Wyrok NSA z dnia 24 lipca 2026, sygn. I GSK 1623/25

Organy uznały powyższe zarzuty za niezasadne, a stanowisko to zostało podzielone przez WSA. Sąd wskazał, że okoliczności podnoszone przez skarżącego wykraczają poza granice sprawy wyznaczonej zaskarżonym postanowieniem. Postępowanie dotyczące zażalenia na postanowienie o przyznaniu własności ogranicza się bowiem do zbadania, czy zostały spełnione przesłanki określone w art. 112b § 1 upea, warunkujące wydanie tego rozstrzygnięcia. Zagadnienia dotyczące prawidłowości wcześniejszych etapów postępowania egzekucyjnego, w szczególności udzielenia przybicia, skuteczności środków zaskarżenia od tego postanowienia czy prawidłowości wystawienia tytułów wykonawczych, nie mogły zatem stanowić przedmiotu oceny ani organów, ani sądu administracyjnego w niniejszej sprawie. Co więcej, WSA wskazał również – co ma istotne znaczenie z punktu widzenia zarzutów obecnie podnoszonych w skardze kasacyjnej – że skargi na postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy dotyczące odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z 6 października 2023 r. o udzieleniu przybicia oraz stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia tego zażalenia zostały oddalone prawomocnymi wyrokami WSA w Bydgoszczy z 5 listopada 2024 r. I SA/Bd 290/24 i z 26 listopada 2024 r. I SA/Bd 291/24

W świetle powyższego zasadnicze znaczenie dla oceny skargi kasacyjnej ma ustalenie, czy podniesione w niej zarzuty odnoszą się do zagadnień, które mogły podlegać kontroli sądu pierwszej instancji w niniejszej sprawie.

Skarżący zarzucił naruszenie art. 2 Konstytucji RP, art. 111m § 1 i § 3 w związku z art. 110u § 2 upea, art. 8 kpa w zw. z art. 18 upea oraz art. 77 § 1 kpa.

Na wstępie należy przypomnieć, że skarga kasacyjna jest środkiem zaskarżenia o charakterze wysoce sformalizowanym. Zakres kontroli sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny wyznaczają wyłącznie zarzuty oraz ich uzasadnienie przedstawione przez autora skargi kasacyjnej. Uzasadnienie podstaw kasacyjnych powinno pozostawać w bezpośrednim związku z przepisami wskazanymi jako wzorzec kontroli oraz odnosić się do ocen prawnych stanowiących podstawę rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji. Ponadto objęcie zarzutem przepisów, które nie znajdowały zastosowania przy kontroli legalności zaskarżonego aktu, prowadzi do niezasadności skargi kasacyjnej.

Powyższe uwagi mają w niniejszej sprawie znaczenie zasadnicze. Przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego zaskarżonym wyrokiem była bowiem wyłącznie kontrola legalności postanowienia organu egzekucyjnego o przyznaniu własności nieruchomości. Trafnie zatem WSA uznał, że granice rozpoznawanej sprawy zostały wyznaczone przez art. 112b § 1 upea. Norma wynikająca z tego przepisu stanowiła jedyny wzorzec oceny legalności działania organów administracji w niniejszej sprawie.

Równie trafnie WSA wskazał, że przy tak określonym przedmiocie sprawy nie był uprawniony do badania prawidłowości całego postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec skarżącego. Zgodnie z art. 134 § 1 ppsa sąd administracyjny rozstrzyga bowiem w granicach danej sprawy, które w niniejszym przypadku wyznaczało postanowienie o przyznaniu własności nieruchomości.

Zasadnicze znaczenie ma przy tym okoliczność, że skarżący w skardze kasacyjnej nie kwestionuje ani dokonanej przez WSA wykładni art. 112b § 1 upea, ani stanowiska sądu dotyczącego granic rozpoznawanej sprawy wynikających z art. 134 § 1 ppsa. Oznacza to, że przyjmuje on założenia prawne stanowiące podstawę zaskarżonego wyroku, a jednocześnie formułuje zarzuty odnoszące się do okoliczności pozostających poza tymi granicami. Już z tej przyczyny skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Niezależnie od powyższego należy wskazać, że zarzut naruszenia art. 2 Konstytucji RP również nie może odnieść zamierzonego skutku. Z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika bowiem, że skarżący wiąże ten zarzut z naruszeniem zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w szczególności poprzez nieuwzględnienie okoliczności związanych – w jego ocenie – z nienależytym wykonywaniem obowiązków przez ustanowionego pełnomocnika (T. R.) oraz z brakiem należytego informowania go o sytuacji procesowej. Wszystkie te okoliczności odnoszą się jednak do etapu postępowania poprzedzającego wydanie postanowienia o przyznaniu własności, w szczególności do przebiegu licytacji nieruchomości, wydania postanowienia o udzieleniu przybicia oraz postępowań dotyczących środków zaskarżenia od tego postanowienia. Nie mogły one zatem podlegać ocenie w sprawie, której przedmiot ograniczał się do kontroli legalności postanowienia o przyznaniu własności.

Nie zasługuje na uwzględnienie również zarzut naruszenia art. 111m § 1 i § 3 w zw. z art. 110u § 2 upea oraz art. 8 kpa. Przepisy te regulują bowiem czynności organu egzekucyjnego podejmowane na wcześniejszych etapach egzekucji z nieruchomości, dotyczących opisu i oszacowania nieruchomości oraz udzielenia przybicia po zamknięciu licytacji. Nie stanowiły one podstawy prawnej wydania postanowienia o przyznaniu własności ani nie wyznaczały zakresu kontroli sprawowanej przez sąd administracyjny w niniejszej sprawie. Skoro zatem nie znajdowały zastosowania przy rozpoznawaniu sprawy zakończonej zaskarżonym wyrokiem, nie mogły skutecznie stanowić wzorca kontroli legalności tego orzeczenia. Tym samym także zarzut ich naruszenia w powiązaniu z art. 8 kpa pozostaje bezprzedmiotowy.

Analogicznie należy ocenić zarzut naruszenia art. 77 § 1 kpa. Skarżący wywodzi go z twierdzenia, że organy powinny były uwzględnić okoliczności związane z działaniem jego pełnomocnika oraz ocenić, czy uchybienie terminowi do wniesienia zażalenia nastąpiło z jego winy. Także te twierdzenia odnoszą się jednak do postępowań dotyczących postanowienia o udzieleniu przybicia, a nie do postępowania zakończonego wydaniem postanowienia o przyznaniu własności.

Reasumując, wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej odnoszą się bądź do zagadnień wykraczających poza granice niniejszej sprawy, bądź do przepisów, które nie stanowiły podstawy rozstrzygnięcia organów ani sądu pierwszej instancji. Skarżący nie podważa natomiast kluczowego stanowiska WSA dotyczącego zakresu kontroli wyznaczonego przez art. 112b § 1 upea oraz art. 134 § 1 ppsa. Dlatego skarga kasacyjna okazała się nieusprawiedliwiona.

Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 184 w zw. z § 2 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w wyroku.

Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 206 i art. 207 § 2 ppsa, odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, mając na uwadze charakter rozpoznawanej sprawy i wynikającą z akt sprawy trudną sytuację życiową skarżącego, który miałby zostać obciążony kosztami postępowania sądowego.

Odnosząc się wniosku pełnomocnika o przyznanie nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, należy wskazać, że wynagrodzenie pełnomocnika ustanowionego z urzędu za pomoc prawną należne od Skarbu Państwa (art. 250 ppsa) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny, na podstawie przepisów art. 258 - art. 261 ppsa. Z tego też względu, wniosek pełnomocnika z urzędu o przyznanie wynagrodzenia za czynności w postępowaniu kasacyjnym, Naczelny Sąd Administracyjny pozostawił do rozpoznania WSA w Bydgoszczy.