Z postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów, które z uwagi na ich komplementarny charakter można i należy rozpatrzeć łącznie wynika, że spór w sprawie dotyczy kwestii prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który kontrolując zgodność z prawem decyzji z 28 maja 2021r., nr 1279/2021 w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika składek za okres luty i marzec 2014r., stwierdził, że nie jest ona zgodna z prawem.
Przypomnieć należy, że ustawodawca w art. 141 § 4 p.p.s.a. określił niezbędne elementy uzasadnienia, tj. zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. W orzecznictwie Sądów administracyjnych przyjmuje się, że naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną w dwóch przypadkach: po pierwsze, jeżeli uzasadnienie orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. uchwałę NSA z 15 lutego 2010r., sygn. akt II FPS 8/09, ONSAiWSA 2010, nr 3, poz. 39), po drugie, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku zostało sporządzone w sposób uniemożliwiający przeprowadzenie jego kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny. W rozpoznawanej sprawie nie występuje żaden z wymienionych przypadków. Uzasadnienie zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne przewidziane w tym przepisie. W uzasadnieniu Sąd I instancji przedstawił bowiem opis tego, co działo się w sprawie w postępowaniu przed organami administracji publicznej oraz przedstawił stan faktyczny przyjęty za podstawę wyroku, wskazując z jakich przyczyn skarga zasługuje na uwzględnienie, co umożliwia przeprowadzenie kontroli instancyjnej ustaleń Sądu I instancji w kwestionowanym zakresie. Wbrew twierdzeniom skarżącego kasacyjnie organu, Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wyjaśnił w sposób jasny i precyzyjny podstawę prawną wydanego rozstrzygnięcia.
Nie ulega też wątpliwości, że w sprawach dotyczących umorzenia zaległych składek na ubezpieczenie społeczne organem właściwym jest ZUS, a nie Prezes ZUS. W związku z tym również wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w takiej sytuacji rozpoznaje Zakład Ubezpieczeń Społecznych, na zasadach określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego, natomiast błędne wskazanie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że decyzja z 28 maja 2021r., nr 1279/2021 została wydana przez Prezesa ZUS w Warszawie, a nie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie miała wpływu na wynik sprawy.
Brak jest również podstaw przypisania Sądowi I instancji naruszenia art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a.
Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przepis ten określa zatem granice rozpoznania skargi przez Sąd administracyjny I instancji, zaś granice danej sprawy wyznacza jej przedmiot wynikający z treści zaskarżonego działania (aktu albo czynności) lub bezczynności albo przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ administracji publicznej. Oznacza to, że o naruszeniu normy wynikającej z powyższego przepisu można byłoby mówić, gdyby Sąd wykroczył poza granice sprawy, w której została wniesiona skarga, albo mimo wynikającego z tego przepisu obowiązku nie wyszedł poza zarzuty i wnioski skargi, np. nie zauważając naruszeń prawa, które nie były powołane przez skarżącego, a które Sąd I instancji zobowiązany był uwzględnić z urzędu. W związku z tym zasadnym jest podkreślenie, że w ramach zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. nie można kwestionować dokonanej przez Sąd oceny ustalonego stanu faktycznego z punktu widzenia jego zgodności lub niezgodności z mającym zastosowanie w sprawie stanem prawnym, czy też prawidłowości dokonanej przez Sąd oceny działań lub zaniechań organu administracji publicznej pod kątem zachowania przepisów procedur obowiązujących dany organ. W ramach zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. nie można także kwestionować prawidłowości zajętego stanowiska prawnego i wyrażonych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku poglądów ani prawidłowości oceny materiału dowodowego (zob. w tej materii m.in.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 lipca 2015r., sygn. akt I OSK 450/15). Również zarzut mający za przedmiot art. 133 § 1 p.p.s.a. (zgodnie z którym Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy) jest nieskuteczny. W orzecznictwie Sądów administracyjnych (zob. m.in. wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego z 12 marca 2024r., sygn. akt 4835/21) przyjmuje się bowiem, że naruszenie określonej w art. 133 § 1 p.p.s.a. zasady orzekania na podstawie akt sprawy może stanowić podstawę kasacyjną wskazaną w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., jeżeli polega ono na przykład pominięciu istotnej części tych akt, względnie oparciu orzeczenia na własnych ustaleniach Sądu nie znajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy. W realiach rozpatrywanej sprawy Sądowi I instancji nie sposób zarzucić naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika bowiem wprost jakie okoliczności faktyczne istotne z perspektywy oceny zarzucanej organowi bezczynności Sąd I instancji wziął pod uwagę.
W realiach rozpatrywanej sprawy zarzut naruszenia art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a. nie zasługiwał na uwzględnienie. Skarżący kasacyjnie organ z odwołaniem się do naruszenia wskazanych regulacji zarzucił bowiem Sądowi I instancji powierzchowne zapoznanie się ze stanem sprawy skutkujące pominięciem przez WSA znajdującego się w aktach sprawy materiału dowodowego w postaci decyzji ZUS z 14 maja 2018r., jak również pominięcie wbrew art. 365 § 1 kodeksu postępowania cywilnego prawomocnych wyroków sądów powszechnych, mianowicie wyroku Sądu Okręgowego w G., [...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z [...] czerwca 2019r., sygn. akt [...] oraz wyroku Sądu Apelacyjnego w G., [...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z [...] września 2020r., sygn. akt [...] oddalającego apelację złożoną przez skarżącego i tym samym dokonanie błędnej oceny zgromadzonego w aktach materiału dowodowego, a także bezzasadnym przyjęciu przez WSA jako nieweryfikowalnego twierdzenia organu o braku przedawnienia składek za okres luty, marzec 2014r., co skutkowało również brakiem rozstrzygnięcia sprawy w jej granicach oraz w konsekwencji sporządzeniem błędnego uzasadnienia wyroku.
Skoro granice rozpoznania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego określa sprawa administracyjna będąca przedmiotem zaskarżenia, a treść i zakres sprawy administracyjnej, czyli tożsamość sprawy, wyznaczają normy prawa, które determinują treść rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym akcie i precyzują czynności pozwalające zidentyfikować skonkretyzowany w nich stosunek prawny (por. wyrok NSA z 15 stycznia 2005r., sygn. akt II GSK 321/07), to w kontekście konsekwencji wynikających z art. 134 § 1 p.p.s.a. za usprawiedliwiony należy uznać wniosek, że Sąd I instancji orzekał w granicach sprawy wyznaczonych istotą oraz treścią normy prawa, która determinowała treść rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym akcie. W ramach zaś zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. nie można skutecznie kwestionować dokonanej przez Sąd oceny ustalonego stanu faktycznego z punktu widzenia jego zgodności lub niezgodności z mającym zastosowanie w sprawie stanem prawnym, czy też prawidłowości dokonanej przez Sąd oceny działań organu administracji publicznej pod kątem zachowania przepisów procedur obowiązujących ten organ. Sąd I instancji w ramach określonych ustawowo kompetencji rozpoznał skargę na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek.
W rozpoznawanej sprawie przedmiotem skargi wniesionej do Sądu I instancji była decyzja ZUS z 28 maja 2021r. w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika składek za okres luty i marzec 2014r.
W postępowaniu w sprawie umorzenia należności z tytułu składek, stosownie do odesłania zawartego w art. 123 u.s.u.s., organ związany jest zasadami i regulacjami zawartymi m.in. w art. 7, art. 11, art. 77, art. 80 i art. 107 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021r., poz. 735, dalej: "k.p.a."). Zgodnie z art. 7 k.p.a., w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W myśl art. 11 k.p.a., organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu. Stosownie do treści art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, stosownie zaś do art. 80 k.p.a., organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Z art. 107 § 1 pkt 6 i art. 107 § 3 k.p.a. wynika, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
Zasadnie wskazał WSA, iż w niedostateczny sposób organ wyjaśnił kwestię przedawnienia należności z tytułu składek. ZUS wyjaśnił, że składki za 01/2014 przedawniły się 15 stycznia 2021r. i zostały odpisane, pozostałe należności z tytułu składek wykazane w sentencji decyzji są natomiast wymagalne i nie uległy przedawnieniu. Następnie przytoczył treść art. 24 ust 5d u.s.u.s. dot. przedawnienia należności z tytułu składek wynikających z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej. Wyjaśnił, że wobec spółki M. było prowadzone postępowanie egzekucyjne, które zostało umorzone wobec stwierdzenia bezskuteczności egzekucji. Organ odwołał się do postanowień Komornika Sądowego z 1 kwietnia 2015r. i Dyrektora Oddziału ZUS z 8 lutego 2018r. Poza tym wyjaśnił, że wobec skarżącego nie zostało jeszcze wszczęte postępowanie egzekucyjne obejmujące zaległości wynikające z decyzji o przeniesieniu odpowiedzialności za zobowiązania spółki z tytułu składek.
Podkreślić należy, że art. 24 ust. 4-6 u.s.u.s. wskazują na okresy, po upływie których składki ulegają przedawnieniu, a także okoliczności powodujące zawieszenie, czy też przerwanie biegu terminu przedawnienia. ZUS wyjaśnił, że składki za 01/2014 przedawniły się 15 stycznia 2021r. Natomiast nie wyjaśnił z jakiego powodu należności obejmujące kolejno następujące po sobie okresy tj. 02/2014 i 03/2014 są jeszcze wymagalne i jak twierdzi organ nie uległy przedawnieniu. Jak słusznie zauważył WSA w aktach sprawy brak jest chociażby dokumentów potwierdzających wszczęcie postępowania egzekucyjnego wobec Spółki, datę zakończenia tego postępowania, czy też innych dokumentów i danych pozwalających na zweryfikowanie stanowiska o nieprzedawnieniu należności z tytułu składek za okres 02/2014 i 03/2014. Zasadnie WSA wskazał, że ponownie rozpoznając sprawę organ powinien wyczerpująco wyjaśnić kwestię przedawnienia składek, których umorzenia żąda skarżący. Winien rzetelnie uargumentować dlaczego należności z tytułu składek za 02/2014 i 03/2014 nie uległy przedawnieniu, odnosząc się do obowiązujących w tym przedmiocie przepisów prawa i ustalenia te właściwie udokumentuje umożliwiając Sądowi weryfikację stanowiska w tym zakresie jak również oceni przesłankę całkowitej nieściągalności z art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s.
Wskazać też należy, że przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c), czy też art. 151 p.p.s.a. nie mógł stanowić samodzielnej podstawy skargi kasacyjnej. Normy te są normami o charakterze "wynikowym" regulującym jedynie sposób rozstrzygnięcia skargi. Przepisy te kształtują zakres orzekania w odniesieniu do skarg na decyzje administracyjne oraz postanowienia. Dla potwierdzenia zasadności zarzutu naruszenia tych przepisów niezbędne jest wskazanie naruszenia innych przepisów proceduralnych, którym Sąd uchybił. Ewentualne naruszenie w zakresie ustalenia podstaw do oddalenia lub uwzględniania skargi następuje w fazie wcześniejszej niż etap orzekania, czyli w fazie kontroli zaskarżonego aktu lub czynności poprzedzającej wydanie orzeczenia. Kontroli tej Sąd dokonuje w oparciu o konkretne przepisy p.p.s.a. W konsekwencji należy przyjąć, że wymienioną w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. podstawą skargi kasacyjnej mogą być jedynie przepisy regulujące proces dochodzenia do rozstrzygnięcia, w powiązaniu z konkretnym przepisem wynikowym, a nie tylko przepisy określające samo rozstrzygnięcie. Naruszenie wymienionego w pkt I. petitum skargi kasacyjnej przepisu jest zawsze następstwem uchybienia innym przepisom procesowym (por. wyroki NSA z: 30 kwietnia 2015r., sygn. akt I OSK 1701/14; 29 kwietnia 2015r., sygn. akt I OSK 1595/14; 29 kwietnia 2015r., sygn. akt I OSK 1596/14; 24 kwietnia 2015r., sygn. akt I OSK 1088/14; 8 kwietnia 2015r., sygn. akt I OSK 71/15; 9 stycznia 2015r., sygn. akt I OSK 638/14, publ. http:// orzeczenia. nsa.gov.pl).
Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny za nieusprawiedliwiony uznał zarzut naruszenia art. 145 §1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 123 usus w zw. z art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. i art. 151 p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie przez WSA, iż wobec pobieżnej i niewyczerpującej analizy przez organ kwestii przedawnienia zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem w/w przepisów k.p.a., podczas gdy zdaniem ZUS postępowanie prowadzone było zgodnie z zasadami zawartymi w k.p.a. oraz nie doszło do naruszenia w/w przepisów i dlatego skarga powinna zostać oddalona. W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji słusznie uznał, że organ nie zastosował powyższych zasad.
Podsumowując należy wskazać, że w świetle powyższych okoliczności organy zobowiązane były do przedstawienia w uzasadnieniach swoich decyzji stosowne analizy odnośnie kwestii przedawnienia poszczególnych składek oraz załączenia do akt administracyjnych niezbędnej dokumentacji, na podstawie której ustaliły, że należności z tytułu składek ciążących na skarżącym nie uległy przedawnieniu.
W tym stanie rzeczy, skoro skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł o jej oddaleniu.