Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie (dalej zwany: WSA lub sądem I instancji) wyrokiem z 7 listopada 2024 r. sygn. akt I SA/Rz 447/24 oddalił skargę Z. M. (dalej zwanej: skarżącym) na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej zwanego: ZUS lub organem) z 2 lipca 2024 r. nr 1392/2024 w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i FGŚP za lata 2018 – 2022.
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Skarżący 25 marca 2024 r. złożył do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosek o umorzenie całości zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za lata 2018-2022.
W uzasadnieniu wniosku wskazał, że prowadził działalność gospodarczą do 2018 r., lecz z uwagi na stan zdrowia był zmuszony ją zamknąć. Wskazał, że stwierdzono u niego konieczność wykonania [...]. Na skutek choroby nie mógł się sprawnie poruszać oraz dźwigać. Ponadto w 2018 r. zdiagnozowano u niego [...], która powoduje ograniczenia związane z ruchem i precyzją wykonywanych prac. Dodał, że od tamtego czasu jest pod stałą opieką specjalisty, a po operacji biodra przeszedł rehabilitację.
Oświadczył, że jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna, bez prawa do zasiłku. Nadmienił, że złożył również wniosek o przyznanie renty, jednak ZUS 27 listopada 2023 r. wydał decyzję odmowną. Podkreślił że obecnie nie osiąga żadnych dochodów i w związku z powyższym nie jest w stanie uregulować zaległości w płatnościach.
W złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym wskazał, że jego miesięczne wydatki związane z leczeniem wynoszą 250 zł. Ponadto posiada zobowiązania pieniężne z tytułu zaciągniętych kredytów w kwocie 4000 zł (miesięcznie spłaca 100 zł) oraz zadłużenie u osób fizycznych w kwocie 2600 zł (miesięcznie spłaca 150 zł). Jako składniki mienia ruchomego wskazał jedynie komputer o wartości 200 zł.
Do wniosku dołączył PIT-37, informację o stanie należności z tytułu składek.
W złożonych dodatkowo pismach z 22 kwietnia 2024 r., 15 maja 2024 r., 29 maja 2024 r. oraz 20 czerwca 2024 r. odniósł się do dołączonej do wniosku oraz zgromadzonej w aktach rentowych dokumentacji medycznej, która w jego ocenie potwierdza sytuację zdrowotną oraz brak możliwości podjęcia pracy, a tym samym niemożność uiszczenia zaległych składek i innych należności, co stanowi o zasadności przedmiotowego wniosku.
ZUS decyzją z 2 lipca 2024 r. odmówił umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie 60 780,48 zł
Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie ZUS odniósł się do kwestii przedawnienia należności z tytułu składek wskazując, że nie upłynął jeszcze 5 letni termin, w którym należności mogą być dochodzone.
Jako uzasadnienie odmowy umorzenia zaległości ZUS wskazał brak wystąpienia przesłanek uzasadniających uznanie należności za całkowicie nieściągalne w myśl art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 497, dalej: u.s.u.s) oraz brak wystąpienia przesłanek określonych w § 3 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141 poz. 1365, dalej: rozporządzenie z 2003 r.).
Organ podkreślił, że stosunku do działalności skarżącego nie było prowadzone postępowanie upadłościowe ani likwidacyjne. W związku z tym przesłanki, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4, 4b i 4c u.s.u.s. nie zachodzą w stosunku do przedmiotowego zadłużenia. Z przyczyn oczywistych, nie ma również zastosowania art. 28 ust. 3 pkt 1. Ponadto wysokość zobowiązań o umorzenie których ubiega się skarżący przewyższa kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym a zatem przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 4a w przedmiotowej sprawie również nie ma zastosowania, brak jest również podstaw do stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne a zatem wykluczeniu podlegają przesłanki o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 3, 5 i 6 u.s.u.s. Należności z tytułu nieopłaconych składek są bowiem objęte postępowaniem egzekucyjnym prowadzonym przez Dyrektora II Oddziału ZUS w Łodzi. Ponadto skierowano wniosek do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Pabianicach o prowadzenie egzekucji ze środka, do którego nie jest uprawniony Dyrektor Oddziału ZUS. Na poczet zadłużenia w okresie ostatnich 6 miesięcy wyegzekwowano kwotę 127,00 zł. Nie nastąpiło zatem stwierdzenie przez Naczelnika Urzędu Skarbowego lub komornika sądowego braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję.
ZUS podkreślił, że skarżący jest właścicielem nieruchomości, na której ZUS jako jedyny wierzyciel dokonał w 2024 r. zabezpieczeń hipotecznych na łączną kwotę 55 892,28 zł.
Zdaniem ZUS, w sytuacji zobowiązanego nie zachodzą również przesłanki z rozporządzenia z 2003 r. umożliwiające pozytywne rozpatrzenie wniosku o umorzenie zaległości. Podniesione przez skarżącego dolegliwości związane ze stanem zdrowia są poważnym utrudnieniem w codziennym funkcjonowaniu jednak nie stanowią wystarczającej podstawy do umorzenia należności. Podniesione okoliczności miałyby zastosowanie wówczas gdyby pozbawiały go całkowicie możliwości pozyskiwania dochodu. Tymczasem wnioskodawca z uwagi na posiadane schorzenia został uznany za osobę całkowicie i trwale niezdolną do pracy – ma jedynie orzeczoną częściową niezdolność do pracy. Zdaniem ZUS zgromadzony materiał dowodowy nie daje podstaw do uznania, że sytuacja materialna ma charakter definitywny. Wnioskodawca posiada formalny status osoby bezrobotnej, który świadczy o gotowości podjęcia zatrudnienia oraz daje dodatkowe możliwości m.im.in zakresie ewentualnego zdobycia nowych kwalifikacji, odbycia stażu, czy skorzystania ze specjalnych programów aktywności zawodowej.