Następnie skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który wyrokiem z 13 kwietnia 2023 r., sygn. akt I SA/Kr 787/22 ją oddalił. Sąd I instancji w pierwszej kolejności zaznaczył, że niniejsza sprawa była już przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który uchylił decyzje organu, dlatego tez w sprawie ma zastosowanie art. 153 p.p.s.a. ZUS trafnie spostrzegł, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, by w sprawie zaistniała jakakolwiek przesłanka do stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek. W ślad za organem w sprawie niniejszej nie zrealizowała się żadna z przesłanek wymienionych w art. przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. nie wystąpiła.
Na gruncie rozpatrywanej sprawy organ rozpoznając sprawę dokonał również analizy sprawy pod kątem możliwości zastosowania przepisu art. 28 ust. 3a u.s.u.s, w którym ustawodawca stworzył organom możliwość umorzenia określonych zaległości z tytułu składek, mimo braku ich całkowitej nieściągalności. Zdaniem Sądu I instancji organ rentowy prawidłowo ocenił, że zgromadzona w sprawie dokumentacja nie upoważnia do wydania decyzji o umorzeniu należności z tytułu składek na ubezpieczenie.
Następnie skarżący wniósł skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 13 kwietnia 2023 r., sygn. akt I SA/Kr 787/22. Zaskarżył powyższy wyrok w całości i zarzucił mu:
1. naruszenie prawa materialnego a w szczególności art. 24 ust 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych z dnia 13 października 1998 r. (Dz. U. 1998, Nr 137 poz. 887 ze zm.).
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący przedstawił argumentację wniesionych zarzutów i wniósł o:
2. uchylenie w całości zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 13 kwietnia 2023 r. i przekazanie sprawy do ponownego, merytorycznego rozpoznania przez ten Sąd;
3. rozpoznanie sprawy na rozprawie;
4. zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu za wszystkie instancje, oświadczając że koszty te nie zostały ani w części ani w całości zapłacone, wg stawek przyjętych przez Trybunał Konstytucyjny z dnia 20 grudnia 2022 r. sygn. SK 78/21, powiększonych o stawkę podatku VAT;
5. zwolnienie skarżącego z kosztów sądowych za II instancję.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie, w pełni popierając wydane przez sąd I instancji rozstrzygnięcie i wnosząc o zasądzenie na jego rzecz od skarżącego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm prawem przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw
W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej.
Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi - zgodnie z art. 174 p.p.s.a. - może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą i nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować.
Autor skargi kasacyjnej sformułował wyłącznie jeden zarzut naruszenia prawa materialnego a mianowice art. 24 ust 4 u.s.u.s. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że nie wystarczy powołać konkretne przepis prawa materialnego, który w ocenie autora skargi kasacyjnej naruszył Sąd I instancji ale również – co zostało pominięte - wskazać postać naruszenia oraz precyzyjnie wyjaśnić w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, na czym polegało niewłaściwe zastosowanie lub błędna interpretacja. Dodatkowo uzupełniając powyższe, należy zauważyć że ma to być konkretny przepis i tylko taki może być uwzględniony, a dodanie sformułowania "w szczególności" którego użył autor skargi kasacyjnej nie może mieć żadnego znaczenia. Zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie zmierzać powinien do wykazania, że sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji czyli, że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia, a w przypadku zarzutu niezastosowania przepisu dlaczego powinien być zastosowany. Uzasadnienie powinno być spójne z podstawami kasacyjnymi. Brak zaś takiego uzasadnienia oznacza, że podstawa kasacyjna nie odpowiada wymaganiom przewidzianym na gruncie art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. (zob. J. Drachal, A. Wiktorowska, R. Stankiewicz, Komentarz do art. 176 p.p.s.a. [w:] R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2019 r., s. 802 oraz wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2005 r., sygn. akt GSK 1335/04, tamże). Biorąc pod uwagę, że skarżący kasacyjnie nie zarzucił naruszenia przepisów proceduralnych ocena zasadności zastosowania prawa materialnego może zostać dokonana jedynie na gruncie niezakwestionowanego skargą kasacyjną stanu faktycznego. Ograniczając zarzuty do naruszenia prawa materialnego, nie można kwestionować dokonanych przez organ i zaakceptowanych przez sąd ustaleń faktycznych poczynionych w sprawie.
Jak wskazano wyżej skarżący kasacyjnie nie sformułował zarzutów naruszenia przepisów postępowania, natomiast w uzasadnieniu podnosi nieudokumentowanie przez organ okoliczności wpływających na bieg terminu przedawnienia należności składkowych, które stanowi naruszenie art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Następnie, pomimo że adekwatnych podstaw kasacyjnych nie sformułował, podnosi argumenty dotyczące umorzenia składek: "Po drugie sam fakt pobierania przez małżonkę skarżącego emerytury w stałej wysokości, nie stanowi warunku sine qua non za odmową umorzenia składek skarżącemu, skoro znaczna część świadczenia pobieranego przez żonę skarżącego jest przeznaczana na jej stan zdrowia. Ani organ administracji publicznej ani sąd nie przeprowadzili szczegółowej analizy w tym zakresie, pozwalającej na potwierdzenie bądź wykluczenie istnienia przesłanki zdrowotnej po stronie skarżącego." Wadliwość zarzutu w niniejszej skardze kasacyjnej nie była możliwa do usunięcia poprzez analizę argumentacji uzasadnienia środka odwoławczego.
Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że skarga kasacyjna jest środkiem prawnym o wysoce sformalizowanym charakterze, objętym m.in. z tego względu tzw. przymusem radcowsko-adwokackim, o którym mowa w art. 175 § 1 p.p.s.a., aby nadać temu środkowi odwoławczemu charakter pisma o wysokim stopniu sformalizowania, gdy chodzi o wymagania dotyczące podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia, jako istotnych elementów konstrukcji skargi kasacyjnej. W orzecznictwie przyjmuje się zatem, że Naczelny Sąd Administracyjny nie może zastępować strony i precyzować czy uzupełniać przytoczone podstawy kasacyjne lub też ich uzasadnienie (por. wyrok NSA z dnia 10 sierpnia 2022 r., sygn. akt I GSK 2774/18, tamże). Autor skargi kasacyjnej wniesionej w rozpatrywanej sprawie nie sprostał powyższym wymaganiom. Ocenie merytorycznej nie poddawał się zarzut zawarty w skardze kasacyjnej co powoduje że Naczelny Sąd Administracyjny uznaje go za nieskuteczny.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 i art. 205 § 1 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U z 2023 r. poz. 1935).