Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (dalej: WSA w Krakowie), wyrokiem z 22 stycznia 2024 r., sygn. I SA/Kr 1313/22, po rozpoznaniu sprawy ze skargi M. K. (dalej zwanej skarżącą lub wnioskodawczynią) na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Kasa dalej zwana KRUS) z dnia 30 września 2022 r., nr 0707-PTMY.411.13.2022, w przedmiocie odmowy umorzenia skarżącej należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników, oddalił skargę.
W stanie faktycznym sprawy skarżąca zwróciła się do Prezesa KRUS o umorzenie jej zaległości z tytułu składek za okres od 3 września 2019 r. do 2 czerwca 2020 r. Na zaległości składały się składki: na ubezpieczenie wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie w kwocie 417 zł; na ubezpieczenie emerytalno - rentowe w kwocie 652 zł (za okres do 1 marca 2020 r.).
Decyzją z 29 lipca 2020 r. organ odmówił uwzględnienia wniosku skarżącej, po czym po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z 17 września 2020 r. utrzymał w mocy to rozstrzygnięcie. Następnie, wyrokiem z 6 maja 2021 r. (sygn. akt I SA/Kr 1152/20) WSA w Krakowie uchylił decyzję organu z 17 września 2020 r. z uwagi na to że nie zawierała ona niezbędnych elementów wymaganych przepisami art. 107 § 3 K.p.a.
Ponownie rozpoznając sprawę organ wydał 10 sierpnia 2021 r. decyzję, którą odmówił skarżącej umorzenia zaległości.
Wyrokiem z 9 marca 2022 r. (sygn. akt I SA/Kr 1436/21) WSA w Krakowie stwierdził nieważność tejże decyzji, z uwagi na ponowne rozpatrzenie wniosku o umorzenie składek, w sytuacji w której w obrocie prawnym funkcjonowała wydana w tej sprawie decyzja.
Prezes KRSU kolejną decyzją z 30 września 2022 r. (nr 0707-PTMY411.13.2022), utrzymał w mocy decyzję z 29 lipca 2020 r.
W motywach decyzji organ wskazał, że 3 września 2019 r. skarżąca nabyła gospodarstwo rolne o powierzchni powyżej 1 ha przeliczeniowego, w związku z czym podlegała od tego dnia obowiązkowi ubezpieczeniowemu, a o fakcie nabycia gospodarstwa powinna była powiadomić odpowiedni organ. Obowiązku tego nie wykonała, stąd też powstały wskazane zaległości w opłacaniu składek.
W ramach ponownego rozpatrzenia sprawy, celu wyjaśnienia stanu faktycznego, tj. dokonania szczegółowych ustaleń na temat sytuacji materialnej i rodzinnej do ubezpieczonej, organ skierował do skarżącej wezwanie do przedłożenia wszelkiej dokumentacji dotyczącej jej aktualnej sytuacji materialno-bytowej. Według organu, z dokumentacji przesłanej przez skarżącą wynikało, że jej miesięczne wydatki kształtowały się na poziomie 1 200 zł. Dochód gospodarstwa prowadzonego przez skarżącą wraz z jej rodziną wynosił około 4 000 zł i został oszacowany na podstawie udostępnionych przez stronę dokumentów oraz danych statystycznych. Składały się na nie dopłaty z ARiMR, zarobki ojca, renta matki oraz dochody z gospodarstwa.
Dalej organ zaznaczył, że pracownicy organu kilkakrotnie umawiali się na przeprowadzenie wizytacji w gospodarstwie wnioskodawczyni, jednak żadna z wizytacji nie doszła do skutku, ponieważ ubezpieczona najpierw przekładała termin, a następnie dzwoniła kategorycznie odmawiając zgody na wizytację lub przysyłając pismo w tej sprawie. Nie wyrażając zgody na wizytację i nie przedstawiając dokumentów uniemożliwiła realną ocenę stanu budynków mieszkalnych i gospodarczych 9 maja 2022 r. kiedy to pracownicy KRUS udali się do jej gospodarstwa w celu przeprowadzenia wizytacji. Ponadto w pismach przysyłanych do placówki ubezpieczona twierdziła, że leczy się przewlekle, na co przedstawia zaświadczenie lekarskie. Nie ma to jednak odzwierciedlenia w przedstawionych paragonach według których wydatki na leki, w okresie 2020-2022, wynosiły 329,70 zł. Brak również potwierdzenia na korzystanie z rehabilitacji. Z tytułu choroby został przyznany skarżącej zasiłek chorobowy. Na podstawie potrąceń dokonywanych od tego zasiłku organ wyegzekwował od strony całość zaległości wraz z odsetkami.
Organ odmówił uwzględnienia wniosku skarżącej z uwagi na: uregulowanie całość zadłużenia poprzez potrącenia z przysługującego zasiłku chorobowego, uznanie że wykonanie obowiązku zapłaty należności nie spowodowałoby niemożności zaspokojenia przez ubezpieczoną podstawowych potrzeb życiowych; niewystąpienie nadzwyczajnych przypadków losowych czy strat materialnych z powodu których ubezpieczona nie byłaby w stanie regulować zaległości, a także nieprzedstawienie żadnych dokumentów z których wynikałoby, że korzysta z pomocy opieki społecznej.
WSA w Krakowie, po rozpoznaniu skargi wnioskodawczyni na decyzję Prezesa KRSUS, oddalił skargę.
W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że organ zgromadził materiał dowodowy w wyczerpujący sposób, podejmując w tym celu szereg czynności. Z motywów kontrolowanej decyzji wynika również, że materiał ten został poddany rzetelnej ocenie (art. 77 § 1 K.p.a.).
Sąd podkreślił, że w przypadku skarżącej nie zostały spełnione warunki zastosowania art. 41a ust. 1 ustawy. Dostrzegając, że wnioskodawczyni znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, organ stwierdził między innymi, iż wykonanie obowiązku nie spowodowałoby niemożliwości zaspokojenia przez ubezpieczoną podstawowych potrzeb życiowych. Biorąc pod uwagę, że skarżąca domagała się umorzenia zaległości w kwocie 1 069 zł (należność główna) i zestawiając je z przychodami osiąganymi w jej gospodarstwie domowym, twierdzenie to było zasadne. Świadczy o tym również fakt skutecznego wyegzekwowania zobowiązania wraz z należnymi odsetkami na skutek potrącenia z zasiłku chorobowego. Skarżąca nawet nie uprawdopodobniła, że tego rodzaju czynności uniemożliwiły jej zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, czy też w inny sposób naruszały jej ważny interes. Jak zauważył organ, świadczy o tym chociażby fakt, że skarżąca udokumentowała wydatki na leki w okresie od 2020 r. do 2022 r. w kwocie 329,70 zł. Z jej oświadczeń, wyjaśnień, czy też dokumentacji nie wynikało przy tym, że w tym zakresie jej potrzeby nie zostały zaspokojone z uwagi na brak środków.