Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, którym uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy w postaci art. 133 § 1 w zw. z art. 134 § 1 i art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 33 § 2 pkt 6 lit. c) i art. 18 u.p.e.a. w z art. 7 k.p.a. polegające na błędnym oddaleniu skargi przez Sąd I instancji i nierozpatrzeniu sprawy w jej granicach na podstawie akt sprawy, ponieważ Sąd nie dokonał kontroli legalności zaskarżonego postanowienia Rady Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego z dnia 28 grudnia 2022 r. w zakresie, w którym organ uznał za nieuzasadnione zażalenie skarżącej z dnia 23 listopada 2022 r. w części dotyczącej zasadności nałożonej przez Fundusz opłaty podczas gdy zażalenie w tej części zawiera wyrażony wprost inny zarzut tj. zarzut braku wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym w rozumieniu art. 33 § 2 pkt 6 lit. c) u.p.e.a., który został błędnie zakwalifikowany przez organ jako zarzut nieistnienia obowiązku w myśl art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. (czyt. "zasadności nałożonej przez Fundusz opłaty’’) i tym samym faktycznie postawiony zarzut z art. 33 § 2 pkt 6 lit. c) u.p.e.a. w ogóle nie został merytorycznie rozpatrzony przez organ, a zarzut ten opierał się na uzasadnionej argumentacji, że objęty ww. tytułem wykonawczym obowiązek uiszczenia opłaty, o której mowa w art. 88 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych nie był wymagalny z innych przyczyn, czyli dlatego, że skarżąca nie została zawiadomiona przez organ o uchybieniu terminu do zawarcia umowy ubezpieczenia OC posiadacza pojazdu mechanicznego dla pojazdu marki Fiat o numerze rejestracyjnym WPZ 33250 oraz organ nie wyznaczył skarżącej terminu 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności w trybie art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, a ponadto sąd oczywiście nietrafnie uznał na str. 7 uzasadnienia zaskarżonego wyroku, że cyt. "Zresztą ani jeden z zarzutów skargi nie dotyczy naruszenia przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.’’, mimo zawarcia takich zarzutów w punkcie I. ppkt 3-4 petitum skargi oraz wbrew zasadzie niezwiązania sądu administracyjnego zarzutami skargi, co skutkowało oddaleniem skargi przez sąd I instancji przy zupełnym pominięciu istoty sprawy, zamiast uwzględnieniem skargi w całości poprzez uchylenie zaskarżonego postanowienia organu w kwestionowanej części na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a. jako wydanego zarówno z naruszeniem prawa materialnego, jak również z innym naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.
Poza tym zarzucono naruszenie prawa materialnego w postaci art. 15 zzzzzn2 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 ustawy covidowej w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych polegające na błędnej wykładni tych przepisów dokonanej przez Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku, według której niezawarcie umowy ubezpieczenia OC w określonym terminie nie jest uchybieniem terminu przewidzianego przepisami prawa administracyjnego (podatkowego), zatem w prowadzonych przez Fundusz sprawach dotyczących kontroli spełnienia obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia OC i nakładania opłat za niedopełnienie tego obowiązku art. 15zzzzzn2 ustawy covidowej nie ma zastosowania, gdyż Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny nie jest ani "jednostką państwową", ani organem administracji rządowej czy samorządowej, więc nie prowadzi postępowań administracyjnych i nie podlega przepisom Kodeksu postępowania administracyjnego, lecz wykonuje zadania ściśle określone w ustawie o ubezpieczeniach, podczas gdy wykładnia ta jest wadliwa i pomija stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w postanowieniu z dnia 8 listopada 2023 r., I GSK 1213/23, z którego wynika, że przewidziana w art. 88 ustawy opłata z tytułu niespełnienia obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia ma charakter publicznoprawny i podlega egzekucji administracyjnej, a skoro wierzycielem opłaty jest Fundusz, to w tym zakresie jest on organem wykonującym administrację publiczną, którym to stanowiskiem Sąd I instancji jest związany na mocy art. 190 w zw. z art. 171 i art. 153 P.p.s.a., przy czym sąd nie uwzględnił, że niedochowanie przez skarżącą terminu, o którym mowa w art. 29 ust. 1 pkt 8 ustawy powoduje automatyczne, z mocy prawa, zastosowanie wobec skarżącej sankcji administracyjnej przewidzianej w art. 88 cyt. ustawy - nałożenie opłaty podlegającej egzekucji administracyjnej, zatem termin na zawarcie umowy ubezpieczenia OC należy jednoznacznie uznać za typowy termin prawa administracyjnego do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki w rozumieniu art. 15 zzzzzn2 ust. 1 pkt 2 ustawy covidowej, wobec czego powinnością organu było - co uszło uwadze sądu - zastosować w stanie faktycznym tej sprawy art. 15 zzzzzn2 ust. 2 ustawy covidowej i zawiadomić skarżącą, która uchybiła terminowi do zawarcia umowy ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych, o którym mowa art. 29 ust. 1 pkt 8 ustawy, o uchybieniu tego terminu i wyznaczyć jej termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie tego terminu, zaś niedopełnienie opisanej procedury przez organ czyni zarzut braku wymagalności obowiązku z innych przyczyn w rozumieniu art. 33 § 2 pkt 6 lit. c) u.p.e.a. uzasadnionym, co z kolei prowadzi ostatecznie do konkluzji, że przyjmując wadliwą wykładnię powyższych przepisów prawa materialnego sąd I instancji niezasadnie oddalił w całości skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a. zamiast uwzględnić skargę i uchylić zaskarżone postanowienie w kwestionowanej części na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. jako wydane z mającym wpływ na wynik sprawy naruszeniem prawa materialnego.
Strona przeciwna w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosła o jej oddalenie oraz nie wnosiła o przeprowadzenie rozprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionej podstawy.
W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych), chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. (zob. uchwała NSA z dnia 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II GPS 5/09, ONSAiWSA 2010, Nr 3, poz. 40).
Przystępując do rozważań na tle zarzutów kasacyjnych oraz ich uzasadnienia należy wskazać, że ich istota sprowadza się w gruncie rzeczy do nałożenia w rozpatrywanej sprawie opłaty, o której mowa w art. 88 ustawy ubezpieczeniowej. Skarżąca kasacyjnie nie kwestionuje braku ubezpieczenia OC pojazdu we wskazanym okresie od 13 lipca do 1 września 2021 r. Kwestionuje natomiast wymagalność nałożonej na nią opłaty z uwagi na brak zawiadomienia o uchybieniu terminu do zawarcia umowy OC i niewyznaczenie jej terminu 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie tego terminu.
Odnosząc się do tego zagadnienia należy stwierdzić, że obowiązek zawarcia umowy obligatoryjnego ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych wynika z art. 23 ustawy ubezpieczeniowej, zgodnie z którym posiadacz pojazdu mechanicznego jest obowiązany zawrzeć umowę obowiązkowego ubezpieczenia OC za szkody powstałe w związku z ruchem posiadanego przez siebie pojazdu. Co do zasady posiadacz pojazdu jest obowiązany zawrzeć umowę najpóźniej w dniu rejestracji pojazdu mechanicznego, ale nie później niż z chwilą wprowadzenia go do ruchu, jak również najpóźniej w dniu rozwiązania się dotychczasowej umowy. Natomiast stosownie do art. 31 ust. 1 ustawy ubezpieczeniowej, w razie przejścia lub przeniesienia prawa własności pojazdu mechanicznego, którego posiadacz zawarł umowę ubezpieczenia OC, na posiadacza pojazdu, na którego przeszło lub zostało przeniesione prawo własności, przechodzą prawa i obowiązki poprzedniego posiadacza wynikające z tej umowy. Umowa ubezpieczenia OC ulega rozwiązaniu z upływem okresu, na który została zawarta, chyba że posiadacz, na którego przeszło lub zostało przeniesione prawo własności, wypowie ją na piśmie.
Spełnienie obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia obowiązkowego OC posiadaczy pojazdów mechanicznych podlega kontroli, wykonywanej przez organy do tego obowiązane lub uprawnione, tj. Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny, Inspekcję Ochrony Środowiska oraz inne organy uprawnione do kontroli ruchu drogowego (art. 84 ust. 2 pkt 2 ustawy ubezpieczeniowej). Spełnienie tego obowiązku, stosownie do art. 85 ustawy ubezpieczeniowej, ustala się na podstawie polisy lub innego dokumentu ubezpieczenia, potwierdzającego zawarcie umowy ubezpieczenia, wystawionego ubezpieczonemu przez zakład ubezpieczeń z uwzględnieniem przepisów rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 13 lipca 2012 r. w sprawie rodzaju i zakresu dokumentu potwierdzającego zawarcie umowy ubezpieczenia obowiązkowego. Przewiduje ono, że potwierdzeniem zawarcia umowy ubezpieczenia obowiązkowego jest wydany przez zakład ubezpieczeń dokument ubezpieczenia w postaci polisy, dowodu potwierdzającego opłacenie składki ubezpieczeniowej lub innego dokumentu ubezpieczenia potwierdzającego zawarcie umowy ubezpieczenia obowiązkowego, jeśli zawiera on wymagane informacje. Zgodnie z art. 86 ustawy ubezpieczeniowej, osoba kontrolowana jest obowiązana okazać na żądanie organu obowiązanego lub uprawnionego do kontroli dokument potwierdzający zawarcie umowy ubezpieczenia obowiązkowego lub dowód opłacenia składki za to ubezpieczenie. Osoba, która nie spełniła obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia obowiązkowego, zgodnie z warunkami tego ubezpieczenia określonymi w ustawie, jest obowiązana wnieść opłatę (art. 88 ustawy ubezpieczeniowej).
W odniesieniu do ubezpieczeń obowiązkowych OC posiadaczy pojazdów mechanicznych, kontrolę może przeprowadzić Fundusz, którego jednym z zadań jest prowadzenie ośrodka informacji i który jest odpowiedzialny za zbieranie i udostępnianie uprawnionym podmiotom, przewidzianych ustawowo danych ubezpieczeniowych (art. 102 ust. 1 ustawy ubezpieczeniowej). Upoważnienie Funduszu do kontroli spełnienia obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia wynika zatem z funkcji powierzonych tej instytucji.
Ze stanu faktycznego sprawy wynika, co nie jest kwestionowane, że umowa ubezpieczenia OC, zawarta przez poprzedniego posiadacza pojazdu na okres od dnia 13 lipca 2020 r. do 12 lipca 2021 r. rozwiązała się w 12 lipca 2021 r. i w tym dniu najpóźniej skarżąca miała obowiązek zawrzeć nową umowę ubezpieczenia z dowolnie wybranym zakładem ubezpieczeń. Do zawarcia kolejnej umowy ubezpieczenia OC doszło dopiero w dniu 21 stycznia 2022 r. Powyższe spowodowało nałożenie opłaty w wysokości 5 600,00 zł.
W świetle tych okoliczności, Fundusz słusznie uznał zarzuty skarżącej za niezasadne, wykazując istnienie obowiązku uiszczenia opłaty powstałego w związku z brakiem ubezpieczenia OC pojazdu w czasie, w którym skarżąca była jego posiadaczem. Nie ulega wątpliwości, że ciążący na stronie obowiązek zawarcia umowy obowiązkowego ubezpieczenia OC powstaje z mocy prawa i jest on powiązany z posiadaniem pojazdu mechanicznego przez cały okres, w którym pojazd jest zarejestrowany. Nie ulega wątpliwości, że skarżąca od 13 lipca do 1 września 2021 r. ubezpieczenia OC na pojazd nie posiadała. Należy przy tym podkreślić, że w zakresie samej prawidłowości przeprowadzenia egzekucji organ odwoławczy uwzględnił zażalenia skarżącej z powodu braku skutecznego doręczenia wezwania i upomnienia oraz zwrócił opłatę w części już wyegzekwowanej.
Poza powyższym należy wskazać, że zgodnie z art. 15 zzzzzn2 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy covidowej w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. W myśl ust. 2 zawiadomienia, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Stosowanie zaś do treści art. 29 ust. 1 pkt 8 ustawy ubezpieczeniowej - posiadacz pojazdu jest obowiązany zawrzeć umowę ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych najpóźniej w dniu rozwiązania się dotychczasowej umowy w przypadkach określonych w art. 27 ust. 6 oraz w art. 31 ust. 1 i 4;
Naczelny Sąd Administracyjny, wskazuje przy tym że Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny nie jest jednostką państwową, ani organem administracji rzędowej czy samorządowej i nie podlega przepisom Kodeksu postępowania administracyjnego. W związku z czym nie prowadzi postępowań administracyjnych, lecz wykonuje zadania ściśle określone w ustawie o ubezpieczeniach. Oznacza to, że niezawarcie umowy ubezpieczenia OC w określonym terminie, nie jest uchybieniem terminu przewidzianego przepisami prawa administracyjnego. W prowadzonych przez Fundusz sprawach dotyczących kontroli spełnienia obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia OC i nakładania opłat za niedopełnienie tego obowiązku nie ma zatem zastosowania art. 15zzzzzn2 ustawy covidowej, który dotyczy zawiadomienie strony tylko o uchybieniu terminu przewidzianego przepisami prawa administracyjnego lub podatkowego. Tego rodzaju stanowiska prawnego nie zmienia treść wiążącego w rozpatrywanej sprawie postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 listopada 2023 r., sygn. akt I GSK 1213/23, w którym stwierdzono jedynie kognicję sądu administracyjnego w sprawach skarg na postanowienia Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego dotyczące egzekucji opłaty za niespełnienie obowiązku zawarcia umowy obowiązkowego ubezpieczenia OC.
W tym stanie rzeczy za chybione uznano zarzuty naruszenia przepisów procesowych w postaci art. 133 § 1, art. 134 § 1 i art. 151 p.p.s.a., art. 33 § 2 pkt 6 lit. c) i art. 18 u.p.e.a., art. 7 k.p.a., jak również zarzuty naruszenia prawa materialnego w postaci art. 15 zzzzzn2 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 ustawy covidowej, art. 29 ust. 1 pkt 8 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych.
Stąd na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935).