Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 21 lipca 2021 r., sygn. akt V SA/Wa 3087/21 oddalił skargę R. B. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 31 grudnia 2020 r. w przedmiocie odmowy zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek.
Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy:
R. B. wnioskiem z 10 kwietnia 2020 r. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r.
Decyzją z 3 września 2020 r. ZUS odmówił prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na własne obowiązkowe ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy za marzec 2020 r.
W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 31zo ust. 2 i ust. 4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374, z późn. zm.; dalej: ustawa o COVID-19) osobie prowadzącej pozarolniczą działalność, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266, z późn. zm.), przysługuje prawo do zwolnienia z opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek na własne obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, należnych za okres marzec 2020 r., jeżeli prowadziła działalność przed dniem 1 kwietnia 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany w pierwszym miesiącu, za który jest składany wniosek o zwolnienie, nie był wyższy niż 300% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w 2020 r. Zwolnieniu z obowiązku opłacania podlegają należności z tytułu składek ustalone od obowiązującej najniższej podstawy wymiaru składek dla osoby prowadzącej pozarolniczą działalność.
ZUS podniósł, że warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek jest złożenie za osoby zgłoszone do ubezpieczeń deklaracji rozliczeniowych należnych za miesiące marzec - maj 2020 r., nie później niż do 30 czerwca 2020 r. (art. 31zq ust. 3 ustawy o COVID-19). Organ wskazał, że do dnia 30 czerwca 20202 r. na koncie płatnika nie zaksięgowano poprawnych dokumentów rozliczeniowych za miesiąc marzec 2020 r.
Następnie ZUS, decyzją z 31 grudnia 2020 r. utrzymał w mocy swoją poprzednią decyzję z 3 września 2020 r. W uzasadnieniu decyzji ZUS podtrzymał argumentację zawartą w poprzednio wydanej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę na opisaną wyżej decyzję wskazał, że w niniejszej sprawie organ uznał, że skarżący nie złożył deklaracji rozliczeniowych za marzec 2020 r. w terminie do 30 czerwca 2020 r., co spowodowało, że jego wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za ten miesiąc nie mógł być uwzględniony.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący podnosił, że winien być zwolniony z obowiązku składania deklaracji rozliczeniowych z tej przyczyny, iż prowadzi działalność samodzielnie i nie zatrudnia pracowników. Podstawy zwolnienia skarżący upatruje w treści art. 47 ust. 2a pkt. 1 i 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.
Z treści tego przepisu wynika, że przesłanką zwolnienia z obowiązku składania deklaracji rozliczeniowej lub imiennych raportów miesięcznych za kolejny miesiąc jest jednak złożenie, chociażby jednorazowe, deklaracji rozliczeniowej.
Z wyjaśnień organu zawartych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wynika zaś, że skarżący nie złożył deklaracji rozliczeniowych po przekroczeniu okresu preferencyjnego dla opłacania składek. Podstawę takiego preferencyjnego opłacania składek stanowi art. 18a ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Przepis ten stanowi, że podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ubezpieczonych, o których mowa w art. 8 ust. 6 pkt 1, w okresie pierwszych 24 miesięcy kalendarzowych od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności gospodarczej stanowi zadeklarowana kwota, nie niższa jednak niż 30% kwoty minimalnego wynagrodzenia. Po zakończeniu tego preferencyjnego okresu, przechodząc do ogólnych zasad obliczania składek, konieczne zatem jest złożenie deklaracji rozliczeniowych.
Zgodnie bowiem z art. 46 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych płatnik składek jest obowiązany według zasad wynikających z przepisów ustawy obliczać, potrącać z dochodów ubezpieczonych, rozliczać oraz opłacać należne składki za każdy miesiąc kalendarzowy. Art. 46 ust. 3 cytowanej ustawy stanowi natomiast, że deklaracja rozliczeniowa zawiera zestawienie należnych składek na poszczególne rodzaje ubezpieczeń społecznych, z uwzględnieniem podziału na składki finansowane przez ubezpieczonego i przez płatnika oraz budżet państwa i Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (pkt 3); zestawienie należnych składek na:
a) ubezpieczenie zdrowotne uwzględniając podział na podmioty, które finansują składki,
b) Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (pkt 6).
Argumentacja skarżącego wskazująca zaś, że złożył on wymagane deklaracje rozliczeniowe w przypisanym do tego terminie zawarta została dopiero we wniesionej do Sądu skardze. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie zawiera z tej przyczyny odniesienia do tej kwestii. Swoje twierdzenie dotyczące złożenia deklaracji skarżący poparł wydrukiem z systemu PUE ZUS. W odpowiedzi na skargę organ jednak wyjaśnił, że po okresie preferencyjnym 24 miesięcy opłacania składek skarżący powinien dokonać zmiany kodu na kod 0510 00 (składki minimalne dla osób prowadzących działalność gospodarczą). W związku tym, że skarżący tego nie uczynił, Zakład z urzędu sporządził korekty dokumentu wyrejestrowującego i zgłoszeniowego osoby ubezpieczonej - wyrejestrowujący ZUS ZWUA z datą wyrejestrowania 1 sierpnia 2019 r. w dniu 13 lutego 2020 r. oraz dokument zgłoszeniowy ubezpieczonego ZUS ZUA z dniem zgłoszenia od 1 sierpnia 2019 r. również w dniu 13 lutego 2020 r. Organ wskazał także, że z uwagi na brak złożonych dokumentów rozliczeniowych, zgodnie z ustawą o systemie ubezpieczeń społecznych, od października 2019 r. zaczęły się tworzyć na koncie płatnika w ZUS przypisy z urzędu (PS) na podstawie ostatnio złożonych dokumentów rozliczeniowych. Ponadto organ podniósł, że skarżący przedstawił wydruk z PUE, na którym widoczne są utworzone przypisy z urzędu (PS), o czym świadczy początkowy numer dokumentu – 00.