Wyrok NSA z dnia 18 lutego 2026, sygn. I GSK 1236/23

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W ocenie organu, podniesione w skardze kasacyjnej argumenty nie odnosiły się do formalnej poprawności czynności zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego. Spółka kwestionowała bowiem zasadność prowadzenia postępowania egzekucyjnego wobec nieistnienia obowiązku i prawidłowość jego wszczęcia, które powinny być podnoszone w zarzutach do tytułu wykonawczego. Spółka mogła również zgłosić żądanie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Natomiast zajęcia dokonano zgodnie z wymogami określonymi w art. 80 u.p.e.a. Ponadto, uzasadnienie wyroku spełnia wymagania określone w art. 141 § 4 p.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania, o których mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., tak jak w rozpoznawanej sprawie, to związany jest granicami skargi kasacyjnej. Ta nie zawierała natomiast usprawiedliwionych podstaw.

Przed zaprezentowaniem zasadniczych motywów rozstrzygnięcia Naczelny Sąd Administracyjny uznał za konieczne wskazanie, że kontrola sądowoadministracyjna dotyczyła postanowień organów postępowania egzekucyjnego wydanych w następstwie wniesienia przez Spółkę skargi na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego. Zastrzeżenie to jest istotne z tego punktu widzenia, że znaczna część wywodów autora skargi kasacyjnej nie została powiązana z kwestionowaną formalnie czynnością egzekucyjną, lecz zdominowana zagadnieniami odnoszącymi się do oceny dopuszczalności egzekucji administracyjnej. Tymczasem, zgodnie z art. 134 § 1 w zw. z art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a., sąd pierwszej instancji obowiązany był wydać rozstrzygnięcie w granicach sprawy, a więc odnośnie do postanowień wydanych w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną. Sąd pierwszej instancji, bez naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a., nie mógł zakresem kontroli objąć zagadnień dotyczących oceny dopuszczalności wszczęcia egzekucji administracyjnej. W sprawie dotyczącej skargi na czynność egzekucyjną nie jest możliwe skuteczne podnoszenie zarzutów, które powinny stanowić podstawę innych środków prawnych (zob. utrwalone stanowisko sądów administracyjnych, wyrażone m.in. w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego: I GSK 2/20, I GSK 1053/20, I GSK 1351/21, III FSK 2241/21, I GSK 1337/23, I GSK 932/24, II OSK 338/21, II OSK 1869/21, III FSK 994/24, III FSK 674/25).

Przedmiotem sprawy sądowoadministracyjnej była skarga na czynność egzekucyjną. W takich granicach przedmiotowych powinna zostać przeprowadzona kontrola sądowoadministracyjna. Z art. 54 § 1 u.p.e.a. wynika, że zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego, której podstawą może być: 1) dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy; 2) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej. W skardze należy określić zaskarżoną czynność egzekucyjną, zakres żądania i jego uzasadnienie (art. 54 § 2 u.p.e.a.). Wnosi się ją do organu egzekucyjnego, który dokonał tej czynności, nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu dokumentu stanowiącego podstawę dokonania zaskarżonej czynności egzekucyjnej (art. 54 § 3 u.p.e.a.). W następstwie jej rozpoznania organ egzekucyjny wydaje postanowienie, w którym: 1) oddala skargę na czynność egzekucyjną; 2) uwzględnia skargę na czynność egzekucyjną: a) w całości, b) w części i w pozostałym zakresie oddala skargę (art. 54 § 4 u.p.e.a.). Dodać należy, że przez czynność egzekucyjną rozumieć należy wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego (art. 1a pkt 2 u.p.e.a.); czynnością taką jest m.in. zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego (por. art. 1a pkt 12 lit. a) tiret czwarte i art. 80 § 1 u.p.e.a.).

Spółka, co do zasady, kwestionowała dopuszczalność egzekucji administracyjnej, która w jej ocenie nie powinna być wszczęta, ponieważ sporna należność została wcześniej uregulowana. Z tożsamych powodów kwestionowała naliczenie odsetek oraz obciążenie jej kosztami egzekucyjnymi i kosztami upomnienia. Stwierdzić jednak należało, że Sąd pierwszej instancji zasadnie, odwołując się do utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych oraz przywołanych wypowiedzi z literatury prawniczej, skoncentrował swoje rozważania na instytucji skargi na czynność egzekucyjną, nie dokonując analizy dopuszczalności egzekucji administracyjnej, która powinna być objęta zarzutami, o których mowa w art. 33 § 2 u.p.e.a., albo żądaniem umorzenia postępowania egzekucyjnego w przypadkach określonych w przepisach art. 59 u.p.e.a., a co do kosztów postępowania egzekucyjnego wykorzystania środków prawnych określonych w przepisach art. 64c § 10 i art. 64cd § 6 u.p.e.a.

W postępowaniu zainicjowanym skargą na czynność egzekucyjną nie kontroluje się zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Brak jest podstaw prawnych, aby skargę na czynność egzekucyjną traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia, za pomocą którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania. Dotyczy ona prawidłowości wykonania działań, o których mowa w art. 1a pkt 2 u.p.e.a., zmierzających do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Prawidłowość tylko tych działań może być przedmiotem komentowanej skargi. W postępowaniu skargowym, o którym mowa w przepisach art. 54 § 1 u.p.e.a., dopuszcza się badanie jedynie tych czynności, które należą do kompetencji organu egzekucyjnego i nie są objęte zakresem innego środka prawnego, a proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych.

W świetle powyższego Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzuty skargi kasacyjnej za pozbawione usprawiedliwionych podstaw. Argumentacja strony skarżącej nie odnosiła się do formalnej poprawności dokonanej czynności zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego. Zarzucane uchybienia, w tym przepisom art. 6 § 1, art. 17 § 1, art. 18, art. 64 § 1, § 3 pkt 1 i § 4, art. 64b § 1, art. 64c §1-2 i § 3 pkt 2, art. 15 § 1 i 2, art. 26 § 1, nie stanowiły podstawy do wznowienia postępowania egzekucyjnego w znaczeniu wynikającym z powołanego w podstawach kasacyjnych art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a., zgodnie z którym sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Podstawy takie zostały określone w przepisach art. 145 – art. 145b k.p.a., mogących znaleźć zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym z mocy odesłania zawartego w art. 18 u.p.e.a., ale nie zostały w uzasadnieniu skargi kasacyjnej zidentyfikowane. W takim stanie rzeczy, oddalenie na podstawie art. 54 § 4 pkt 1 u.p.e.a. skargi na czynność egzekucyjną, o której mowa w art. 80 § 1 u.p.e.a., nie naruszało prawa i prawidłowość oceny Sądu pierwszej instancji w takim zakresie nie została skutecznie przez kasatora podważona. Wniesiona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarga została zatem prawidłowo oddalona, zgodnie z dyspozycją art. 151 p.p.s.a. Brak było podstaw do zastosowania przez Sąd pierwszej instancji środków prawnych określonych w art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. Z uwagi na brak jakiejkolwiek argumentacji w skardze kasacyjnej odnoszącej się do prawidłowości dokonanej czynności egzekucyjnej zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego szersza wypowiedź Naczelnego Sądu Administracyjnego nie mogła zostać zaprezentowana.

Wskazać jeszcze należy, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełniało wymagania określone w art. 141 § 4 p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji zawarł w nim wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia opartej na przepisach art. 151 p.p.s.a. oraz art. 54 § 1 pkt 1 i art. 80 § 1 u.p.e.a. Wskazał powody uznania rozpoznanej skargi za niezasadną oraz niemożność wyjścia przy przeprowadzonej kontroli poza granice sprawy sądowoadministracyjnej.

Z podanych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną jako niezawierającą usprawiedliwionych podstaw. Z uwagi na stwierdzoną oczywistą omyłkę pisarską w wyroku Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 156 § 3 p.p.s.a., postanowił o sprostowaniu w sentencji daty zaskarżonego postanowienia, wpisując w miejsce daty "21 grudnia 2023 r." prawidłową "21 grudnia 2022 r.".

O kosztach postępowania kasacyjnego, obejmujących wynagrodzenie pełnomocnika organu będącego radcą prawnym (360 zł), który w przepisanym terminie złożył odpowiedź na skargę kasacyjną, orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935).