Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z 6 grudnia 2023 r., sygn. akt I SA/Sz 461/23 po rozpoznaniu sprawy ze skargi P. Spółka Jawna z siedzibą w P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z dnia 14 czerwca 2023 r. w przedmiocie należności celnych i podatku od towarów i usług z tytułu importu: uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Zachodniopomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Szczecinie z dnia 7 lutego 2023 r.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy:
Agencja celna w dniu 30 lipca 2021 r., działając w formie przedstawiciela bezpośredniego, złożyła w imieniu skarżącej zgłoszenie celne o dopuszczenie do obrotu towaru - samochodu ciężarowego DAF LF55.2080 G16 4X2 (kod TARIC 8704 2299 00).
W dniu przyjęcia zgłoszenia celnego skarżąca zawnioskowała o zastosowanie preferencji celnych (kod 300) na podstawie świadectwa przewozowego EUR.1, z którego wynika unijne pochodzenie towaru. Należności celne zostały ustalone z zastosowaniem stawki celnej 0%. Podatek od towarów i usług z tytułu importu został określony w zgłoszeniu celnym w 9.848 zł.
Organ I instancji ustalił, że w związku z tym, że władze celne Szwajcarii przekazały negatywny wynik weryfikacji świadectwa przewozowego EUR.1, które stanowiło podstawę zastosowania preferencyjnej stawki celnej w zgłoszeniu celnym, Organ I instancji w piśmie powiadomił skarżącą o prawie do wypowiedzenia się w tej sprawie.
Następnie decyzją z 7 lutego 2023 r., określił kwotę należności celnych (typ opłaty A00) w kwocie 9.116 zł z zastosowaniem podstawowej stawki celnej w wysokości 22% oraz określił różnicę w wysokości 2.096 zł między kwotą podatku od towarów i usług z tytułu importu w prawidłowej wysokości (11.994 zł), a kwotą podatku wykazaną w zgłoszeniu celnym (9.848 zł). Strona została powiadomiona o zaksięgowanej kwocie długu. Ponadto w decyzji organ sprostował dane zawarte w zgłoszeniu celnym w związku ze zmianą typu preferencji na kod 100.
Organ odwoławczy decyzją z 14 czerwca 2023 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu stwierdził, że organ I instancji dla importowanego towaru, samochodu ciężarowego DAF, właściwie zastosował stawkę celną erga omnes w wysokości 22 % w związku z negatywnym wynikiem weryfikacji świadectwa przewozowego EUR.1. W konsekwencji organ zasadnie określił także różnicę w kwocie podatku VAT z tytułu importu.
Odwołując się do prawa krajowego i wspólnotowego organ odwoławczy wskazał, że istotą weryfikacji, przeprowadzanej na podstawie art. 32 Dodatku I Regionalnej konwencji w sprawie paneurośródziemnomorskich preferencyjnych reguł pochodzenia (Dz.U.E.L.2013.54.4 ze zm.; dalej: Dodatek I do Konwencji) jest uzyskanie od władz kraju eksportu wyniku, który umożliwi ustalenie, czy dokumenty pochodzenia są autentyczne i czy towary można uznać za pochodzące w myśl przepisów Umowy.
Weryfikacja przeprowadzona zgodnie ze wskazanymi w decyzji przepisami przez władze kraju wystawiającego świadectwo pochodzenia jest jedyną, przewidzianą przez Umowę, formą kontroli dowodów pochodzenia towarów i jej wynik jest wiążący dla władz celnych kraju importu. Z tego względu - jako organ celny kraju przywozu – Organ odwoławczy nie ma prawnych możliwości przeprowadzenia własnych ustaleń i kwestionowania uzyskanych w trybie weryfikacji wyników, ani domagania się od władz celnych Szwajcarii wykazania, że postępowanie weryfikacyjne zostało właściwie przeprowadzone. Organ odwoławczy uznał, że jego dochodzenie nie pozwoliło jednoznacznie ustalić pochodzenia tych pojazdów. W konsekwencji należało uznać za towary o nieustalonym pochodzeniu. W związku z tym załączone dowody pochodzenia zostały prawidłowo wystawione dla pojazdów z grupy 1 i 2, a nieprawidłowo dla pojazdów z grupy 3.
Organ nie zgodził się z twierdzeniem, że szwajcarska administracja celna, która wystawiła świadectwa o EUR.1 nie podważyła prawdziwości ani autentyczności swojego dokumentu. Jego zdaniem wskazała bowiem wprost, że dokument został wystawiony nieprawidłowo.
W rozpatrywanej sprawie odpowiedź szwajcarskich władz celnych nie zawierała informacji, które potwierdzałyby rzeczywiste pochodzenie produktów. Wskazywała, że takiego pochodzenia nie ustalono. Z tego względu, organ pierwszej instancji w sposób uprawniony, zasadnie zanegował preferencyjną stawkę celną zadeklarowaną w zgłoszeniu celnym.
Ponadto Organ odwoławczy nie uwzględnił przedłożonego przez skarżącą dokumentu - oświadczenia Motortrade SA o pochodzeniu towaru z 4 maja 2023 r., jako potwierdzającego prawidłowości wydanego przez władze Szwajcarii świadectwa przewozowego EUR.1. Nie sposób bowiem przyjąć, aby weryfikacja dowodów pochodzenia mogła być prowadzona przez władze celne kraju importu. Ponadto przedłożony dokument potwierdza jedynie miejsce pochodzenia i ogólnie wskazuje kraj pochodzenia. Organ odwoławczy zauważył, że przedstawione oświadczenie może być dokumentem pomocnym przy wystawianiu takiego świadectwa lub sporządzaniu deklaracji, nie może go jednak zastąpić. Dokumentami, które upoważniają do zastosowania preferencji celnych przy przywozie towarów ze Szwajcarii są te, wymienione w Dodatku I do Konwencji, czyli świadectwo przewozowe EUR.1, świadectwo przewozowe EUR-MED i deklaracja eksportera.
Wojewódzki Sąd Administracyjny podejmując wskazane na wstępie rozstrzygnięcie stwierdził, że spór w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do oceny czy organy podatkowe dla importowanego towaru samochodu ciężarowego DAF właściwie i w prawidłowo w przeprowadzonym postępowaniu zastosowały w stosunku do skarżącej stawkę celną w wysokości 22 % w związku z negatywnym wynikiem weryfikacji świadectwa przewozowego EUR. 1 i w konsekwencji zasadnie określiły także różnicę w kwocie podatku VAT z tytułu importu.
Sąd I instancji wskazał, że w rozpoznawanej sprawie krajowy organ celny zwrócił się do szwajcarskiego organu celnego o dokonanie weryfikacji poszczególnych świadectw przewozowych wystawionych przez szwajcarski organ celny, a dotyczących przywozu do kraju samochodów przez skarżącą już po ich przywozie do kraju.
Podstawę prawną takiego wystąpienia stanowi art. 32 Dodatku I do Konwencji, który w ust. 1 stanowi, że późniejsze weryfikacje dowodów pochodzenia przeprowadza się wyrywkowo lub w każdym przypadku, gdy organy celne Umawiającej się Strony przywozu mają uzasadnione wątpliwości dotyczące autentyczności tych dokumentów, statusu pochodzenia danych produktów lub spełnienia innych wymogów niniejszej Konwencji.
Późniejsze weryfikacje dowodów pochodzenia mogą być zatem przeprowadzane w dwóch sytuacjach: po pierwsze wyrywkowo i po drugie w sytuacji, gdy organy celne kraju przywozu będą miały uzasadnione wątpliwości dotyczące autentyczności tychże dokumentów, uzasadnione wątpliwości co do statusu pochodzenia produktów lub spełnienia innych wymogów konwencji. Innymi słowy weryfikacja nie odbywa się w każdym przypadku wystawienia świadectwa pochodzenia przez organy celne kraju eksportu, lecz wyrywkowo, bądź w przypadku istnienia uzasadnionych wątpliwości do autentyczności świadectwa pochodzenia, statusu pochodzenia produktów, czy spełnienia innych wymogów konwencji.
W rozpoznawanej sprawie organy nie wskazały w wydawanych przez siebie decyzjach, czy weryfikacja wystawionych przez szwajcarskie organy celne świadectw pochodzenia została dokonana w sposób wyrywkowy, czy też wystąpiły uzasadnione wątpliwości co do autentyczności tychże świadectw, czy statusu pochodzenia produktów korzystających z preferencji.
Przepisy konwencji regulują w jakiej sytuacji organy celne, które występowały z wnioskiem o weryfikację odmawiają prawa do przyznania preferencji. Skutek w postaci odmowy prawa do przyznania preferencji jest dla podmiotu, który z tej preferencji przy przywozie produktów skorzystał jest daleko idący, z tego powodu przesłanki wystąpienia tego skutku powinny być precyzyjnie spełnione. Przesłanki wystąpienia skutku w postaci odmowy przyznania prawa do preferencji wynikające z art. 32 ust. 6 Dodatku I do Konwencji są następujące:
– wystąpienie uzasadnionych wątpliwości co do autentyczności dowodu pochodzenia, statusu pochodzenia produktu lub spełnienia innych wymagań Konwencji,
– brak odpowiedzi organu kraju wywozu w terminie dziesięciu miesięcy,
– sytuacja, w której odpowiedź nie zawiera informacji wystarczających
do stwierdzenia autentyczności danego dokumentu lub rzeczywistego pochodzenia produktów,
– brak wystąpienia szczególnych okoliczności.
W rozpoznawanej sprawie z udzielonej przez organy celne Szwajcarii na zapytanie weryfikacyjne odpowiedzi wynika, że pochodzenie pojazdu będącego przedmiotem postępowania nie zostało potwierdzone w sposób pozytywny. Na podstawie takiego wyniku weryfikacji krajowy organ celny uznał, że wystąpiła przesłanka do odmowy zastosowania preferencji.
WSA wskazał, że do odwołania skarżąca dołączyła dokument w postaci oświadczenia producenta w którym DAF zawarł, że sporny pojazd wyprodukowano na terenie Unii Europejskiej. Strona wniosła o przyjęcie tego dokumentu jako dowodu w sprawie. Organ odwoławczy nie uwzględnił tego dowodu wskazując, że weryfikacja dowodów pochodzenia prowadzona jest przez władze celne kraju eksportu, oraz że dokument ten potwierdza jedynie miejsce pochodzenia, brak jest natomiast potwierdzenia spełnienia reguł pochodzenia. I dotyczy pochodzenia podwozia wskazanego pojazdu.
Odnosząc powyższe faktyczne okoliczności do analizowanego przepisu Sąd wskazał, że w żadnym miejscu w wydawanych przez organ zarówno pierwszej, jak i drugiej instancji nie wskazano, jakie w przedmiotowej sprawie wystąpiły uzasadnione wątpliwości, co do autentyczności dowodu pochodzenia, czy statusu pochodzenia produktu. Nie wskazano nawet czy przedmiotem wątpliwości organów celnych jest autentyczność dowodu pochodzenia, czy też pochodzenie towaru. Wprawdzie na etapie wystąpienia do organów celnych kraju wywozu organ celny kraju przywozu nie ma obowiązku wskazywania uzasadnienia do wystąpienia z wnioskiem o weryfikację, to jednak na etapie uznania, że podatnikowi należy odmówić prawa do skorzystania z preferencji, aktualizuje się obowiązek wskazania uzasadnionych wątpliwości. Podkreślić należy, że nie są to jakiekolwiek wątpliwości, lecz wątpliwości uzasadnione i dotyczące autentyczności dowodu pochodzenia lub pochodzenia produktu. Wątpliwości takie, jak i ich uzasadnienie, w ocenie Sądu, powinny być wskazane w decyzji przez organ celny kraju przywozu, wynika to jednoznacznie z przytoczonego powyżej art. 32 ust. 6 Dodatku do Konwencji. Dopiero spełnienie przesłanki istnienia uzasadnionych wątpliwości pozwala na skorzystanie przez organy celne z daleko idącego skutku w postaci odmowy przyznania preferencji. Odmowa ta może wystąpić w dwóch sytuacjach: braku odpowiedzi organu w terminie dziesięciu miesięcy od wystąpienia z wnioskiem o weryfikację, lub w sytuacji braku informacji wystarczających do stwierdzenia autentyczności danego dokumentu lub rzeczywistego pochodzenia produktów. W rozpoznawanej sprawie treść odpowiedzi organu celnego kraju wywozu może klasyfikować sytuację skarżącej jako drugi wymieniony wyżej przypadek, jednak organy nie wskazały, czy chodzi tu o kwestionowanie autentyczności dowodu pochodzenia czy też pochodzenia produktu. Rację należy przyznać organowi odwoławczemu co do tego, że deklaracja producenta o pochodzeniu pojazdu nie może zastąpić świadectwa pochodzenia i jest podstawą do wydania takiego świadectwa, jednak po przedstawieniu takiej deklaracji organy powinny ocenić dokonać jej oceny zwłaszcza w kontekście treści informacji uzyskanej od władz celnych kraju wywozu, z której nie wynika jednoznacznie ani brak autentyczności świadectwa pochodzenia ani też brak uprawniającego do preferencji pochodzenia pojazdu.