b) niewłaściwą kontrolę legalności działalności administracji publicznej skutkującą oddaleniem skargi sądowoadministracyjnej poprzez niezgodne z zasadami logicznego rozumowania przyjęcie, że nadanie indywidulanego numeru rejestracyjnego na osobę "D. P1." a następnie powiadomienie "D." o nadaniu indywidualnego numeru rejestracyjnego 14111860 jest wystarczającym dla uznania, że indywidualny numer rejestracyjny nadano D. P. i została ona o tym fakcie powiadomiona przez co w konsekwencji poczynienie ustaleń sprzecznych co do faktu, że skarżąca posiadała odbiornik radiowo-telewizyjny z czego wyniknął obowiązek zapłaty abonamentu RTV przez co zebrany materiałem dowodowy został oceniony w sprzeczności z art. 80 k.p.a.,
c) niewłaściwą kontrolę legalności działalności administracji publicznej skutkującą oddaleniem skargi sądowoadministracyjnej wobec naruszenia przez organy administracji obu instancji art. 18 u.p.e.a. w związku z art. 6 k.p.a., 7 k.p.a. art. 77 k.p.a. i art. 80 k.p.a. polegające na przyjęciu za organami, przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, że pomimo braków dowodowych wynikających ze zgromadzonych dokumentów, skarżący ma odbiorniki RTV, z samego faktu, że skarżący nie udokumentował faktu jego wyrejestrowania oraz nie zaprzeczał że taki odbiornik posiada podczas gdy to na wierzycielu i organie zgodnie z art. 7 k.p.a. ciążył obowiązek wykazania tych okoliczności, zebrania wszechstronnie materiału dowodowego i orzekanie na podstawie całokształtu materiału dowodowego, które to naruszenia miały istotny wpływ na wynik sprawy albowiem prowadziły do uznania, że skarżąca była zobowiązana do uiszczania opłat abonamentowych albowiem posiadała odbiornik w rozumieniu art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 21.04.2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz.U. z 2020 poz. 1689) przez co nie zasadne są zarzuty skarżącej złożone w oparciu o art. 33 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. - postępowanie egzekucyjne w administracji zwana dalej "u.p.e.a." nieistnienia obowiązku uiszczenia opłaty i prowadziły do naruszenia art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 6 k.p.a.
Ponadto zarzucono na podstawie naruszenie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz § 9 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. przez błędną ich wykładnie polegającą na przyjęciu, że dowodem posiadania odbiornika może być imienna książeczka radiofoniczna, chociaż jako dowód mogła być uznawana jedynie do dnia 13.12.2008 r. lub zawiadomienie o nadaniu numeru identyfikacyjnego na podstawie § 5 ust. 3 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. podczas, gdy skarżąca nie składała zgłoszenia w oparciu o § 4 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. a książeczka nie stanowi dowodu posiadania odbiornika a organ nie udowodnił, że powiadomił i nadał skarżącej numer identyfikacyjny chociaż z wykładni językowej wynika, że chcąc zastosować domniemanie wynikające z art. 2 ust. 2 ustawy o opłatach abonamentowych to operator ma obowiązek że nadać numer właściwemu użytkownikowi i tego użytkownika zawiadomić o tej czynności,
Strona w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie kosztów według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie znajduje usprawiedliwionej podstawy.
W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych), chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. (zob. uchwała NSA z dnia 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II GPS 5/09, ONSAiWSA 2010, Nr 3, poz. 40).
Przystępując do rozważań na tle zarzutów kasacyjnych oraz ich uzasadnienia należy wskazać, że spór jaki zaistniał w niniejszej sprawie dotyczy zgłoszonych przez skarżącą zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym na podstawie 33 § 1 pkt 1 i 7 u.p.e.a. w brzmieniu sprzed dnia 30 lipca 2020 r. zgodnie z art. 25 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw, czyli nieistnienie obowiązku lub brak doręczenia upomnienia (art. 15 § 1 u.p.e.a.).
W skardze kasacyjnej nie zarzucono zaskarżonemu wyrokowi naruszenia tych przepisów. W takiej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny - związany podstawami skargi kasacyjnej - jest władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Nie jest natomiast dopuszczalna w postępowaniu kasacyjnym rozszerzająca wykładnia zakresu zaskarżenia i jego kierunków oraz konkretyzowanie zarzutów skargi kasacyjnej, czy też ich uściślanie.
W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że art. 3 § 1 p.p.s.a. ma charakter ustrojowy i kompetencyjny. Stanowi, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Norma ta określa zakres właściwości rzeczowej sądu administracyjnego. Do jego naruszenia może dojść w przypadku, gdy sąd rozpoznający skargę uchyla się od obowiązku wykonania kontroli, o której mowa w tym przepisie lub dokonał jej oceny według innych kryteriów niż kryterium legalności. Nie można go naruszyć z tego powodu, że skarżąca kasacyjnie nie zgadza się z rozstrzygnięciem sądu oraz z uzasadnieniem zaskarżonego orzeczenia.
Z kolei, w przypadku oddalenia skargi na decyzję lub postanowienie organu administracji można zarzucić Sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. tylko wówczas, gdy Sąd ten stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mimo to nie spełni dyspozycji tej normy prawnej i nie uchyli zaskarżonej decyzji lub postanowienia. Jeśli z uzasadnienia wyroku wynika, że Sąd pierwszej instancji nie dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to Naczelny Sąd Administracyjny nie może zarzucić oddalającemu skargę Sądowi pierwszej instancji naruszenia omawianego przepisu, gdyż rozstrzygnięcie jest zgodne z dyspozycją stosowanej przez WSA normy prawnej (zob. wyrok NSA z dnia 12 lutego 2009 r., I FSK 1888/07, LEX nr 515949; wyrok NSA z dnia 21 marca 2013 r., II FSK 1515/11, LEX nr 1340075; wyrok NSA z dnia 4 kwietnia 2013 r., I GSK 1752/11, LEX nr 1336198; wyrok NSA z dnia 30 maja 2012 r., II FSK 2662/10; LEX nr 1244277; wyrok NSA z dnia 7 listopada 2014 r., I FSK 1555/13, LEX nr 1590692; wyrok NSA z dnia 7 marca 2014 r., I FSK 323/13, LEX nr 1494594; wyrok NSA z dnia 26 stycznia 2018 r., I OSK 552/16, LEX 2445116).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przedstawione w skardze kasacyjnej zarzuty nie mają usprawiedliwionych podstaw. Zamierzając skutecznie podnieść zarzut nieistnienia obowiązku skarżąca powinna przedstawić dowody potwierdzające wyrejestrowanie odbiornika RTV. Na użytkowniku odbiorników ciąży bowiem obowiązek niezwłocznego powiadomienia m. in. o zaprzestaniu jego używania.
Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszym składzie podziela pogląd, z którego wynika, że zarejestrowanie odbiornika bez jego późniejszego wyrejestrowania stanowi wystarczającą przesłankę istnienia wynikającego z ustawy obowiązku uiszczania opłat za jego używanie (aktualnie jest to opłata abonamentowa), który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym (zob. wyrok WSA w Gliwicach z 10 lutego 2015r., sygn. akt I SA/Gl 804/14, publ. http://orzeczenia. nsa.gov.pl).
Według art. 2 ust. 3 ustawy o opłatach abonamentowych obowiązek uiszczenia opłaty abonamentowej powstaje z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego. Obowiązek uiszczenia takiej opłaty powstaje więc z mocy samej ustawy, bez wezwania i jest realizowany w terminach i w wysokości określonej tą ustawą (art. 3 ust. 1 i 4 u.p.e.a. – zob. wyrok NSA z 10 października 2015r., sygn. akt II GSK 1818/14, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zgodnie z § 5 rozporządzenia dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej za używanie odbiorników stanowią dowód zarejestrowania odbiorników nie dłużej niż przez okres dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia (ust. 1). Operator publiczny w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek, o których mowa w ust. 1, indywidualny numer identyfikacyjny. O nadaniu numeru operator publiczny powiadamia użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia (ust. 2).
Z powyższej regulacji wynika, że dla skuteczności nadania numeru identyfikacyjnego nie jest konieczne legitymowanie się przez operatora zwrotnym potwierdzeniem odbioru takiego powiadomienia. Prawodawca nakazał bowiem operatorowi przesłanie, a nie doręczenie stronie powiadomienia. Podsumowując odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne dla celów pobierania abonamentu podlegają (z pewnymi wyjątkami) zarejestrowaniu w placówkach operatora wyznaczonego, którym jest Poczta Polska, co wynika z art. 5 ust. 1 i 2 ustawy abonamentowej. Szczegóły procesu rejestracji odbiorników normuje obecnie rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych. Obowiązek uiszczania opłat abonamentowych wynika wprost z przepisu prawa tj. z art. 2 ust. 1 i 3 ustawy abonamentowej; powstaje on od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego i trwa do czasu ich wyrejestrowania lub dopełnienia w placówce pocztowej Poczty Polskiej S.A. formalności związanych ze zwolnieniem od opłat abonamentowych. Z ustawy abonamentowej wynika zarówno wysokość należności z tytułu abonamentu, jak i termin płatności. Stwierdzenie zatem, że użytkownik zarejestrowanego odbiornika zalega z zapłatą abonamentu, pozwala na ustalenie kwoty zaległości i naliczenie stosownych odsetek podatkowych (zob. wyrok WSA w Gliwicach z 10 października 2015r., sygn. akt I SA/Gl 518/14, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W niniejszej sprawie wykazanie nieistnienia obowiązku, o którym mowa w art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. wymagałoby przedłożenia dowodu wyrejestrowania odbiornika lub dowodu poinformowania Poczty Polskiej S.A. o spełnieniu warunków do zwolnienia z opłacania abonamentu. Przedstawione w tym zakresie przez organ dowody były wystarczające do wykazania, że zarejestrowanie odbiornika RTV wobec braku jego wyrejestrowania stanowiło podstawę powstania i istnienia obowiązku dokonywania opłat abonamentowych. Nietrafne są w tej sytuacji zarzuty naruszenia przepisów postępowania oparte na wywodach o ciężarze dowodzenia ciążącym na organie. Wykazanie faktu dokonania wyrejestrowania odbiornika RTV leży po stronie abonenta chcącego wykazać brak obowiązku uiszczenia opłat abonamentowych. Ta okoliczność służy obronie jego praw, a w sensie logicznym nie jest zwykle możliwe udowodnienie okoliczności, której zaistnienie się neguje, tak jak to jest w przypadku organu negującego fakt wyrejestrowania odbiornika.
Natomiast jeśli chodzi o zwolnienie od opłat abonamentowych, Naczelny Sąd Administracyjny uznaje za prawidłowe stanowisko, że sam fakt nabycia uprawnienia do zwolnienia, nie jest wystarczającą podstawą do zaprzestania wnoszenia opłat za używanie odbiorników rtv. Przepis art. 4 ust. 3 u.o.a. stanowił bowiem, że zwolnienie przysługuje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym złożono w placówce operatora publicznego (obecnie operatora wyznaczonego) oświadczenie o spełnianiu warunków do korzystania z tych zwolnień i przedstawiono dokumenty potwierdzające uprawnienie do tych zwolnień. Nie może być zatem wątpliwości, że dla skorzystania ze zwolnienia, konieczne jest przedłożenie w placówce operatora publicznego (Poczty Polskiej S.A.) oświadczenia, o spełnianiu warunków do korzystania ze zwolnienia oraz dokumentów potwierdzających stosowne uprawnienie. Organ w tym przypadku nie działa z urzędu, to na skarżącej spoczywał obowiązek złożenia oświadczenia o spełnianiu warunków do korzystania ze zwolnienia i przedstawienia dokumentów potwierdzających uprawnienie do tych zwolnień.
W tym kontekście nietrafne okazały się zarzuty naruszenia art. 6, art. 7 oraz art. 80 k.p.a., gdyż zaskarżone postanowienie, jak i poprzedzające je postanowienie z dnia 20 września 2021 r. w sposób zrozumiały i czytelny przedstawiły skarżącej zasadność przesłanek, którymi kierowano się w sprawie, a prawomocne postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela wyklucza rozważanie zasadności zarzutów zgłoszonych na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 i 7 u.p.e.a. w sprawie dotyczącej postanowienia organu egzekucyjnego. Odnosząc się natomiast do zarzucanego w skardze kasacyjnej naruszenia art. 77 k.p.a. podkreślić należy, że autor skargi kasacyjnej oprócz wskazania jego naruszenie, powinien wskazać, jaki konkretnie przepis postępowania został naruszony. Autor skargi kasacyjnej temu obowiązkowi nie sprostał, gdyż powołał się wyłącznie na przepis art. 77 k.p.a. Tymczasem przepis ten zawiera cztery jednostki redakcyjne (paragrafy), z których wynikają różne normy prawne. Autor skargi kasacyjnej nie wskazał, o którą z tych norm, czy chociaż o którą z jednostek redakcyjnych tego przepisu mu chodzi. Stanowi to istotną wadę wniesionej skargi kasacyjnej, poważnie ograniczającą zakres przeprowadzonej przez Naczelny Sąd Administracyjny kontroli. W tym miejscu należy przypomnieć, że obowiązkiem strony wnoszącej skargę kasacyjną jest jednoznaczne podanie, który z przepisów został naruszony i przyporządkowanie go do odpowiedniej podstawy kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do precyzowania za stronę zarzutów skargi kasacyjnej bądź do poszukiwania za nią naruszeń prawa, jakich mógł dopuścić się Wojewódzki Sąd Administracyjny (por. wyrok NSA z 16 listopada 2011r., sygn. akt II FSK 861/10).
Zwrócić należy również uwagę na fakt, że w aktach sprawy znajduje się poświadczona kopia wygenerowanego zawiadomienia o nadaniu skarżącej, będącej użytkownikiem odbiorników rtv zarejestrowanych wg imiennej książeczki opłaty abonamentowej nr B405322, indywidualnego numeru identyfikacyjnego 14111868 z datą 10 września 2008 r. podpisanego przez uprawnionego pracownika operatora publicznego (k. 30 akt administracyjnych). Mim, że na tym dokumencie błędnie wskazano jej nazwisko, tj. "P1." zamiast "P.", słusznie uznał to Sąd pierwszej instancji za uchybienie, które nie miało wpływu na istnienie egzekwowanego obowiązku. Wierzyciel wyjaśnił, że błędny zapis w nazwisku strony jest wynikiem oczywistej omyłki, błędu pisarskiego powstałego w trakcie wprowadzania danych z wniosku rejestracyjnego do systemu informatycznego. Przy prawidłowej treści pozostałych danych, czyli imienia i adresu strony oraz właściwego numeru imiennej książeczki abonamentowej (B405322) było możliwe zidentyfikowanie skarżącej jako abonenta. Istotne znaczenie ma przy tym fakt, że przesyłka pocztowa zawierająca to zawiadomienie została wysłana na prawidłowy adres skarżącej i nie została zwrócona z adnotacją, że została skierowana do niewłaściwego adresata.
Mając więc na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935).