Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 23 lutego 2022 r. sygn. akt III SA/Gl 1298/21 po rozpoznaniu skargi Z. M. (dalej "skarżący", "strona"), uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2020 r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Zabrzu z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej.
Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy
W dniu 21 kwietnia 2020 r. skarżący zwrócił się do organu na wniosku RDZ o zwolnienie z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek za marzec, kwiecień i maj 2020 r. Decyzją z [...] sierpnia 2020 r., znak [...] organ odmówił skarżącemu prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres maj 2020 r. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ wskazał, że warunkiem zwolnienia, o którym mowa w art. 31zo ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U z 2020 r. poz. 1842) dalej "ustawa COVID-19", jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych nie później niż do 30 czerwca 2020 r. Natomiast skarżący nie sporządził niezbędnej dokumentacji w wyznaczonym terminie, przekazał ją bowiem 7 lipca 2020 r.
W wyniku rozpoznania odwołania, decyzją z [...] października 2020 r., znak [...] organ utrzymał w mocy decyzję z [...] sierpnia 2020 r. o odmowie Skarżącemu prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek. Organ po ponownej analizie dokumentów rozliczeniowych ustalił, że skarżący nie złożył poprawnej dokumentacji rozliczeniowej za maj 2020 r. w prawem określonym terminie.
Następnie skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który wyrokiem z 23 lutego 2022 r. sygn. akt III SA/Gl 1298/21 ja uwzględnił. Sąd I instancji wskazał, że na mocy art. 123 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tj. Dz. U. z 2021 poz.423 ze zm.) w sprawach uregulowanych ustawą stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że ustawa stanowi inaczej. Oznacza to tym samym, że w toku prowadzonego przez organ postępowania zastosowanie mieć będą przepisy k.p.a., a zwłaszcza jego zasady ogólne. W ocenie Sądu I instancji, w niniejszej sprawie doszło do naruszenia art. 9 k.p.a. Poprzez złożenie wniosku z 21 kwietnia 2020 r. Skarżący zainicjował postępowanie administracyjne. W jego trakcie, organ realizując określoną w art. 9 k.p.a. zasadę informowania stron, powinien był czuwać nad tym, aby na skutek nieznajomości prawa Skarżący nie poniósł szkody. Organ nie poinformował skarżącego należycie i wyczerpująco o okolicznościach faktycznych i prawnych, które miały wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. Stwierdzone przez organ braki w dokumentacji rozliczeniowej, które w toku postępowania w porę nie zostały stronie zasygnalizowane przez organ, ostatecznie spowodowały negatywne rozpatrzenie wniosku. Jest to o tyle istotne, że gdyby organ zrealizował wymogi zasady informowania w odpowiednim czasie przed 30 czerwca 2020 r., wówczas skarżący miałaby szansę na dotrzymanie terminu i złożenie wymaganej dokumentacji. Organ powinien był o to zadbać i zweryfikować, czy wniosek jest kompletny oraz czy zostały spełnione wszystkie wymogi formalne. Jest to tym bardziej istotne, że zgodnie z powołanym wyżej przepisem art. 12 § 1 k.p.a. organ był zobligowany działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia.
Następnie organ zaskarżył wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 23 lutego 2022r. sygn. akt III SA/GI 1298/21 w całości i zarzucił mu naruszenie:
1) prawa materialnego tj. art.31zo ust. 1 i art. 31zq ust.3 ustawy COVID-19, poprzez błędną ich wykładnię polegającą na przyjęciu, że organ przyjmując wniosek strony o zwolnienie z opłacania składki na ubezpieczenie społeczne winien dopełnić obowiązku informacyjnego, co do przekazania wnioskodawcy informacji o zawartych w ustawie warunkach uprawniających płatników składek do zwolnienia ich z opłacania składek (wymóg złożenia deklaracji rozliczeniowych w terminie do 30.06.2020r.) pomimo że wynikający z art.9 k.p.a. obowiązek informacyjny nie jest równoznaczny z obowiązkiem zawiadamiania strony o powszechnie obowiązujących, publikowanych aktach prawnych i wynikających z nich obowiązkach czy konsekwencjach niedostosowania się do konkretnych przepisów, w szczególności, gdy wnioski składane są przez przedsiębiorców/płatników składek, co do których na mocy przepisów ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych ciąży już uprzedni ustawowy obowiązek terminowego składania deklaracji rozliczeniowych (art.46 i art.47 ust. 1 ww. ustawy) , przy uwzględnianiu, że z treści skargi wynika jednoznacznie, że płatnik miał świadomość istnienia wymogu terminowego złożenia deklaracji rozliczeniowych do 30 czerwca 2020 r. zasłaniając się niedopełnieniem tego obowiązku w terminie, co do deklaracji za maj 2020 r. wyłącznie problemami natury technicznej związanych z przesłaniem poprawnych dokumentów;