Wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2026, sygn. I GSK 50/25

Sygnatura: I GSK 50/25
Data orzeczenia: 23 kwietnia 2026
Sąd: Naczelny Sąd Administracyjny (NSA)
Status: Prawomocne
Podatnik: os. fizyczna

Streszczenie

A. G. (skarżąca) złożyła wniosek o umorzenie należności z tytułu kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia, w wysokości 52 596,80 zł i 9 748,53 zł, wraz z odsetkami i kosztami upomnienia, prosząc o umorzenie kwoty ponad 5 000 zł. Prezydent Miasta Stołecznego Warszawy decyzją z 27 maja 2022 r. odmówił umorzenia, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie utrzymało tę decyzję. Organy ustaliły, że skarżąca osiąga miesięczny dochód netto 1 788,16 zł (emerytura 1 385,16 zł i umowa zlecenie 403 zł), posiada prawo własności lokalu mieszkalnego oraz udział we współwłasności innego lokalu, a jej deklarowane wydatki miesięczne (czynsz, media,…

rata kredytu, leczenie) wynoszą łącznie 1 654,14 zł, pozostawiając 133,76 zł. Organy poddały w wątpliwość rzetelność deklaracji, wskazując na nieujawnienie udziału w lokalu oraz nierealność kwoty pozostającej na utrzymanie dwuosobowego gospodarstwa domowego. Skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z 15 maja 2024 r. (sygn. V SA/Wa 1810/23) oddalił skargę. Czy w świetle art. 189k § 1 K.p.a. organy administracji oraz sąd pierwszej instancji prawidłowo oceniły, że w sprawie nie zachodzi ważny interes strony uzasadniający udzielenie ulgi w spłacie administracyjnej kary pieniężnej, w szczególności czy skarżąca wykazała przesłankę ważnego interesu, biorąc pod uwagę jej trudną sytuację finansową, oraz czy organy miały obowiązek z urzędu wyjaśnić wszystkie okoliczności dotyczące jej sytuacji majątkowej? Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną wniesioną przez A. G. od wyroku WSA w Warszawie. NSA uznał, że skarżąca nie wykazała w sposób rzetelny i wiarygodny przesłanki ważnego interesu strony, a to na niej spoczywał obowiązek udowodnienia okoliczności uzasadniających umorzenie kary. Organy administracji nie miały obowiązku prowadzenia postępowania wyjaśniającego z urzędu, ponieważ strona najlepiej zna swoją sytuację. Dodatkowo NSA wyjaśnił, że decyzja organu nie była decyzją uznaniową, ponieważ nie stwierdzono żadnej z przesłanek umorzenia, a zatem organ nie działał w sferze uznania administracyjnego. W związku z tym skargę kasacyjną oddalono.

jeszcze 205 słów

Pełne streszczenie po zalogowaniu

Streszczenie AI to nasza wartość dodana — zaloguj się lub załóż konto, aby zobaczyć pełną analizę.

Zaloguj się Wypróbuj za darmo

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Michał Kowalski Sędzia NSA Beata Sobocha-Holc Sędzia del. WSA Jacek Boratyn (spr.) po rozpoznaniu w dniu 23 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 maja 2024 r. sygn. akt V SA/Wa 1810/23 w sprawie ze skargi A. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 13 czerwca 2023 r. nr KOC/4068/Ni/22 w przedmiocie umorzenia należności z tytułu kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

Wyrokiem z 15 maja 2024 r., sygn. V SA/Wa 1810/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej WSA w Warszawie) po rozpoznaniu sprawy ze skargi A. G. (dalej zwanej skarżącą lub wnioskodawczynią) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) w Warszawie z dnia 13 czerwca 2023 r., nr KOC/4068/Ni/22, w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu kary pieniężnej, oddalił skargę.

W stanie faktycznym sprawy Prezydent Miasta Stołecznego Warszawy, decyzją z 27 maja 2022 r., odmówił umorzenia wnioskodawczyni należności z tytułu kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego, w wysokości 52 596,80 zł i 9 748,53 zł, wraz z odsetkami i kosztami upomnienia (skarżąca wystąpiła o umorzenie tej należności ponad 5 000 zł). Organ wskazał, że w wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego nie stwierdził przesłanek do zastosowania wnioskowanych przez nią ulg w spłacie kary pieniężnej za zajmowanie pasa drogowego bez zezwolenia.

SKO w Warszawie po rozpatrzeniu odwołania wnioskodawczyni, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy stwierdził, że skarżąca posiada stałe źródło dochodów (świadczenie emerytalne oraz wynagrodzenie z tytułu umów zlecenia) i prawo własności lokalu mieszkalnego, a także udział we współwłasności innego lokalu. Osiąga miesięczny dochód w wysokości 1 788,16 zł netto, w tym 1385,16 z tytułu świadczenia emerytalnego oraz 403,00 zł o z tytułu umowy zlecenia. Dokonując zestawienia ww. dochodów ze wskazanymi w deklaracji stałymi wydatkami (614,14 za czynsz, 140 zł za energię elektryczną, 50 zł za gaz, 50 zł za telefon, 600 zł za ratę kredytu oraz 200 zł na koszty leczenia), poddano w wątpliwość rzetelność złożonej deklaracji, bowiem pozostała do dyspozycji wnioskodawczyni kwota 133,76 zł, zdaniem organu, nie może być uznana za wystarczającą na utrzymanie dwuosobowego gospodarstwa domowego, jak również nie może stanowić źródła pokrycia ratalnej spłaty części zaległych kar (wg. wniosku strona mogłaby spłacać po 300 zł miesięcznie karę do wysokości 5 000 zł). Równocześnie wskazano, że w złożonej deklaracji wnioskodawczyni nie ujawniła przysługującego jej udziału w prawie własności lokalu.

Wskazano też, że spłata znacznych zobowiązań finansowych ciążących na wnioskodawczyni z tytułu umowy kredytu zakończy się we wrześniu 2024 r., co oznacza, że reguluje zobowiązania cywilnoprawne, lecz nie reguluje zaległych należności z tytułu wymierzonej kary administracyjnej.

Organ II instancji zaznaczył też, że nie kwestionuje trudnej sytuacji finansowej wnioskodawczyni oraz braku możliwości jednorazowego uiszczenia przedmiotowej należności, jednakże subiektywne odczucia odnośnie stanu finansów spowodowały, że strona ograniczyła wniosek tylko do prośby o całkowite, bądź częściowe umorzenie zadłużenia, z ewentualną możliwością ratalnej spłaty kwoty 5 000 zł, nie dopuszczając innych rozwiązań przewidzianych w art. 189k. W ocenie organu trudna sytuacja finansowa strony, sama w sobie nie może być uznana za przesłankę umożliwiającą zastosowanie ulgi, a tym bardziej nie można jej utożsamiać z ważnym interesem strony, bowiem ulga w zapłacie zobowiązań jest zawsze w interesie strony. Kara nie była skutkiem nie dających się przewidzieć zdarzeń, a konsekwencją nieusunięcia kiosku handlowego z pasa drogowego. Ponadto strona miała świadomość nieuchronności zastosowania wobec niej sankcji finansowych i wobec tego powinna zgromadzić środki pieniężne na ich uregulowanie.

WSA w Warszawie po rozpoznaniu skargi wnioskodawczyni na decyzję SKO w Warszawie, oddalił przedmiotową skargę.

Sąd stwierdził, że użyte w ww. art. 189k § 1 K.p.a. sformułowanie "może udzielić ulg" w sposób wskazuje, że organ orzekający w przedmiocie udzielenia ulgi/ulg w zapłacie zaległej administracyjnej kary pieniężnej korzysta z tzw. uznania administracyjnego. Decydując, na zasadzie uznania administracyjnego, podejmuje rozstrzygnięcie w sposób nieskrępowany, a nie dowolny, zaś o ostatecznym wyborze sposobu rozstrzygnięcia powinny decydować przesłanki celowości i słuszności działania, które z kolei stanowią wypadkową wyważenia przez organ, z uwzględnieniem norm prawnych mających zastosowanie i znaczenie w danej sprawie, "ważnego interesu strony" lub/i "ważnego interesu publicznego". Zaistnienie więc każdej z tych przesłanek samodzielnie może już uzasadniać podjęcie decyzji w tym zakresie. Obie wskazane przesłanki mają równorzędne znaczenie.

WSA w Warszawie podkreślił, że decyzja uznaniowa może być przez sąd uchylona jedynie w przypadku stwierdzenia, że została wydana z takim naruszeniem przepisów prawa materialnego, czy procesowego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdy organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki i doświadczenia życiowego. Z kolei ustalenie i ocena niedookreślonych przesłanek, o których mowa w art. 189k § 1 K.p.a., jest każdorazowo dokonywana przez organ administracji publicznej. Są też są pewne granice uznania administracyjnego, w obrębie których może poruszać się organ administracji, podejmując decyzję w następstwie wystąpienia przesłanki "ważnego interesu strony" lub "interesu publicznego", o których mowa w art. 189k § 1 K.p.a.

Sąd uznał, że wydanie decyzji w sprawie poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, w toku którego zgromadzono wyczerpujący materiał dowodowy, w zakresie okoliczności istotnych dla sprawy, a stan faktyczny został należycie ustalony. Zaskarżona decyzja nie przekracza też granic uznania administracyjnego.

WSA w Warszawie podkreślił, że skarżąca ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe i zapewnione środki własnego utrzymania, nie korzysta ze wsparcia przewidzianego dla osób ubogich, mających problemy z codzienną egzystencją i nie zachodzi obawa zagrożenia jej egzystencji, co z kolei rodziłoby prawdopodobieństwo skorzystania z świadczeń pomocy społecznej.

W rozpatrywanej sprawie, co ma istotne dla nie znaczenie, a uszło uwadze autora skargi, organy poddały w wątpliwość rzetelność złożonej przez skarżącą deklaracji, bowiem wskazywana przez skarżącą pozostała do jej dyspozycji kwota 133,76 zł nie może być uznana za wystarczającą na utrzymanie dwuosobowego gospodarstwa domowego, czyli realnie rzecz biorąc skarżąca wraz z – jak wskazuje – kolegą, który z nią pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym nie miałaby możliwości zaspokojenia podstaw egzystencji, typu choćby jedzenie, bez korzystania ze świadczeń tego typu, jak pomoc społeczna. Korzystania z pomocy społecznej skarżąca nie wykazała. Równocześnie, co też ma istotne znacznie dla sprawy, skarżąca nie wskazała, że jest współwłaścicielką wartościowego majątku nieruchomego (mieszkania), które nie służy zaspakajaniu jej potrzeb mieszkaniowych. W efekcie rzetelność twierdzeń i składanych przez nią oświadczeń budzi uzasadnione wątpliwości, co do ich prawdziwości. Trudno zatem oczekiwać, aby organy przyjęły je za w pełni wiarygodne i oparły na nich swoje rozstrzygnięcie.

Zasadnie też wskazywały organy, że kara nie była skutkiem nie dających się przewidzieć zdarzeń, a konsekwencją nie usunięcia kiosku handlowego z pasa drogowego.

Skargę kasacyjną od wyroku WSA w Warszawie wniosła wnioskodawczyni, zaskarżając go w całości.

Na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. (ustawa z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2016 r., poz. 394) zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- naruszenie prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy tj. art. 151 P.p.s.a. poprzez jego zastosowanie, a w konsekwencji oddalenie przez Sąd I instancji skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego Warszawie z dnia 13.06.2023 r, nr KOC/4068/Ni/22 pomimo konieczności jego uchylenia, co było wynikiem naruszenia przez Sąd zasad postępowania wyjaśniającego, jakie określone zostały w art. 7, art. 77, art. 107 § 3 K.p.a., które organ I i II instancji naruszył orzekając w sprawie, co doprowadziło do nieprawidłowych ustaleń oraz niewyjaśnienia wątpliwości rzetelności w złożonej przez skarżącą deklaracji, według której do dyspozycji skarżącej pozostała do dyspozycji kwota 133,76 zł, która w ocenie Sądu oraz organów orzekających w sprawie nie może być uznana za wystarczającą na utrzymanie dwuosobowego gospodarstwa domowego, jak również aby mogła stanowić źródło pokrycia ratalnej spłaty części zaległych kar,

- naruszenie prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy tj. art. 151 P.p.s.a. poprzez oddalenie skargi, zamiast uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 13.06.2023 r. nr KOC/4068/Ni/22 na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. co było wynikiem naruszenia przez Sąd I instancji art. 7, art. 8, art. 77 i art. 80 K.p.a. w zw. z art. 189k K.p.a. poprzez ustalenie, że w sprawie niniejszej nie zachodzi ważny interes publiczny lub ważny interes strony, co uniemożliwiło zastosowanie wobec skarżącej wnioskowanej ulgi z równoczesnym poddaniem pod wątpliwość stanu finansowego skarżącej przedstawionego w deklaracji, z której wynika, że skarżąca dysponuje kwotą niewystarczającą na utrzymanie dwuosobowego gospodarstwa domowego oraz uniemożliwiającą pokrycie ratalnej spłaty części zaległych kar, jak też z pominięciem wpływu opieszałości Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w Warszawie na nałożenie na skarżącą kary w wysokościach określonych w decyzjach z uwzględnieniem wystąpienia ważnego interes strony,

- naruszenie prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy tj. art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 8 i 9 K.p.a. w zw. z art. 189k K.p.a. poprzez oddalenie skargi i przyjęcie, że organ administracji jest związany treścią wniosku i nie może zastosować innej ulgi, niż tej, o którą wnosi strona we wniosku wszczynającym postępowanie, co stoi w sprzeczności z "ważnym interesem" strony oraz z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa i z zasadą informowania strony oraz udzielania niezbędnych wskazówek, czego konsekwencją jest niezapewnienie stronie możliwości ustalenia - po prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu dowodowym - na jaką ewentualnie może liczyć ulgę uregulowaną w art. 189k K.p.a., a o którą nie wnioskowała nie mając wiedzy o kierunku prowadzonego postępowania tym bardziej postępowania zakończonego decyzją uznaniową,

- naruszenie prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie, co z kolei było wynikiem błędnego przyjęcia o prawidłowo przeprowadzonym przez organ I i II instancji postępowaniu dowodowym, podczas gdy w oparciu o treść art. 7 K.p.a. i 77 K.p.a. organ administracji publicznej I i II instancji zaniechał wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy i nierozpatrzenia kompletnego materiału dowodowego prowadzącego do wydania decyzji nieadekwatnej do zaistniałego w sprawie stanu faktycznego tj. realnych możliwości finansowych skarżącej a także ograniczonego wpływu skarżącej na wysokość naliczonych kar, co w konsekwencji doprowadziło do niewyjaśnienia okoliczności faktycznych i wyprowadzenia niewłaściwych wniosków w kontekście możliwości zastosowania ulgi w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej, o której mowa w art. 189k K.p.a.,

- naruszenie prawa procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy tj. art. 151 P.p.s.a., w zw. z art. 7 i art. 77 K.p.a. i art. 80 K.p.a. i art. 189k K.p.a. w zw. z art. 138 § 2 K.p.a. poprzez jego zastosowanie i oddaleniu skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie utrzymującą w mocy rozstrzygnięcie organu administracji I instancji podczas gdy ustalony stan faktyczny wskazuje na niepodjęcie przez organ administracji wszelkich czynności niezbędnych do jej dokładnego wyjaśnienia, które to dopiero prawidłowo przeprowadzone postępowanie dowodowe mogłoby wykazać, czy wobec skarżącej winna być zastosowana ulga, o której mowa w art. 189k P.p.s.a. z uwagi na ważny interes publiczny oraz ważny interes strony, a w konsekwencji niezastosowanie przez Sąd I instancji art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 138 § 2 K.p.a.;

- naruszenie przepisów postępowania tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie skutkujące oddaleniem skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 13.06.2023 r., polegające na przyjęciu, że nie doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego mającego istotny wpływ na wynik sprawy, w sytuacji w której zarówno organ I jak i II instancji, naruszając art. 7, art. 77 K.p.a. nie ustalił czy wynik zestawienia dochodów skarżącej ze wskazanymi w deklaracji stałymi wydatkami nie jest wynikiem otrzymywania wsparcia finansowego od osoby trzeciej (kolegi, o którym mowa na str. 10 uzasadnienia wyroku), z którą skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym bądź ze strony innych osób;

Jedynie z daleko idącej ostrożności procesowej, w przypadku nieuwzględnienia przez Sąd Odwoławczy powyższych zarzutów dotyczących naruszenia prawa procesowego, na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a., skarżąca kasacyjnie zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:

- naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 67 ust. 2 ustawy o finansach publicznych w zw. z art. 189k K.p.a. poprzez jego błędną wykładnię, a w konsekwencji wyprowadzenie przez Sąd I instancji nieprawidłowych wniosków sprowadzających się do niewykazania w sprawie ważnego interesu publicznego lub ważnego interesu strony, w przypadku gdy prawidłowa ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wskazuje na nieuprawnione, dowolne i co najmniej przedwczesne ustalenia przez organy administracji I i II instancji, że skarżąca nie jest uprawniona do skorzystania z ulgi, o której mowa w art. 189k K.p.a. w sytuacji gdy skarżąca w oparciu o przesłankę ważnego interesu publicznego oraz ważnego interesu strona powinna skorzystać z w/w ulgi w postaci umorzenia zaległości bądź rozłożenia ich na raty.

Na tej podstawie skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie, ewentualnie uchylenie przedmiotowego wyroku i ponowne rozpoznanie sprawy przez WSA w Warszawie, w oparciu o art. 179a P.p.s.a.

Skarżąca kasacyjnie wniosła także o zasądzenie na swoją rzecz od organu kosztów postępowania kasacyjnego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreślono, że w sprawie nie doszło do wyjaśnienie wszystkich istotnych jej okoliczności.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. (ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 z późn. zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania.

Jak stanowi zaś art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na: naruszeniu prawa materialnego, przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1), bądź na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2).

W odniesieniu do zarzutów dotyczących naruszenia przepisów prawa materialnego, w postaci dopuszczenia się błędu wykładni, nadmienić należy, że na autorze skargi kasacyjnej ciąży obowiązek wskazania konkretnych przepisów prawa materialnego, które jego zdaniem zostały przez sąd naruszone zaskarżanym orzeczeniem, a także podania na czym polegała ich błędna wykładnia (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.). Innymi słowy skarżący kasacyjnie, formułując tego rodzaju zarzut, nie może się jedynie ograniczyć do wskazania przepisu, który został według niego błędnie zinterpretowany, ale winien również podać na czym ten błąd polegał. Najpełniejszą formą wskazania błędnego rozumienia przez sąd konkretnego przepisu jest zaś podanie, jak dany przepis winien być prawidłowo wykładany.

W przypadku zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania podkreślić należy, że prawidłowo sformułowany zarzut tego typu winien wskazywać konkretne regulacje procesowe, którym uchybił sąd pierwszej instancji, a także to, że naruszenie tego rodzaju regulacji mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Skarżący kasacyjnie nie może więc ograniczyć się tylko do wskazania, że do naruszenia określonych przepisów faktycznie doszło, ale musi wykazać, co najmniej potencjalny, związek przyczynowy pomiędzy tym naruszeniem, a wynikiem sprawy, tj. treścią zapadłego orzeczenia. O skuteczności zarzutów, postawionych w oparciu o podstawę kasacyjną określoną w art. 174 pkt 2 P.p.s.a., nie decyduje bowiem każde stwierdzone uchybienie przepisom postępowania, lecz tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W niniejszym przypadku skarżąca kasacyjnie sformułowała przeciwko zaskarżonemu wyrokowi sześć zarzutów opartych na twierdzeniach odnośnie naruszenia przepisów postępowania i jeden zarzut naruszenia prawa materialnego, poprzez jego błędną wykładnię.

Analiza skargi kasacyjnej prowadzi do wniosku, że wszystkie jej procesowe zarzuty w istocie wiążą się z kwestionowaniem przez jej autora prawidłowości ustaleń faktycznych organu administracyjnego, przyjętych i zaakceptowanych przez Sąd pierwszej instancji, skutkujących w konsekwencji uznaniem, że w sprawie nie zachodzi przesłanka udzielenia ulgi w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej, określona w art. 189k § 1 K.p.a., w postaci ważnego interesu strony.

Zarzuty te okazały się nieusprawiedliwione z uwagi na niezasadność twierdzeń, na których zostały oparte.

Zgodnie z art. 189k § 1 K.p.a. organ administracji publicznej, który nałożył administracyjną karę pieniężną, na wniosek strony, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem publicznym lub ważnym interesem strony, może udzielić ulg w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej przez:

1) odroczenie terminu wykonania administracyjnej kary pieniężnej lub rozłożenie jej na raty;

2) odroczenie terminu wykonania zaległej administracyjnej kary pieniężnej lub rozłożenie jej na raty;

3) umorzenie administracyjnej kary pieniężnej w całości lub części;

4) umorzenie odsetek za zwłokę w całości lub części.

Postępowanie prowadzone celem wydania decyzji na podstawie art. 189k § 1 K.p.a. jest postępowaniem, w którym to głównie na stronie spoczywa obowiązek wykazania przesłanek, o których mowa w tym artykule. Stąd też za bezzasadny należy uznać zarzut naruszenia art. 7 i 77 § 1 K.p.a. przez niepodjęcie przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, gdyż okoliczności świadczące o wystąpieniu ważnego interesu strony są ze swej istoty najlepiej znane właśnie stronie postępowania, która się na nie powołuje. Obiektywie więc rzecz biorąc to skarżąca, występująca o umorzenie swojej należności, na podstawie konkretnych okoliczności, powinna była złożyć odnoszącą się do nich kompletną, rzetelną i wiarygodną deklarację, tak aby organ nie miał wątpliwości, że sytuacja w jakiej znajduje się ona znajduje uzasadnia stwierdzenie, że ma ona ważny interes w otrzymaniu ulgi, w rozumieniu art. 189k K.p.a.

Naczelny Sąd Administracyjny nie neguje, że w interesie skarżącej leży uzyskanie ulgi. Nie neguje również jej złej sytuacji finansowej, co przyznał organ oraz Sąd pierwszej instancji. Jednakże tak rozumiany interes nie jest równoznaczny z przesłanką z art. 189k § 1 K.p.a. Ustawodawca w przepisie tym podkreślił wyjątkowość interesu strony jako przesłanki udzielenia ulgi, określając go przymiotnikiem "ważny". Stąd subiektywne przeświadczenie skarżącej, że taki właśnie jest jej interes w uzyskaniu ulgi, nie jest wystarczające dla uznania tej przesłanki za spełnioną, jeżeli obiektywnie istniejące okoliczności faktyczne tego nie potwierdzają. Spełnienie przesłanki ważnego interesu należy w sposób rzetelny i wiarygodny wykazać, co na gruncie niniejszej sprawy nie miało jednak miejsca. Występująca o udzielnie jej ulgi w postaci umorzenia znacznej części należności skarżąca złożyła nie dość że niepełną deklarację dotyczącą jej sytuacji materialno-bytowej (chodzi tu zwłaszcza o pominięcie informacji dotyczących współwłasności lokalu mieszkalnego), to jeszcze podane przez nią informacje budzą uzasadnione wątpliwości, co do ich wiarygodności. Tak bowiem należy ocenić sytuację, w której kwota deklarowanych miesięcznych wydatków, nieobejmująca wszystkich niezbędnych pozycji (skarżąca nie wskazała między innymi kosztów zakupu wyżywienia czy środków czystości), pochłania prawie w całości wysokość deklarowanych dochodów.

W tej więc sytuacji brak jest podstaw do przyjęcia, że organy rozpatrujące wniosek o umorzenie były zobligowane do podjęcia z własnej inicjatywy ustaleń dotyczących sytuacji wnioskodawczyni, w kontekście przesłanek przyznania ulgi z art. 189k K.p.a. To bowiem skarżąca występując o umorzenie, była zobligowania do wykazania wystąpienia niezbędnej do tego przesłanki, właśnie poprzez przedstawienie odpowiednich danych o tym świadczących.

Na koniec należy wskazać na istotną niekonsekwencję Sądu pierwszej instancji, co jednak niemiało znaczenia dla prawidłowości wydanego orzeczenia. Otóż w uzasadnieniu WSA w Warszawie wskazał, że zaskarżona decyzja jest decyzją uznaniową. Ze stanowiskiem tym nie zgadza się Naczelny Sąd Administracyjny.

Zauważyć należy, że przedmiotem kontroli Sądu pierwszej instancji była decyzja organu administracyjnego, w której nie stwierdzono żadnych, przewidzianych prawem, przesłanek umożliwiających zastosowanie umorzenia administracyjnych kar pieniężnych. Organy administracji oraz Sąd pierwszej instancji nie stwierdziły bowiem wystąpienia ważnego interesu publicznego lub ważnego interesu strony.

W tym miejscu Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę na szczególny algorytm stosowania art. 189k § 1 K.p.a. Otóż w tym wypadku w pierwszej kolejności organ administracyjny powinien ustalić, czy w stanie faktycznym zachodzą w ogóle okoliczności będące przesłankami do zastosowania preferencji w spłacie należności (tzw. kierunkowe dyrektywy wyboru). W art. 189k § 1 K.p.a. posłużono się pojęciami nieostrymi: "ważny interes publiczny" oraz "ważny interes strony". Ocena, czy zaistniały tak opisane sytuacje nie ma jednak nic wspólnego z konstrukcją uznania administracyjnego, czego nie dostrzegł Sąd pierwszej instancji konkludując w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że decyzja organu administracyjnego jest decyzją uznaniową.

Tymczasem dopiero stwierdzenie wystąpienia określonej w powołanych wyżej przepisach prawa przesłanki (ważnego interesu publicznego lub ważnego interesu strony) skutkuje tym, że organ administracyjny przechodzi do etapu decyzyjnego, na którym to etapie ma miejsce podjęcie rozstrzygnięcia w ramach uznania administracyjnego. Oznacza to, że dopiero po wystąpieniu jednej z dwóch wymienionych przesłanek umorzenia kary pieniężnej, organ administracyjny ma możliwość wyboru konsekwencji prawnych określonego stanu faktycznego, albowiem dopiero w takiej sytuacji działa w granicach uznania administracyjnego.

W związku z powyższym w tej sprawie organ administracyjny nie przekroczył granic uznania administracyjnego, gdyż w ogóle nie działał w sferze tego uznania.

Uznanie administracyjne jest jedną z charakterystycznych i ważniejszych instytucji części ogólnej prawa publicznego. Nie ma definicji legalnej uznania administracyjnego. Zdefiniowania uznania administracyjnego podjęli się natomiast niektórzy przedstawiciele doktryny prawa administracyjnego. Ogólnie rzecz ujmując uznanie administracyjne należy łączyć z przyznaniem organowi administracyjnemu możliwości kształtowania sytuacji prawnej adresatowi normy za pośrednictwem określonych czynności prawnych, zwłaszcza aktu administracyjnego. Pozostawienie przez normę prawną organowi administracyjnemu wyboru konsekwencji prawnych zaistnienia określonego stanu faktycznego, objętego hipotezą tejże normy stanowi istotę uznania administracyjnego (zob. M. Mincer, Uznanie administracyjne, Toruń 1983, s. 63). Z kolei według J. Zimmermanna uznanie administracyjne polega na przyznaniu organom administracji publicznej możliwości dokonania wyboru dwóch lub więcej dopuszczalnych przez ustawę, a równowartościowych prawnie rozwiązań, przy czym wybór ten nie jest zupełnie dowolny i swobodny, ale jest ograniczony przez ustawodawcę w samej normie wprowadzającej uznanie. Zdaniem tego autora nie ma uznania "w ogóle" - istnieje tylko takie uznanie i w takich granicach, jakie stanowi w tym przypadku ustawodawca (zob. J. Zimmermann, Polska jurysdykcja administracyjna, Warszawa 1996, s. 116).

W tym stanie rzeczy za chybiony należało uznać zarzut naruszenia prawa materialnego, w postaci art. 67 ust. 2 u.f.p. i art. 189k K.p.a. W tym wypadku skarżąca kasacyjnie zarzuciła bowiem dopuszczenie się przez WSA w Warszawie błędnej wykładni tych regulacji, jednakże w treści tego zarzutu w ogóle nie wskazała na czym miałby ten błąd polegać. W twierdzeniach przedmiotowego zarzutu odwołuje się ona bowiem do zindywidualizowanych i konkretnych okoliczności niniejszej sprawy, co wskazuje na to, że opisywane przez siebie naruszenie prawa odnosi do innej postaci naruszenia prawa materialnego, jaką jest jego wadliwe zastosowanie (to ono ma być bowiem konsekwencją nieprawidłowej wykładni, która nie została przedstawiona), a przy tym pośrednio, kwestionuje prawidłowość poczynionych ustaleń faktycznych. Z tego więc względu stwierdzić więc należy, że zarzut ten jest niejasny i niepełny. Jego nieskonkretyzowana postać uniemożliwia odniesienie do jego twierdzeń, w zakresie błędu wykładni przytoczonej w jego podstawie prawnej przepisów.

Co zaś się tyczy kwestionowanych pośrednio ustaleń faktycznych, to zaznaczyć w tym miejscu należy, że zgodnie z ugruntowanym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowiskiem nie można ich podważać poprzez zarzuty oparte na twierdzeniach dotyczących naruszenia prawa materialnego. Tak więc ten aspekt sprawy, nie mógł być w tym wypadku – w ramach oceny zasadności tego zarzutu - badany.

Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną wnioskodawczyni, jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.

jeszcze 2395 słów

Przeczytaj pełną treść uzasadnienia

Widzisz ~30% uzasadnienia. Zaloguj się lub załóż konto, aby przeczytać całość.

Zaloguj się Wypróbuj za darmo

Szukasz podobnych spraw?

QuickMap AI przeszukuje 2,87 mln dokumentów podatkowych i zwraca dopasowane orzeczenia z analizą linii orzeczniczej.

Wypróbuj za darmo