W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor IAS – reprezentowany przez radcę prawnego – wniósł o jej oddalenie i zasądzenie od skarżącej na jego rzecz kosztów postępowania kasacyjnego w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Oświadczył, że nie wnosi o przeprowadzenie rozprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
W myśl art. 193 zd. 2 ppsa uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 ppsa. Omawiany przepis (art. 193 zd. 2 ppsa) ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do – niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 ppsa – oceny zarzutów skargi kasacyjnej.
W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny, wobec oddalenia skargi kasacyjnej spółki, w uzasadnieniu swojego wyroku ograniczył się do oceny zasadności podniesionych w niej zarzutów.
Zgodnie z art. 183 § 1 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Strony mogą przytaczać nowe uzasadnienie podstaw kasacyjnych.
Jak stanowi zaś art. 174 ppsa skargę kasacyjną można oprzeć na: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1), bądź na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2).
W myśl przytoczonej wyżej regulacji granice rozpoznania sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z zasadą dyspozycyjności, zakreślają, co do zasady, podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty, zdefiniowane poprzez wskazanie przez jej autora konkretnych jednostek redakcyjnych przepisów, które jego zdaniem zostały naruszone, a także oparte na tych przepisach twierdzenia, dotyczące mających według skarżącego kasacyjnie miejsce uchybień regulacjom prawa materialnego czy procesowego.
W niniejszym przypadku, w którym brak jest podstaw do stwierdzenia wystąpienia przesłanek nieważności, enumeratywnie wymienionych w art. 183 § 2 ppsa, skarżąca kasacyjnie podniosła zarzuty związane zarówno z naruszeniem przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania.
Ze swej istoty zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, co do zasady, winny być rozpoznane w pierwszej kolejności, gdyż ocenę prawidłowości subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przepis prawa materialnego można przeprowadzić dopiero wówczas, gdy okaże się, że stan faktyczny przyjęty w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony (p. np. wyroki z 27 czerwca 2012 r., sygn. akt II GSK 819/11, z 26 marca 2010 r., sygn. akt II FSK 1842/08; dostępne na: orzeczenia.nsa.gov.pl; pozostałe cytowane wyroki tamże).
Przed przystąpieniem do oceny podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów, na wstępie niniejszych rozważań zaznaczyć należy, że w rozpoznawanej sprawie spór sprowadzał się do ustalenia, czy importowane przez spółkę z Chin towary w postaci obręczy, tarcz i dysków felg samochodowych, dostarczanych w komplecie do montażu, należy klasyfikować do kodu TARIC 8708 70 99 85, jak twierdzi spółka, czy też do kodu TARIC 8708 70 99 80, jak przyjęły organy celne, a stanowisko to zaaprobował WSA.
W skardze kasacyjnej postawiono trzy zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego dotyczące naruszenia: art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 188 i art. 197 § 1 op; art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 191 i art. 233 § 1 op oraz art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 2a op.
Mając na uwadze treść tych zarzutów Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że przepisy Ordynacji podatkowej nie znajdują zastosowania wprost do spraw celnych. Odsyła do nich art. 73 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne (Dz. U. z 2022 r., poz. 2073 ze zm.), co wyraźnie zaznaczyły organy celne w swych decyzjach, a także sama spółka stawiając taki zarzut w skardze do WSA.
Przepis ten stanowi, że do postępowania w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepisy art. 12, art. 138a § 4, art. 141-143, art. 168, art. 170, art. 215 § 1 oraz działu IV rozdziałów 2, 5, 6, 9 i 10, rozdziału 11 - z wyłączeniem art. 200, oraz rozdziałów 21-23 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest w tym zakresie pogląd, że brak w zarzucie kasacyjnym art. 73 Prawa celnego uniemożliwia ocenę przez pryzmat tak postawionego zarzutu zakwestionowanego skargą kasacyjną orzeczenia (p. wyrok NSA z 1 marca 2024 r., sygn. akt I GSK 1464/20). Taka same sytuacja ma miejsce na tle odpowiedniej regulacji z ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a mianowicie art. 18 tej ustawy, adekwatny do zaistniałej sytuacji. W wyroku NSA stwierdził, że kwestionując przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, strona skarżąca nie powołała art. 18 ustawy o postepowaniu egzekucyjnym w administracji, który to przepis odsyła do odpowiedniego stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w postępowaniu egzekucyjnym. Ten brak uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu rozważenie wskazanych samoistnie (bez powołania przepisu odsyłającego) w skardze kasacyjnej przepisów postępowania administracyjnego, co w konsekwencji powoduje, że stan faktyczny przyjęty przez sąd pierwszej instancji nie został skutecznie zakwestionowany (por. wyrok z 1 marca 2023 r., sygn. akt III FSK 1714/21, LEX nr 3553551).
W związku z tym stwierdzić należy, że bez powołania w zarzutach procesowych naruszenia przepisu odsyłającego, tj. art. 73 ust. 1 Prawa celnego, zarzuty sformułowane na podstawie art. 174 pkt 2 ppsa okazały się bezskuteczne, a w konsekwencji stan faktyczny przyjęty przez WSA nie został skutecznie zakwestionowany.
W ramach zarzutów materialnych, sformułowanych na podstawie art. 174 pkt 1 ppsa, skarżąca zarzuciła dwie grupy naruszeń, tj. naruszenie art. 1 ust. 1 UKC w zw. art. 28 i 31 TFUE, a także art. 2a op oraz art. 84 i 217 Konstytucji RP, a także naruszenie art. 48, art. 56 ust. 1 i 2, art. 57 ust. 1, art. 77 ust. 1 lit. a i ust. 2, art. 85 ust. 1, art. 101, art. 102 ust. 3 lit b, art. 105 ust. 4, art. 114 ust. 2, art. 172 ust. 2 UKC w zw. z art. 3 ust. 1, art. 5 ust. 1 i 2, art. 2 i Reguły 2(a) ORINS WTC.
Ustosunkowanie się do tych zarzutów wymaga przypomnienia, że klasyfikacji towarów według Nomenklatury Scalonej nie dokonuje się na podstawie nazw handlowych producenta ani oznaczeń stosowanych na potrzeby innych aktów prawnych. Klasyfikacja ta odbywa się zgodnie z zasadami określonymi w Nomenklaturze Scalonej oraz Ogólnymi Regułami Interpretacji Nomenklatury Scalonej (ORINS), których celem jest zapewnienie jednolitej interpretacji i stosowania taryfy celnej. Oznacza to, że każdy towar może zostać zaklasyfikowany wyłącznie do jednej pozycji lub podpozycji CN, z wyłączeniem pozostałych możliwych klasyfikacji. Zasady te wynikają z treści ORINS i znajdują potwierdzenie w utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych.
Pod pozycją 8708 70 99 wyróżnia się m.in.:
- 8708 70 99 80 – Felgi stalowe, nawet z akcesoriami i nawet z założonymi oponami, przeznaczone do: - ciągników drogowych, - pojazdów silnikowych do przewozu osób lub do transportu towarów, - pojazdów silnikowych specjalnego przeznaczenia (np. pojazdów strażackich, polewaczek) z wyłączeniem: - felg do quadów drogowych, - felg do pojazdów silnikowych specjalnie zaprojektowane do innych zastosowań niż na drogach publicznych (na przykład do ciągników rolniczych lub leśnych, do wózków widłowych, do ciągników samolotowych, do pojazdów samowyładowczych przeznaczonych do użytku poza drogami publicznymi),
- 8708 70 99 85 – "pozostałe".
Z powyższego wynika, że jeżeli gotowy wyrób po zmontowaniu jest stalową felgą samochodową do pojazdów objętych pozycjami 8701-8705, to klasyfikacją właściwą jest pozycja 8708 70 99 80. Natomiast kod 8708 70 99 85 ma zastosowanie jedynie wówczas, gdy wyrób nie spełniałby opisu podkategorii 80 i trafia do kategorii "pozostałe".
W analizowanej sprawie organy celne przyjęły, że przedmiotem importu były wykonane ze stali; obręcze i tarcze - stanowiące elementy składowe felg kół jezdnych samochodów osobowych, które były przeznaczone do wspólnego montażu. Jak wskazano wyżej, istotą sporu była klasyfikacja taryfowa Towaru zgłoszonego do procedury dopuszczenia do obrotu.
Dla zapewnienia właściwej interpretacji i jednolitego stosowania taryfy celnej organy posiłkowały się Notami wyjaśniającymi do Systemu Zharmonizowanego (HS), jak również Notami wyjaśniającymi do Nomenklatury Scalonej (CN), których treść w języku polskim jest na bieżąco aktualizowana i udostępniana w przeglądarce taryfowej Departamentu Polityki Celnej Ministerstwa Finansów w ramach Informacyjnego Systemu Zintegrowanej Taryfy Celnej ISZTAR4.
Reguła 2(a) ORINS stanowi, że wszelkie informacje o wyrobie zawarte w treści pozycji dotyczą wyrobu niekompletnego lub niegotowego, pod warunkiem że posiada on zasadniczy charakter wyrobu kompletnego lub gotowego. Informacje te dotyczą także wyrobu kompletnego lub gotowego (oraz wyrobu uważanego za taki w myśl postanowień niniejszej reguły), znajdującego się w stanie niezmontowanym lub rozmontowanym.
Zgodnie z Notami wyjaśniającymi do HS dotyczącymi Reguły 2(a) ORINS, druga część tej reguły stanowi, że wyroby kompletne lub gotowe, przedstawiane w stanie niezmontowanym lub rozmontowanym, powinny być klasyfikowane do tej samej pozycji co wyroby zmontowane. Towary są zwykle przedstawiane w takim stanie ze względu na wymagania lub względy praktyczne związane z pakowaniem, obsługą lub transportem (pkt V).
Regułę 2(a) stosuje się również do wyrobów niekompletnych lub niegotowych, przedstawianych w stanie niezmontowanym lub rozmontowanym, pod warunkiem że zgodnie z pierwszą częścią tej reguły należy je traktować jako wyroby kompletne lub gotowe (pkt VI).
Natomiast zgodnie z punktem (VII) ww. Not wyjaśniających, na potrzeby Reguły 2(a) "artykuły przedstawiane w stanie niezmontowanym lub rozmontowanym" oznaczają elementy składowe artykułu, z których powinien zostać on złożony bądź za pomocą prostych urządzeń montażowych (śrub, nakrętek, sworzni itd.) lub, na przykład, za pomocą nitowania albo spawania, pod warunkiem że zastosowano tylko proste operacje montażowe.
Złożoność metody montażu nie musi być brana pod uwagę w tym względzie. Jednakże, w celu skomplementowania w gotowy wyrób, części składowe nie powinny zostać poddane jakiejkolwiek dalszej obróbce. Niezmontowane elementy składowe wyrobu, które są w nadmiarze wobec liczby wymaganej dla danego wyrobu w stanie kompletnym, powinny być klasyfikowane oddzielnie.
Z powyższego wynika, że intencją ww. postanowień jest akcentowanie, iż montaż nie może być poprzedzony dalszą obróbką części składowych. We Wspólnej Taryfie Celnej nie zdefiniowano pojęcia "prostego montażu", a użyte sformułowanie odnosi się w istocie do wykonywania wyłącznie operacji montażowych. Wynika to z zasady, że istotne jest wyłącznie to, czy poza montażem wykonywane są dalsze operacje wytwórcze, a nie stopień złożoności samego montażu.
Powyższe potwierdza również treść punktu (VII) Not wyjaśniających, z którego wynika, że ani stopień trudności zastosowanych operacji montażowych, ani technika montażu nie stanowią kryterium klasyfikacji towaru z zastosowaniem Reguły 2(a) ORINS. Katalog metod montażu ma charakter przykładowy, a dopuszczalne jest użycie elementów takich jak śruby, wkręty czy nakrętki.
W konsekwencji zastosowanie operacji wciskowo-wtłaczanej, wbrew stanowisku skarżącej kasacyjnie, nie pozostaje w sprzeczności z treścią Not.
Z tych względów nie można podzielić zarzutu, zgodnie z którym Reguła 2(a) ORINS obejmuje wyłącznie operacje zbliżone do spawania i nitowania, z wyłączeniem innych metod łączenia elementów.
Dodać należy, że Noty mają charakter otwarty, co oznacza, że inne metody łączenia mogą również spełniać ich kryteria. Z treści Not wynika jednoznacznie, że kluczowe znaczenie ma brak dalszej obróbki części składowych przed ich połączeniem w wyrób gotowy.
Ustosunkowując się do zarzutu dotyczącego polskiego tłumaczenia ww. Noty, to wskazać należy Noty wyjaśniające do HS są wydawane w językach angielskim i francuskim oraz aktualizowane przez Światową Organizację Celną. W przypadku rozbieżności językowych zasadne jest odwołanie się do wersji autentycznych, tj. angielskiej i francuskiej, oraz dokonanie klasyfikacji zgodnie z treścią tych wersji językowych.
Skarżąca kasacyjnie trafnie zauważa, że polska wersja Not zawiera sformułowanie "proste operacje montażowe", którego brak w wersjach autentycznych. Istotnie więc polska wersja zawęża zakres Reguły 2(a) poprzez użycie sformułowania "proste operacje montażowe", przez co można dojść do wniosku, że Reguła 2(a) obejmuje wyłącznie montaż łatwy technicznie, niewymagający specjalistycznych urządzeń czy procesów. Natomiast niewątpliwie tekst angielski i francuski wskazuje na inne kryterium: istotne jest nie to, czy montaż jest prosty lub skomplikowany, lecz czy poza montażem wykonywane są dalsze operacje wytwórcze.
Powyższego rozumienia należy poszukiwać w kontekście – przywołanego przez WSA a pominiętego przez skarżącą kasacyjnie – wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 27 kwietnia 2023 r. w sprawie C-107/22, w którym wskazano m.in., że "za wyroby znajdujące się w stanie niezmontowanym lub rozmontowanym należy uznać wyroby, których elementy mają być złożone bądź za pomocą takich elementów jak śruby, wkręty, nakrętki itp., bądź na przykład poprzez nitowanie lub spawanie, pod warunkiem jednak, że chodzi wyłącznie o operacje montażu".
Ponadto Trybunał wskazał, że zgodnie z orzecznictwem Trybunału za wyrób znajdujący się w stanie niezmontowanym lub rozmontowanym należy uznać wyrób, którego elementy składowe, to znaczy te, które można zidentyfikować jako elementy przeznaczone do wytworzenia gotowego produktu, są przedstawiane jednocześnie do odprawy celnej, przy czym w tym względzie nie należy brać pod uwagę techniki montażu lub złożoności metody montażu (wyrok z dnia 16 czerwca 1994 r., Develop Dr. Eisbein, C-35/93, EU:C:1994:252, pkt 19).
Zatem w sprawie C-107/22 Trybunał wyraźnie odrzucił podejście oparte na stopniu trudności montażu. Trybunał wskazał w istocie, że: znaczenia nie ma techniczna złożoność operacji, znaczenia nie ma liczba czynności montażowych, znaczenia nie ma użycie specjalistycznych urządzeń, o ile przedstawione elementy są już częściami gotowego wyrobu i nie są poddawane dalszej obróbce prowadzącej do ich ukończenia. To stanowisko jest znacznie bliższe tekstowi angielskiemu i francuskiemu niż polskiemu tłumaczeniu zawierającemu słowo "proste".
Pamiętać należy, że w prawie unijnym wszystkie wersje językowe są równorzędne. Zgodnie bowiem z utrwalonym orzecznictwem TSUE (m.in. wyrok z 6 października 1982 r., C-283/81 w sprawy CILFIT i późniejsze), gdy występują rozbieżności językowe: nie można opierać wykładni wyłącznie na jednej wersji językowej, należy porównać wszystkie wersje, należy ustalić cel i systematykę przepisu. Bowiem w całej Unii Europejskiej klasyfikacja taryfowa takich samych towarów powinna być taka sama. Jeżeli więc polska wersja używa określenia "proste operacje montażowe", a wersje angielska i francuska nie zawierają takiego ograniczenia, to wykładnia nie może opierać się wyłącznie na polskim słowie "proste".
Nie można więc uznać zarzutu naruszenia art. 84 w zw. z art. 217 Konstytucji RP za usprawiedliwiony, poprzez powołanie się w celu dokonania kwalifikacji towarów na Noty wyjaśniające do HS, które nie stanowią źródła prawa oraz poprzez nieuwzględnienie, że w polskiej wersji Noty wyjaśniającej w dniu powstania długu celnego była mowa o "prostych operacjach montażowych" i taką wersję stosowały organy w wydawanych wiążących informacjach taryfowych. Zważywszy, że w świetle utrwalonego orzecznictwa TSUE oraz sądów administracyjnych, stosowanie Not wyjaśniających w procesie interpretacji nomenklatury stanowi zasadę, ale dla właściwej interpretacji reguł ORINS właściwe jest również odwołanie się do oryginalnej wersji Not wyjaśniających oraz sposobu ich rozumienia w orzecznictwie europejskim, co uczyniono w niniejszej sprawie.
Zwrócić należy uwagę, że w pkt VII Not wyjaśniających do Reguły 2(a) ORINS jednoznacznie mowa o montażu. Spawanie jest metodą montażu wprost wymienioną w pkt VII Not wyjaśniających do Reguły 2(a). Natomiast jest faktem powszechnie znanym, że wykonanie spawania wymaga odpowiedniego przygotowania powierzchni, w szczególności usunięcia ewentualnych zanieczyszczeń, jak również określonych czynności wykańczających po wykonaniu spawania. Jednocześnie, jak wyjaśniono wcześniej, w świetle pkt VII Not wyjaśniających dopuszczalne są różne techniki montażu i metody montażu o różnej złożoności.
Podsumowując, po zestawieniu wszystkich wersji językowych przyjąć należy, że kryterium "prostoty" nie wynika z autentycznego tekstu not WCO. Polskie tłumaczenie noty jest w tym zakresie nadmiernie zawężające. Wersje angielska i francuska nie uzależniają zastosowania Reguły 2(a) od "prostoty" montażu, co Trybunał w sprawie C-107/22 potwierdził, że decydujące jest występowanie wyłącznie operacji montażowych oraz brak dalszej obróbki prowadzącej do ukończenia wyrobu. Dlatego spawanie obręczy z dyskiem nie wyłącza samo przez się klasyfikacji jako felgi niezmontowanej. Nie można uniknąć zastosowania Reguły 2(a) przez formalne traktowanie elementów jako oddzielnych części, jeżeli obiektywnie są one przeznaczone do utworzenia jednego wyrobu gotowego.
Organy przeanalizowały, co prawidłowo zaaprobował WSA, czy elementy składowe felg były poddawane jakimkolwiek procesom przed ich połączeniem, a następnie oceniły, czy bez przeprowadzenia tych procesów możliwe byłoby skompletowanie gotowego wyrobu. Przedmiotem oceny było również to, czy czynności wykonywane przed montażem stanowiły dalszą obróbkę części składowych w rozumieniu Reguły 2(a) ORINS, wyłączającą możliwość zastosowania tej reguły do klasyfikacji taryfowej towaru.
W ustalonym w niniejszym stanie faktycznym sprawy obręcze i dyski przed montażem są poddawane: śrutowaniu powierzchni, odtłuszczaniu ultradźwiękowemu, zabezpieczeniu antykorozyjnemu, grawerowaniu oznaczeń i następnie montażowi.
Ocena tych czynności w kontekście pkt VII Not Wyjaśniających prowadzi do konkluzji, że organy i WSA doszły do prawidłowych wniosków, że śrutowanie jest obróbką powierzchniową przygotowującą element do dalszych operacji, odtłuszczanie i zabezpieczenie antykorozyjne mają charakter technologiczno-ochronny, grawerowanie oznaczeń jest czynnością identyfikacyjną. Żadna z tych operacji nie zmienia geometrii, wymiarów, funkcji ani zasadniczych właściwości obręczy lub dysku. W sytuacji więc, gdy elementy są już wyprodukowane do ostatecznych wymiarów i po wykonaniu powyższych czynności następuje wyłącznie ich połączenie w gotową felgę, to trudno uznać te operacje za "dalszą obróbkę wytwórczą" wykraczającą poza zakres przewidziany w pkt VII Not Wyjaśniających do Reguły 2(a).
W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wszystkie zarzuty naruszenia prawa materialnego i procesowego są niezasadne.
W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny – działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 2 – oddalił skargę kasacyjną.
Na podstawie art. 204 pkt 1 oraz art. 207 § 1 w zw. z art. 205 § 2 ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a i w zw. z § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935) zasądzono od strony skarżącej kasacyjnie na rzecz organu 4 050 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.