← art. 54 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez działanie organów administracyjnych nie w granicach prawa, ale z naruszeniem przepisów;
B. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 2 Konstytucji, iż Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, poprzez cytowanie przepisów prawa w sposób dowolnie zmieniający treść tych przepisów.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania. Skarżąca oświadczyła jednocześnie, że zrzeka się przeprowadzenia rozprawy na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu, reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł o oddalenie skargi ze względu na brak usprawiedliwionych podstaw, a także o zasądzenie od skarżącej na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania, tj. kosztów zastępstwa według norm przepisanych zgodnie z art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a., oświadczając nadto, że Dyrektor Izby Administracji Skarbowej nie żąda przeprowadzenia rozprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Na wstępie należy przypomnieć, że czynnością egzekucyjną jest w niniejszej sprawie zajęcie rachunku bankowego skarżącej, które miało miejsce w postępowaniu egzekucyjnym wszczętym w celu wyegzekwowania należności pieniężnej z tytułu grzywny w celu przymuszenia. W związku z powyższym rację ma Sąd I instancji, że organ słusznie ograniczył się do oceny prawidłowości dokonania czynności egzekucyjnej oraz dolegliwości środka egzekucyjnego w postaci zajęcia rachunku bankowego. Zgodnie z art. 119 u.p.e.a., grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, a w szczególności czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego (§ 1). Grzywnę nakłada się również, jeżeli nie jest celowe zastosowanie innego środka egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym (§ 2). Z kolei kwestię wysokości grzywny reguluje art. 121 u.p.e.a. W § 5 tegoż przepisu wprowadzono inny sposób liczenia grzywny w przypadku obowiązku przymusowej rozbiórki budynku lub jego części, wiążąc go z powierzchnią zabudowy budynku lub jego części, objętego nakazem rozbiórki i ceną powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego, ogłoszoną przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Sam tryb nałożenia grzywny reguluje z kolei art. 122 u.p.e.a. Katalog środków egzekucyjnych, możliwych do zastosowania w celu przymusowego wykonania obowiązków o charakterze niepieniężnym, zawarty jest w dziale III u.p.e.a. Przepisy wskazanej ustawy nie określają, które środki egzekucyjne są mniej uciążliwe dla zobowiązanego, pozostawiając w tym zakresie ocenę organom administracji. Dokonując więc wyboru środka egzekucyjnego organy egzekucyjne powinny każdorazowo mieć na uwadze przedmiot, zakres oraz charakter nałożonego obowiązku, a także uwzględnić celowość i uciążliwość dla zobowiązanego (por. wyrok NSA z 28 maja 2021 r., sygn. akt II OSK 2557/18). Spośród przewidzianych ustawą środków egzekucyjnych stosować należy ten, który w możliwie najmniejszym stopniu ingerował będzie w prawa i wolności zobowiązanego (por. wyrok NSA z 17 kwietnia 2012 r., sygn. akt II OSK 179/11). Niewątpliwie takim środkiem jest grzywna w celu przymuszenia, bowiem koszt wykonania zastępczego w mniejszej sprawie mógłby byłyby być znacznie większy niż orzeczona grzywna. Grzywna w celu przymuszenia nie jest także karą, lecz formą nacisku mającą na celu skłonienie zobowiązanego poprzez dolegliwość finansową do określonego zachowania się. Szerokie możliwości uniknięcia jej zapłaty lub zwrotu zapłaconej kwoty czynią z tego środka egzekucyjnego środek mniej uciążliwy od wykonania zastępczego. Aby środek ten nabrał charakteru dyscyplinującego, nałożona grzywna powinna być na tyle wysoka, aby w ocenie zobowiązanego nieopłacalnym było jej uiszczenie tylko dla odłożenia w czasie realizacji nakazanego obowiązku. Dlatego także, wymierzając grzywnę, organ egzekucyjny kieruje się zasadą celowości i skuteczności podjętych działań, a nie słusznym interesem strony (por. wyrok NSA z 28 maja 2021 r., sygn. akt II OSK 2557/18) postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia konkretyzuje środek egzekucyjny, kreując dodatkowy, wtórny i wykonawczy względem zasadniczego (pierwotnego) obowiązku niepieniężnego obowiązek o charakterze pieniężnym. Obowiązek uiszczenia grzywny w celu przymuszenia ma zatem charakter wtórny i akcesoryjny względem obowiązku niepieniężnego, którego niewykonanie stanowi podstawę do zastosowania powyższego środka egzekucyjnego. Istnieje więc instrumentalny związek między sprawą nałożenia grzywny w celu przymuszenia i sprawą egzekucji obowiązku o charakterze niepieniężnym, dla którego realizacji grzywna ta stanowi środek egzekucyjny. Jest to jednak związek tylko instrumentalny, a obie sprawy pozostają formalnie odrębne.
W rozpatrywanej sprawie bezspornym jest, że wzmiankowana grzywna nie został uiszczona. Zatem, jako należność pieniężna, podlegała ściągnięciu w trybie egzekucji należności pieniężnych przez naczelnika urzędu skarbowego. Na gruncie tej sprawy nastąpiło to na podstawie art. 80 § 1 u.p.e.a. Zawiadomienie o zajęciu zostało skutecznie doręczone skarżącej i bankowi, który odpowiedział, że zajęcie nie może zostać zrealizowane ze względu na wysokość środków na rachunku (kwota wolna). Strona nie podważyła stanowiska Sądu I instancji, że zawiadomienie o zajęciu zostało sporządzone na prawidłowym formularzu i zawierało wszystkie elementy określone w art. 67 § 2 u.p.e.a., a prawidłowość doręczenia nie budzi zastrzeżeń. Zakwestionowana czynność egzekucyjna została zatem dokonana w sposób zgodny z procedurą.
W kwestii dotyczącej nieobciążania skarżącej kosztami egzekucyjnymi toczy się zaś przed NUS odpowiednie postępowanie.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zarzuty skargi kasacyjnej nie zasługują na uwzględnienie. Kontrola sądowoadministracyjna zaskarżonego postanowienia została przeprowadzona prawidłowo, a uzasadnienie zaskarżonego wyroku wbrew twierdzeniom skarżącej kasacyjnie spełnia wymogi art. 141 § 4 p.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze, skargę kasacyjną należało oddalić na podstawie art. 184 p.p.s.a.
O kosztach postępowania kasacyjnego w wysokości 360 zł Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 i art. art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) i § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r. poz. 118).