Wyrok NSA z dnia 24 czerwca 2026, sygn. I GSK 1240/24

Jak wynika z art. 193 p.p.s.a. (zdanie drugie), uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Wskazana regulacja – będąca przepisem szczególnym – modyfikuje normę zawartą w art. 141 § 4 p.p.s.a., stosowanym odpowiednio w związku z art. 193 (zdanie pierwsze) p.p.s.a., w ten sposób, że pozwala Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ograniczyć się do oceny zarzutów skargi kasacyjnej, umożliwiając tym samym pominięcie tych elementów uzasadnienia wyroku, które nie są niezbędne dla wyjaśnienia istoty rozstrzygnięcia Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Ze względu na zakres i konstrukcję podniesionych w petitum skargi kasacyjnej zarzutów oraz sposób w jaki je uzasadniono, wstępnie przypomnieć należy, że podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną, zostały określone w art. 174 p.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia oznacza nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, czyli mylne rozumienie określonej normy prawnej, natomiast niewłaściwe zastosowanie to dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego, czyli niezasadne uznanie, że stan faktyczny sprawy odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. Druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. dotyczy naruszenia przepisów postępowania, ale tylko takiego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W postępowaniu kasacyjnym obowiązuje zasada związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej. Zasada ta wynika z art. 183 § 1 p.p.s.a. i oznacza pełne związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej. Przytoczone wadliwości zaskarżonego orzeczenia determinują zakres jego kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten, w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego, nie bada całokształtu sprawy, tylko weryfikuje zasadność postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów. Wskazanie podstaw skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze kasacyjnej, co oznacza konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym uchybił Sąd, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia. Zaznaczenia wymaga, że w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia przepisów postępowania konieczne jest wykazanie który przepis postępowania został naruszony, w jaki sposób oraz wpływu owego zarzucanego naruszenia na wynik sprawy.

W kontekście powyższych wymogów ocenie merytorycznej nie poddawał się pierwszy ze zgłoszonych zarzutów. Jest on wadliwy konstrukcyjnie oraz nie został uzasadniony w wymagany sposób.

W ramach omawianego zarzutu wskazano na naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 28 u.s.u.s. Naczelny Sąd Administracyjny pierwszoplanowo zauważa, że art. 28 u.s.u.s. składa się z 11 ustępów, zaś autor skargi kasacyjnej nie określił w samym zarzucie, który lub które z przepisów zawartych w powołanej regulacji miałyby zostać naruszone przez Sąd I instancji. Jednak nie ten brak zadecydował o bezskuteczności zarzutu. Z uzasadnienia bowiem skargi kasacyjnej (s. 2) wynika, że chodzi o naruszenie art. 28 ust. 3 pkt 3, 5 i 6 u.s.u.s., które to regulacje określają przesłanki uznania całkowitej nieściągalności z tytułu składek. Regulacje te nie mają charakteru procesowego, co oznacza brak korelacji z przywołanym w zarzucie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Wskazać także należy, że możliwe do zidentyfikowania uzasadnienie tego zarzutu w istocie nie dotyczy naruszenia art. 28 ust. 3 pkt 3, 5 i 6 u.s.u.s., ale ocenionego w sprawie zastosowania uznania administracyjnego w sprawie z wniosku o umorzenie należności w sytuacji, gdy zaistniały przesłanki całkowitej nieściągalności z tytułu składek. W jego ramach skarżący kasacyjnie zgłasza jedynie uwagi polemiczne odnośnie oceny dokonanej przez Sąd I instancji, które - jak wykazano - abstrahują od postawionego zarzutu.

Na uwzględnienie nie mógł także zasługiwać zarzut naruszenia prawa materialnego. W jego bowiem ramach skarżący kasacyjnie prezentując własną ocenę zaistniałych w sprawie okoliczności, pomija jednocześnie istotne fakty, na które wskazywał WSA, a które to miały znaczenie dla dokonanej przez ten Sąd oceny niewystąpienia w sprawie okoliczności określonych w § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia MGPiPS. W tym pomija ustalenie, że w związku z upływem terminu przedawnienia należności z tytułu składek objętych wnioskiem o ich umorzenie, organ może je egzekwować z ustanowionej hipoteki. Kwestia ta miała wpływ na ocenę zaistnienia przesłanek wskazanych w ww. regulacjach.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tj. Dz. U. z 2026 r. poz. 118).