W uzasadnieniu przedstawiono argumentację na poparcie zarzutów sformułowanych w petitum skargi kasacyjnej.
Organ nie skorzystał z uprawnienia do wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z 183 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej.
Biorąc pod uwagę tak uregulowany zakres kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzić należy, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do, niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 p.p.s.a., oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny uzyskał fakultatywne uprawnienie do przedstawienia, zależnie od własnej oceny, wyłącznie motywów zawężonych do aspektów prawnych świadczących o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej albo o zgodnym z prawem wyrokowaniu przez sąd pierwszej instancji mimo nieprawidłowego uzasadnienia.
Skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach kasacyjnych z art. 174 p.p.s.a. W takiej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny zasadniczo w pierwszej kolejności rozpoznaje podniesione w tej skardze zarzuty procesowe. Konieczność zachowania tej kolejności oceny zarzutów kasacyjnych wynika z tego, że prawidłowe odniesienie się do zarzutów związanych z naruszeniem prawa materialnego jest możliwe tylko w sytuacji, gdy w postępowaniu kasacyjnym zostanie stwierdzone, że stan faktyczny sprawy nie budzi wątpliwości albo, że nie został skutecznie zakwestionowany w skardze kasacyjnej. Na początku należy zatem odnieść się do zarzutów procesowych podniesionych w punkcie 1. petitum skargi kasacyjnej.
Przechodząc do oceny zarzutów procesowych podniesionych w punkcie 1. petitum skargi kasacyjnej - mając w szczególności na uwadze sposób ich skonstruowania - Naczelny Sąd Administracyjny przypomina, że skarga kasacyjna jest wysoce sformalizowanym środkiem prawnym dla wzruszenia rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji. Skarga kasacyjna musi spełniać wszystkie ustawowe wymogi, a w szczególności formalnoprawne przewidziane w art. 176 w zw. z art. 174 p.p.s.a. Zgodnie z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: naruszeniu prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1); naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2).
W myśl art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna przytoczyć podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie. Przez podstawę kasacyjną należy rozumieć konkretny przepis prawa, którego naruszenie przez sąd pierwszej instancji zarzuca skarga kasacyjna. W odniesieniu do przepisu, który nie stanowi jednej zamkniętej całości, a składa się z ustępów, punktów i innych jednostek redakcyjnych, wymóg skutecznie wniesionej skargi kasacyjnej jest spełniony wówczas, gdy wskazuje ona konkretny przepis naruszony przez sąd pierwszej instancji, z podaniem numeru artykułu, ustępu, punktu i ewentualnie innej jednostki redakcyjnej przepisu. Do zachowania formy skargi kasacyjnej nie wystarczy wymienienie podstaw skargi kasacyjnej, ale konieczne jest także uzasadnienie podniesionej podstawy skargi przez wskazanie, które przepisy ustawy zostały naruszone i na czym to naruszenie polegało oraz jaki mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W przeciwnym razie ocena skargi kasacyjnej nie jest w ogóle możliwa.
Podkreślić należy, że Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje wyrok sądu pierwszej instancji w zakresie oznaczonym skargą kasacyjną i nie jest uprawniony ani do zmiany, ani do uzupełniania tego zakresu. Zatem nie ma kompetencji dokonywania za wnoszącego skargę kasacyjną wyboru, który przepis prawa został naruszony i dlaczego. Stanowi to bowiem powinność autora skargi kasacyjnej, który jest profesjonalnym pełnomocnikiem strony. Należy bowiem podkreślić, że przy sporządzaniu skargi kasacyjnej wprowadzono tzw. przymus adwokacki (art. 175 § 1 p.p.s.a.), aby nadać temu środkowi odwoławczemu charakter pisma o wysokim stopniu sformalizowania, gdy chodzi o wymogi dotyczące podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia jako istotnych elementów konstrukcji skargi kasacyjnej.
We wniesionej skardze kasacyjnej jej autor, w pkt 1. petitum skargi kasacyjnej, zarzucił Sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 145 § 1 pkt 3 i § 2 p.p.s.a. poprzez ich niezastosowanie, a jednocześnie bezzasadne zastosowanie art. 151 p.p.s.a. Do wskazanych przepisów dowiązano zarzuty naruszenia art. 6 k.p.a., art. 14 k.p.a., art. 39(1) § 1d k.p.a., art. 7a k.p.a., art. 10 i art. 79a k.p.a., art. 12 w zw. z art. 35 k.p.a. oraz art. 39 i art. 40 k.p.a. Odnosząc się do tak postawionego zarzutu, wskazania wymaga, że zostały nieprawidłowo skonstruowane. Zauważyć należy, że art. 14 k.p.a. składa się z 6 paragrafów, przy czym jeden (pierwszy) został uchylony, art. 39(1) § 1d k.p.a. nie istniej, natomiast art. 391 k.p.a. składa się z 2 punktów. Na art. 7a k.p.a. składa się 2 paragrafy i 2 punkty, art. 10 k.p.a. to 3 paragrafy, zaś art. 79a k.p.a. składa się z 2 paragrafów. W przypadku art. 12, art. 35 k.p.a., art. 39 i art. 40 k.p.a. składają się one odpowiednio z 2, 5, 4, i 5 paragrafów, przy czym w art. 39 k.p.a. są jeszcze 4 punkty. Wskazane normy podzielone są na jednostki redakcyjne, które w pkt 1. petitum skargi kasacyjnej nie zostały przez autora skargi kasacyjnej dookreślone - powyższe wyklucza zaś możliwość oceny zarzutu. Brak precyzyjnego określenia naruszonego przepisu nie pozwala stwierdzić, która z tych jednostek redakcyjnych tekstu prawnego jest zdaniem autorki skargi kasacyjnej naruszona przez Sąd I instancji. W związku z tym podzielić należy prezentowane w judykaturze stanowisko, wedle którego w odniesieniu do przepisu, który nie stanowi jednej zamkniętej całości, a składa się z paragrafów, ustępów, punktów i innych jednostek redakcyjnych, wymóg skutecznie wniesionej skargi kasacyjnej jest spełniony wówczas, gdy wskazuje ona konkretny przepis naruszony przez sąd pierwszej instancji, z podaniem konkretnej jednostki redakcyjnej przepisu (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 2 kwietnia 2014 r., sygn. akt I OSK 614/13, LEX nr 1574678; z 14 marca 2013 r., sygn. akt I OSK 1799/12, LEX nr 1295809). Również w tym przypadku Naczelny Sąd Administracyjny nie może zastąpić strony w precyzowaniu stawianych zarzutów, a zatem zarzut ten nie mógł odnieść oczekiwanego przez stronę skutku. Wobec związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej, prawidłowe (tzn. jasne i nie budzące wątpliwości) sformułowanie zarzutów kasacyjnych jest warunkiem niezbędnym dla uznania, że zarzut jest usprawiedliwiony.
Podkreślić należy, że zgodnie ze stanowiskiem przyjętym w uchwale pełnego składu NSA z dnia 26 października 2009 r., I OPS 10/09, "Przytoczenie podstaw kasacyjnych, rozumiane jako wskazanie przepisów, które - zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną - zostały naruszone przez wojewódzki sąd administracyjny, nakłada na Naczelny Sąd Administracyjny (...) obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych". Naczelny Sąd Administracyjny tylko wtedy może uczynić zadość temu obowiązkowi, gdy wnoszący skargę kasacyjną poprawnie określi, jakie przepisy jego zdaniem naruszył wojewódzki sąd administracyjny i na czym owo naruszenie polegało. Dlatego też zarzuty zawarte w omawianym punkcie skargi kasacyjnej są nieskuteczne.
Odnosząc się do zarzutów zgłoszonych w pkt 2 petitum skargi kasacyjnej stwierdzić trzeba, że podnoszone przez skarżącego kasacyjnie nieuwzględnienie zarzutu wygaśnięcia obowiązku w całości (art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a.) nie jest trafny. Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnie wpłata z 21 stycznia 2021 r. oznaczona jako składki za listopad 2020 r. oraz wpłata z 9 lutego 2021 r. oznaczona jako składki za grudzień 2020 r. nie dowodzą wygaśnięcia obowiązku w całości. Wskazać bowiem należy, że zgodnie z treścią § 12 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2017 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany ZUS (t,j. Dz.U. z 2012 r., poz. 1831) kwota wpłaty w części przypadającej na ubezpieczenia społeczne podlega zaliczeniu na fundusz emerytalny i otwarte fundusze emerytalne, fundusz rentowy, fundusz chorobowy oraz fundusz wypadkowy, począwszy od należności o najwcześniejszym terminie płatności, z uwzględnieniem § 13 ust. 1. Wskazane rozporządzenie weszło w życie 1 stycznia 2018 r. co spowodowało, że zasady rozliczania wpłat składek przez ZUS uregulowane zostały odmiennie od zasad rozliczania wpłat wynikających z treści art. 61 ust. 1 O.p. Jak zasadnie stwierdził Sąd I instancji, zasady i tryb rozliczania składek nie jest to materia prawna zastrzeżona wyłącznie do regulacji ustawowej.
Jeżeli zaś chodzi o zarzuty naruszenia art. 33 § 2 pkt 1 i 6 u.p.e.a. wskazać należy, że zarzuty te nie zostały podniesione w piśmie skarżącego kasacyjnie z dnia 10 marca 2021 r. Rozszerzanie zakresu zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej na etapie postępowania sądowego prawidłowo Sąd I instancji uznał za spóźnione i nie mogą być przedmiotem kontroli sądowej. Omawiane zarzuty skargi kasacyjnej należało zatem uznać za niezasadne.
Przepis art. 77 § 1 k.p.a. nakłada na organ administracji obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Oznacza to, że organ administracyjny prowadzący postępowanie jest obowiązany z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy oraz podjąć wszelkie starania niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako niezbędnego warunku wydania decyzji zgodnej z prawem. Zarzut dowolności wykluczają dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i ocenionego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
Skuteczne zarzucenie naruszenia przepisu art. 80 k.p.a. wymaga wykazania, że uchybiono zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego. Jedynie to, bowiem może być przeciwstawione uprawnieniu do dokonywania swobodnej oceny dowodów. Nie jest natomiast wystarczające przekonanie o innej niż przyjęta doniosłości poszczególnych dowodów i ich odmiennej ocenie. Dokonana ocena materiału dowodowego może być, bowiem skutecznie podważona tylko w przypadku, gdy brak jest logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami, lub gdy rozumowanie wykracza poza reguły logiki albo, wbrew zasadom doświadczenia życiowego, nie uwzględnia związku przyczynowo - skutkowego. Taka sytuacja nie ma jednak miejsca w niniejszej sprawie.
NSA nie znalazł również podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a. poprzez nieuwzględnienie zarzutu przez sąd, że organ wadliwie go zastosował, a pominięcie niezastosowania przez organ art. 34 par 2 pkt 2 w art. 59 par 1 pkt 1 u.p.e.a. - poprzez nieumorzenie w całości postępowań egzekucyjnych w skutek uwzględnianie w całości zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, co powinno skutkować uznaniem przez sąd niedopuszczalnością wszczęcia egzekucji w niniejszej sprawie.
Przechodząc do oceny zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego zauważyć trzeba, że zarzut podniesiony w pkt 3 petitum skargi kasacyjnej jest konstrukcyjnie wadliwy. Powołany tam przepis art. 31 ust. 1 - 2 u.s.u.s. nie istnieje. Przepis art. 31 u.s.u.s. nie dzieli się na ustępy. Ponadto przepis ten określa jakie przepisy ordynacji podatkowej stosuje się odpowiednio do należności z tytułu składek. Odpowiednie stosowanie przepisów prawa polega na zastosowaniu norm prawnych przewidzianych dla innego rodzaju stanów faktycznych, gdy brak jest regulacji specyficznej lub jest ona częściowa. Oznacza to, że przepis może być stosowany wprost (bez zmian), z modyfikacjami, lub wcale, jeśli jest bezprzedmiotowy lub sprzeczny z nową sytuacją prawną. Skoro § 12 rozporządzenia uregulowano w nowy sposób zasady i tryb rozliczania składek wpłaty to nie zachodzi potrzeba odpowiedniego stosowania art. 61 ust. 1 O.p. Zauważyć jeszcze należy, że aktualne brzmienie art. 31 u.s.u.s. nie wskazuje na odpowiednie stosowanie art. 61 ust. 1 O.p., z powyższych względów zarzut z pkt 3 petitum skargi kasacyjnej nie jest uzasadniony.
Na aprobatę nie zasługuje również zarzut postawiony w pkt 4 petitum skargi kasacyjnej. Zarzucane niewłaściwe zastosowanie danego przepisu polega na przyjęciu przez sąd błędnej oceny zastosowania (bądź niezastosowanie) przez organ administracji przepisu prawa materialnego w odniesieniu do stanu konkretnej sprawy. Podkreślenia przy tym wymaga, że ocena tego rodzaju zarzutu, może być dokonana wyłącznie na podstawie stanu faktycznego przyjętego jako podstawa wyroku, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy. Niewłaściwe zastosowanie normy prawa polega w tym przypadku na wadliwym uznaniu, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada hipotezie objętej dyspozycją przepisu. Co istotne - nie ma możliwości skutecznego powoływania się na zarzut wadliwego zastosowania prawa materialnego w sytuacji, gdy nie zakwestionowano równocześnie ustaleń stanu faktycznego, na których oparto zaskarżone rozstrzygnięcie. Skarżący kasacyjnie nie podniósł skutecznie zarzutów naruszenia przepisów procesowych, a co za tym idzie niezasadny jest zarzut niewłaściwego zastosowani wskazanych przepisów.
Według skarżącego kasacyjnie prawidłowa interpretacja przepisów wskazanych w pkt 4 petitum skargi kasacyjnej winna skutkować przyjęciem, że ZUS ma prawo do skorzystania z potrącenia (zaliczenia) w oparciu o te przepisy należności, ale tylko na poczet zaległości istniejących po dniu wejścia w życie § 12 rozporządzenia, to jest po 1 stycznia 2018 r., a nie na poczet wcześniejszych zaległości. Z takim stanowiskiem nie można się zgodzić. Jak już wyżej stwierdzono § 12 rozporządzenia uregulowano sposób zasady i tryb rozliczania składek wpłaty. Zatem istotne jest kiedy dana wpłata została dokonana, a nie kiedy powstało zobowiązanie, który ta wpłatą pokryte. Wskazuje na to przepis § 32 rozporządzenia zgodnie z którym do wpłat dokonanych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe.
Niezasadny jest zarzut z pkt 5 petitum skargi kasacyjnej. Nie można skutecznie zarzucać niekonstytucyjności przytoczonych w zarzucie przepisów jedynie z tego względu, że organ i Sąd I instancji interpretował i stosował jej w sposób odmienny jak oczekiwał tego skarżący kasacyjnie.
Mając na uwadze powyższe brak było usprawiedliwionych podstaw do uwzględnienia zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej, dlatego Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.