- decyzji Dyrektora Zachodniopomorskiego OR ARiMR z dnia 28 lutego 2022 r. nr 8/BDSPB16/2022; odwołania skarżącego - na okoliczność przebiegu postępowania z wniosku skarżącego z dnia 17 września 2020 r. o wydanie postanowienia, w przedmiocie zarachowania wpłaty w kwocie 17 010,00 zł na poczet II raty wynikającej z decyzji Prezesa ARiMR z dnia 30 lipca 2018 r. nr [...]. Potrzeba powołania ww. dowodów na etapie skargi kasacyjnej powstała w związku z faktem, że Sąd I instancji oparł swoje rozstrzygnięcie o okoliczność, że organ nie wydał w odrębnym postępowaniu postanowienia na podstawie art. 62 § 4 o.p., czym miał pozbawić skarżącego możliwości zakwestionowania wysokości zaległości wobec organu.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł również skarżący J. S. w części co do punktu 1. Wniósł o utrzymanie zaskarżonego w części dot. pkt 1 wyroku i zmianę uzasadnienia ww. wyroku w zaskarżonej części, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w części i wskazania, że postanowienie Prezesa ARiMR z 7 maja 2021 r. zostało uchylone w całości. Ponadto wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie oraz zasądzenie - na podstawie art. 203 p.p.s.a. - kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi w części co do pkt 1 skarżący zarzucił na podstawie art. 174 pkt. 1 i 2 p.p.s.a., naruszenie prawa procesowego mającego istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
1. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez sporządzenie nieprawidłowego uzasadnienia ww. wyroku tj. przekroczenie granic rozstrzygnięcia poprzez wyjaśnienie przez skład orzekający w uzasadnieniu, co do prawidłowości zarachowania danej wpłaty podczas, gdy powyższa kwestia nie była przedmiotem tego postępowania, a co w przyszłości może prowadzić do nieprawidłowego przeświadczenia organu o zasadności podnoszonej argumentacji, gdzie stanowisko organu jest błędne z uwagi na nieprawidłową wykładnie art. 62 o.p. w oparciu o stan faktyczny zaistniały w tej konkretnej sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skargi kasacyjne nie zasługują na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził aby w rozpoznawanej sprawie wystąpiła którakolwiek z przesłanek nieważności postępowania – określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. – jak też aby zachodziły przesłanki wymagające uchylenia wydanego w sprawie orzeczenia oraz odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania (art. 189 p.p.s.a.).
Jak wynika z art. 193 p.p.s.a. (zdanie drugie), uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, daje Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu możliwość, w przypadku oddalenia skargi kasacyjnej, ograniczenia się w uzasadnieniu wyroku, jedynie do oceny zasadności podniesionych w niej zarzutów.
Niezasadne okazały się zarzuty zawarte w skardze kasacyjnej organu administracyjnego.
Przed przystąpieniem do ustosunkowania się do poszczególnych zarzutów wskazać należy, że mamy tu do czynienia wyłącznie z zarzutami naruszenie prawa procesowego, o których stanowi art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Przepis ten stawia wymóg wykazania, że zarzucane uchybienie przepisom postępowania mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Dla spełnienia tego wymogu nie wystarczy przytoczenie formuły o naruszeniu przepisów postępowania mającym wpływ na wynik sprawy, lecz konieczne jest wykazanie, który przepis postępowania został naruszony, w jaki sposób oraz wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. O skuteczności zarzutów, postawionych w oparciu o podstawę kasacyjną określoną w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., nie decyduje bowiem każde stwierdzone uchybienie przepisom postępowania, lecz tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W realiach skargi kasacyjnej organu administracyjnego nie wyjaśniono, że zarzucane uchybienia przepisom postępowania mogły mieć wpływ na wynik sprawy.
Niezależnie od powyższego spostrzeżenia odnosząc się do zarzutu ujętego w punkcie III.1) petitum skargi kasacyjnej należy wskazać, że zgodnie z art. 62 § 4 o.p. w brzmieniu obowiązującym w stanie prawnym, w którym wydano zaskarżone postanowienie w sprawie zaliczenia wpłaty na poczet zaległości podatkowych, odsetek za zwłokę oraz kosztów upomnienia wydaje się postanowienie, na które służy zażalenie, z zastrzeżeniem § 4a. Konsekwencją naruszenia tego przepisu była okoliczność, że nie istniał dokument, z którego wynikała w sposób jasny kwota zaległości podlegającej egzekucji. Należy mieć na uwadze, że postępowanie egzekucyjne w administracji nie jest procedurą oderwaną od systemu prawa i niezależną. Według Naczelnego Sądu Administracyjnego zaniechanie wydania wskazanego wyżej postanowienia, wbrew jasnym przepisom prawa, stanowiło kluczową przyczynę zaistniałych wątpliwości, co do kwoty podlegającej egzekucji. Stąd też zasadnie Sąd I instancji stanął na stanowisku, że uchybienie to uniemożliwiło sądową kontrolę zaskarżonego postanowienia wierzyciela.
Odnosząc się do zarzutu zawartego w punkcie III.2) petitum skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny zdecydowanie podziela stanowisko organu administracyjnego, że w realiach tej sprawy brak było przesłanek do wydania postanowienia w sprawie zaliczenia wpłaty na poczet zaległości podatkowych, odsetek za zwłokę oraz kosztów upomnienia na wniosek. Konsekwencją takiego stanu rzeczy była konieczność wydania takiego postanowienia z urzędu, co wyjaśniono odnosząc się do zarzutu zawartego w punkcie III.1) petitum skargi kasacyjnej.
Odnosząc się do zarzutu zawartego w punkcie III.3) petitum skargi kasacyjnej wskazać należy, że w brzmieniu obowiązującym w stanie prawnym, w którym wydano zaskarżone postanowienie art. 33 § 2 u.p.e.a. zawierał sześć punktów, natomiast dwa z tych punktów składały się z dalszych trzech podpunktów. Tak ogólnie skonstruowany zarzut, który nie precyzował w istocie zaskarżonej jednostki artykułu nie mógł zostać rozpoznany przez Naczelny Sąd Administracyjny, który nie ma podstaw do zastępowania autora skargi kasacyjnej w konstruowaniu zarzutów skargi kasacyjnej.
Niezasadny okazał się zarzut zawarty w skardze kasacyjnej strony. W odniesieniu do tej skargi kasacyjnej zawierającej jeden zarzut natury procesowej powtórzyć należy, że art. 174 pkt 2 p.p.s.a. stawia wymóg wykazania, że zarzucane uchybienie przepisom postępowania mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Dla spełnienia tego wymogu nie wystarczy przytoczenie formuły o naruszeniu przepisów postępowania mającym wpływ na wynik sprawy, lecz konieczne jest wykazanie, który przepis postępowania został naruszony, w jaki sposób oraz wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. O skuteczności zarzutów, postawionych w oparciu o podstawę kasacyjną określoną w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., nie decyduje bowiem każde stwierdzone uchybienie przepisom postępowania, lecz tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W realiach skargi kasacyjnej strony również nie wyjaśniono, że zarzucone uchybienie przepisom postępowania mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. może być podstawą uwzględnienia skargi kasacyjnej, gdy uzasadnienie orzeczenia nie pozwala jednoznacznie ustalić przesłanek, jakimi kierował się wojewódzki sąd administracyjny, podejmując zaskarżone orzeczenie, a wada ta nie pozwala na kontrolę instancyjną orzeczenia, lub brak jest uzasadnienia któregokolwiek z rozstrzygnięć sądu albo gdy uzasadnienie obejmuje rozstrzygnięcie, którego nie ma w sentencji orzeczenia. Zaskarżony wyrok wraz z uzasadnieniem poddaje się weryfikacji Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zauważyć jednak należy, że przekroczenia przez Sąd I instancji granic rozstrzygania nie sposób kwestionować zarzutem naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skarg kasacyjnych.