zarzutom zawartym w uzasadnieniu wyroku nie definiuje zasady dwuinstancyjności postępowania, ale zawiera wyszczególnienie elementów postanowienia. Zasada dwuinstancyjności postępowania wynika zaś z przepisów art. 127 O.p.
Nieskuteczny okazał się zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a powiązany z zarzutem naruszenia art. 3 § 1 i 2 p.p.s.a. Przepisy określające kompetencje Sądu administracyjnego w fazie orzekania, a więc m.in.: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a i art. 151 p.p.s.a mają charakter norm blankietowych, regulujących jedynie przyjęty przez WSA kierunek rozstrzygnięcia. Tak więc oparcie w analizowanej sprawie wyroku na art. 151 p.p.s.a, stanowiącym podstawę oddalenia skargi, uwarunkowane było jedynie oceną prawną, którą wyraził Sąd I instancji - do czego był uprawniony i zobowiązany orzekając w sprawie.
Nadto, jak wskazuje orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, wydanie wyroku niezgodnego z oczekiwaniem strony skarżącej, nie może być utożsamiane z uchybieniem powołanym przepisom (por. wyrok NSA z 15 maja 2024r., sygn. akt III OSK 423/23, wyrok NSA z 19 marca 2025r., sygn. akt 3068/23, LEX). Zgodnie z art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. W orzecznictwie Sądów administracyjnych prezentowane jest stanowisko, że naruszenie art. 135 p.p.s.a. nie może być przedmiotem skutecznego zarzutu skargi kasacyjnej, ponieważ wspomniany przepis stanowi uprawnienie dla Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego do orzekania w granicach danej sprawy, a nie dla wnoszącego skargę na ściśle określony akt lub czynność organu administracji publicznej (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 października 2022r., sygn. akt III OSK 5636/21, z 12 marca 2013r., sygn. akt I OSK 1199/12, z 11 grudnia 2014r., sygn. akt II GSK 1979/13, z 17 maja 2018r., sygn. akt I FSK 205/18). Norma z art. 135 p.p.s.a. wyznacza jedynie zakres kompetencji orzeczniczych Sądu, uzależniając uruchomienie przewidzianych przez ustawę środków od "niezbędności" końcowego załatwienia sprawy, której dotyczy skarga. Ustalenie, że poza zaskarżonym aktem konieczne jest jeszcze wzruszenie (zweryfikowanie) innych aktów organu administracji, powoduje po stronie Sądu obowiązek zastosowania tego przepisu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 lutego 2011r., sygn. akt II GSK 50/10, tamże). W sytuacji, gdy Sąd nie korzysta z przepisu art. 135 p.p.s.a., to znaczy nie uchyla lub nie stwierdza nieważności decyzji organu pierwszej instancji lub innego rozstrzygnięcia wydanego w granicach sprawy, w sentencji wyroku nie zamieszcza się rozstrzygnięcia w tym zakresie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 września 2012r., sygn. akt I OZ 677/12, tamże). Dlatego zarzut naruszenia tego przepisu jest niezasadny.
Powyższe spostrzeżenia oznaczają, że zarzuty skargi kasacyjnej, pomimo, iż okazały się częściowo zasadne, nie mogły odnieść zamierzonego skutku. Wyjaśnić bowiem należy, że Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli nie ma ona usprawiedliwionych postaw, albo jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu, o czym stanowi art. 184 p.p.s.a. Zaskarżony w sprawie wyrok, mimo stwierdzonych uchybień w jego motywach, odpowiadał co do rozstrzygnięcia prawu i dlatego orzeczono o oddaleniu skargi kasacyjnej. Orzeczenie odpowiada prawu mimo błędnego uzasadnienia, gdy nie ulega wątpliwości, że po usunięciu błędów zawartych w uzasadnieniu sentencja nie uległaby zmianie.
Dla niniejszej sprawy ocena prawna oraz wskazania co do dalszego postępowania, o których mowa w art. 153 p.p.s.a., wynikają z niniejszego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Z tych względów na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 1 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023r., poz. 1935).