12. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. – mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 8 oraz art. 10 kpa – poprzez zaniechanie zebrania pełnego materiału dowodowego, umożliwiającego dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, ocenę poniesionych wydatków oraz ich zasadność, co naruszyło zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić także stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, co nie miało miejsca w tym postępowaniu. Naruszenie powyższych przepisów doprowadziło do oddalenia skargi Gminy A i wydania zaskarżonego wyroku i nie dopatrzenia się powyższych naruszeń przez sąd a wcześniej także wydania zaskarżonej decyzji organu II instancji oraz poprzedzającej ją decyzji organu i instancji i określenia kwoty dotacji podlegającej zwrotowi jako wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem;
13. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. – mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 80 kpa - poprzez zastąpienie przez organy swobodnej oceny dowodów oceną dowolną i wybiorczą w szczególności poprzez nieuwzględnienie dowodów przemawiających na korzyść strony, nieprzeprowadzenie tych dowodów, które mogłyby doprowadzić do korzystnych rozstrzygnięć na rzecz strony, całkowicie dowolną ocenę zebranego materiału dowodowego i nierozstrzyganie wątpliwości na korzyść strony, poczynienie ustaleń w oparciu o ustalenia innych organów i zaniechania własnych ustaleń mogących być istotnymi dla sprawy, jak też nieuwzględnienie wniosków dowodowych strony, które są istotne dla sprawy, co doprowadziło do oddalenia skargi Gminy A i wydania zaskarżonego wyroku i niedopatrzenia się powyższych naruszeń przez sąd a wcześniej także wydania zaskarżonej decyzji organu II instancji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i określenia kwoty dotacji podlegającej zwrotowi jako wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem;
14. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. – mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 11 kpa - poprzez niewyjaśnienie zasadności przesłanek, którymi kierował się organ wydający decyzję o zwrocie dotacji przy załatwieniu sprawy, co doprowadziło następnie do oddalenia skargi Gminy A i wydania zaskarżonego wyroku a wcześniej także wydania zaskarżonej decyzji organu II instancji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i określenia kwoty dotacji podlegającej zwrotowi jako wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem;
15. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. – mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 1 i 3 kpa – poprzez brak wszystkich ustawowych elementów wydanych rozstrzygnięć organów, niedostateczne wyjaśnienie podstaw faktycznych i prawnych zaskarżonej decyzji o zwrocie dotacji oraz nieuzasadnienie wszystkich rozstrzygnięć i wątpliwości wskazanych w tej decyzji i jej uzasadnieniu oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, jak też sprzeczność treści uzasadnienia z wydanymi rozstrzygnięciami oraz zebranymi materiałami i wyjaśnieniami, co w konsekwencji uniemożliwia także pełne odniesienie się do wydanych rozstrzygnięć, co doprowadziło następnie do oddalenia skargi Gminy A i wydania zaskarżonego wyroku i nie dopatrzenia się powyższych naruszeń przez sąd a wcześniej także wydania zaskarżonej decyzji organu II instancji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i określenia kwoty dotacji podlegającej zwrotowi jako wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem;
16. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. – mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 105 § 1 kpa – poprzez brak umorzenia postępowania w sprawie zwrotu dotacji z powodu przedawniania zobowiązania do jej zwrotu, co doprowadziło następnie do oddalenia skargi Gminy A i wydania zaskarżonego wyroku i nie dopatrzenia się powyższych naruszeń przez sąd a wcześniej także wydania zaskarżonej decyzji organu II instancji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i określenia kwoty dotacji podlegającej zwrotowi jako wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem;
17. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. – mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 77 § 4 kpa - poprzez brak zakomunikowania stronie postępowania faktów znanych organowi z urzędu, na których opiera swoją decyzję, co doprowadziło następnie do oddalenia skargi Gminy A i wydania zaskarżonego wyroku a wcześniej także wydania zaskarżonej decyzji organu II instancji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i określenia kwoty dotacji podlegającej zwrotowi jako wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem;
18. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. – mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 78 § 1 w zw. art. 75 oraz art. 84 kpa – poprzez nieuwzględnienie przez organy wniosków dowodowych Gminy A o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadków, opinii biegłych oraz z dokumentów znajdujących się w aktach spraw karnych i karno-skarbowych, co doprowadziło następnie do oddalenia skargi Gminy A i wydania zaskarżonego wyroku a wcześniej także wydania zaskarżonej decyzji organu II instancji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i określenia kwoty dotacji podlegającej zwrotowi jako wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, pomimo iż zachodziła konieczność uzupełnienia materiału dowodowego czego z uwagi na liczne wątpliwości czego nie dostrzegł Sąd oddając skargę Gminy A;
19. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. – mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 81 a kpa – poprzez nierozstrzygnięcie wątpliwości co do stanu faktycznego danej sprawy na korzyść strony, co doprowadziło następnie do oddalenia skargi Gminy A i wydania zaskarżonego wyroku a wcześniej także wydania zaskarżonej decyzji organu II instancji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i określenia kwoty dotacji podlegającej zwrotowi jako wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem;
20. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. – mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 97 § 1 kpa – poprzez nieuzasadnioną odmowę zawieszenia postępowania przez organy wydające decyzję o zwrocie dotacji do czasu zakończenia postępowania karnego przez organy wydające decyzję o zwrocie dotacji, pomimo iż wynik tego postępowania ma wpływ na ustalenie okoliczności niniejszej sprawy, co doprowadziło następnie do oddalenia skargi Gminy A i wydania zaskarżonego wyroku a wcześniej także wydania zaskarżonej decyzji organu II instancji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i określenia kwoty dotacji podlegającej zwrotowi jako wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem;
21. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. – mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 i art. 105 § 1 kpa - poprzez uchylenie decyzji organu I instancji i wydanie nowej decyzji, pomimo istnienia przesłanek do jej uchylenia i umorzenia postępowania lub uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, z uwagi na konieczność przeprowadzenie pełnego postępowania dowodowego i rozwiania licznych wątpliwości, co doprowadziło następnie do oddalenia skargi Gminy A i wydania zaskarżonego wyroku w skutek nie dopatrzenia się przez Sąd powyższych uchybień organu a wcześniej także wydania zaskarżonej decyzji organu II instancji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i określenia kwoty dotacji podlegającej zwrotowi jako wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem;
22. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. – mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 1 pkt 6, § 4 i 5, art. 11, art. 9 w zw. z art. 8 § 1 kpa – poprzez wskazanie w podstawie prawnej decyzji przepisów, których organ następnie nie przytoczył, nie wyjaśnił i nie uzasadnił, że miały zastosowanie w niniejszej sprawie oraz na czym polegało ich zastosowanie w sprawie, ewentualnie z jakich powodów odstąpiono od ich przytoczenia i wyjaśnienia, co czyni wydaną decyzję o zwrocie dotacji wadliwą i nie umożliwia w pełni odniesienie się do wydanych rozstrzygnięć, co doprowadziło następnie do oddalenia skargi Gminy A i wydania zaskarżonego wyroku pomimo wskazanych uchybień a wcześniej także wydania zaskarżonej decyzji organu II instancji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i określenia kwoty dotacji podlegającej zwrotowi jako wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem;
23. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. – mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 70 § 1, § 6 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa w zw. z art. 67 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w niniejszej sprawie, co w konsekwencji doprowadziło do oddalenia skargi Gminy A a wcześniej wydania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji i ustalenia kwoty podlegającej zwrotowi, pomimo iż obowiązek zwrotu dotacji udzielonej na rok 2013 r. uległ przedawnieniu z końcem 2018 r., a najpóźniej z końcem 2019 r., a w sprawie nie doszło do skutecznego zawieszenia biegu terminu przedawniania względem Gminy A, co uniemożliwiało wydanie decyzji odnoszącej się do zwrotu dotacji;
24. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. – mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw z art. 70 § 6 pkt 1 oraz art. 70c ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa w zw. z art. 67 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w niniejszej sprawie oraz przyjęcie iż zawiadomienie Gminy A o wszczęciu postępowania w stosunku do Stowarzyszenia X zostało prawidłowo sporządzone i dokonane przez właściwy podmiot oraz uznanie iż wywołało ono skutki określone w tych przepisach względem Gminy A o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia, co doprowadziło do uznania iż obowiązek zwrotu dotacji nie uległ przedawnieniu, pomimo iż nie ustalono także prawidłowo ewentualnego zakończenia okresu zawieszenia przedawnienia i jego początku, a Gmina A nie jest zaś podatnikiem w rozumieniu ww. przepisów, jak też zawiadomienia nie dokonał organ prowadzący postępowanie i następnie wydający decyzję o zwrocie dotacji, co doprowadziło do oddalenia skargi Gminy A i wydania zaskarżonego wyroku a wcześniej także wydania zaskarżonej decyzji organu II instancji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i określenia kwoty dotacji podlegającej zwrotowi jako wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, pomimo przedawnienia obowiązku zwrotu dotacji;
25. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. – mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, art. 3 § 1 p.p.s.a. oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli oraz wadliwe uzasadnienie zaskarżonego wyroku, nieodpowiadające wymogom przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a., polegające na braku rozpoznania i dokonania oceny prawnej wszystkich zarzutów podniesionych w skardze a jedynie wskazanie iż sąd podziela zapatrywania organów w tej sprawie jako prawidłowe, a także nie ustosunkowanie się przez sąd do tych zarzutów, co doprowadziło do oddalenia skargi Gminy A.
W motywach wskazano argumenty przemawiające za uwzględnieniem skargi kasacyjnej.
Minister Finansów w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie i zasądzenie od skarżącego na jego rzecz zwrotu kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważyła co następuje:
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych), chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem I instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. (zob. uchwała NSA z 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II GPS 5/09, ONSAiWSA.2010.3.40 – vide baza orzeczeń nsa.gov.pl).
Według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydane orzeczenie, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. (por. wyroki NSA: z 25 listopada 2016 r. sygn. akt I FSK 1376/16; z 17 stycznia 2017 r. sygn. akt. I GSK 1294/16; z 8 lutego 2017 r. sygn. akt I GSK 1371/16; z 5 kwietnia 2017 r. sygn. akt I GSK 91/17; z 27 czerwca 2017 r. sygn. akt II GSK 1869/17). Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do, niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 p.p.s.a., oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Tak więc Naczelny Sąd Administracyjny uzyskał fakultatywne uprawnienie do przedstawienia, zależnie od własnej oceny, wyłącznie motywów zawężonych do aspektów prawnych świadczących o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej.
Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną, zostały określone w art. 174 p.p.s.a.
Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia oznacza nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, czyli mylne rozumienie określonej normy prawnej; natomiast niewłaściwe zastosowanie to dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego, czyli niezasadne uznanie, że stan faktyczny sprawy odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. Druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. dotyczy naruszenia przepisów postępowania, ale tylko takiego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W orzecznictwie NSA wielokrotnie zwracano uwagę, że zarzuty oparte na podstawie kasacyjnej wymienionej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. powinny wykazać, że Sąd I instancji dopuścił się naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Tak więc kasator powinien wykazać i uzasadnić, że wojewódzki sąd administracyjny nieprawidłowo odczytał normę prawną wynikającą z treści przepisu prawa materialnego bądź mylnie zrozumiał treść przepisu prawa materialnego. W każdym więc z tych przypadków chodzi o sytuację, gdy wykładnia dokonana przez sąd jest nie do przyjęcia w kontekście logiczno-językowym, pozostałych przepisów prawa lub celu, w jakim został wprowadzony dany przepis. Natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, iż sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji, czyli że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia, a w przypadku zarzutu niezastosowania przepisu dlaczego powinien być zastosowany (zob. wyrok NSA z 14 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 2735/15; wyrok NSA z 6 czerwca 2017 r., sygn. akt II FSK 1342/15; wyrok NSA z 6 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 2668/15, niepubl.).
Podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. dotyczy naruszenia przepisów postępowania, ale tylko takiego, które mogło mieć "istotny" wpływ na wynik sprawy. Przez "wpływ", o którym jest mowa w pkt 2 art. 174 p.p.s.a., należy rozumieć – w myśl wyroku NSA z 26 marca 2025 r., sygn. akt II GSK 2509/21 - istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej, a wydanym w sprawie zaskarżonym orzeczeniem sądu administracyjnego I instancji, który to związek przyczynowy jakkolwiek nie musi być realny, to jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy, co wymaga wykazania oraz uzasadnienia, że następstwa zarzucanych uchybień były na tyle istotne, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego orzeczenia, a w sytuacji, gdyby do nich nie doszło wyrok sądu I instancji byłby (mógłby być) inny. Innymi słowy – stosownie do treści wyroku NSA z 12 lutego 2025 r., sygn. akt III FSK 619/23 – wskazać należy, że wynikającym z art. 176 § 1 pkt 2 w zw. z art. 174 p.p.s.a. obowiązkiem strony wnoszącej skargę kasacyjną jest nie tylko wskazanie podstaw kasacyjnych, lecz również ich uzasadnienie, co w odniesieniu do zarzutu naruszenia przepisów postępowania powinno się wiązać z uprawdopodobnieniem istnienia wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. Dla spełnienia tego wymogu nie wystarczy przytoczenie w petitum skargi kasacyjnej formuły o naruszeniu przepisów postępowania mającym wpływ na wynik sprawy, lecz konieczne jest wykazanie, który przepis postępowania został naruszony i w jaki sposób oraz wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. Należy przez to rozumieć wykazanie istnienia związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym, stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej, a wydanym orzeczeniem sądu administracyjnego, który to związek przyczynowy mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wnoszący skargę kasacyjną jest więc obowiązany uzasadnić wykazując, że następstwa zarzucanych uchybień były na tyle istotne, iż miały wpływ na treść kwestionowanego orzeczenia, ponieważ gdyby do tych uchybień nie doszło, wyrok sądu administracyjnego mógłby być inny. O skuteczności zarzutów, postawionych w oparciu o podstawę kasacyjną określoną w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., nie decyduje bowiem każde stwierdzone uchybienie przepisom postępowania, lecz tylko takie, które mogło mieć "istotny" wpływ na wynik sprawy.
W praktyce orzeczniczej Naczelnego Sądu Administracyjnego nie dochodzi do automatycznego dyskwalifikowania skarg kasacyjnych, w sytuacji gdy zarzuty kasacyjne nie w pełni spełniają wymogi konstrukcyjne określone między innymi w art. 176 p.p.s.a (uchwała NSA z 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09). NSA nie może jednak zasadniczo we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej ani uściślać bądź w inny sposób ich korygować (por. wyrok NSA z 27 stycznia 2015 r., sygn. akt II GSK 2140/13), chyba że umożliwia to powołana choćby niedoskonale podstawa prawna, a wadliwość zarzutu jest możliwa do usunięcia przez analizę argumentacji uzasadnienia środka odwoławczego (por. wyrok NSA z 22 sierpnia 2012 r., sygn. akt I FSK 1679/11). Do NSA nie należy jednakże wyciąganie z treści uzasadnienia skargi kasacyjnej przytoczonych tam zarzutów i wiązanie ich z powołanymi tam przepisami w celu uzupełnienia wskazanej w petitum skargi kasacyjnej podstawy kasacyjnej (por. wyrok NSA z 13 listopada 2007 r., sygn. akt I FSK 1448/06). NSA wielokrotnie w swoim orzecznictwie podkreślał, że nie ma on obowiązku formułowania za stronę zarzutów kasacyjnych na podstawie uzasadnienia skargi kasacyjnej, ani też zastępować autora skargi kasacyjnej w zakresie uzasadnienia zarzutów. Istotne jest oddzielenie podstawy kasacyjnej od jej uzasadnienia, które jest niezbędnym elementem skargi kasacyjnej (zob. np. wyroki NSA z 19 marca 2014 r. sygn. akt II GSK 16/13 i z 17 lutego 2015 r. sygn. akt II OSK 1695/13).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wypada stwierdzić, że w odniesieniu do wszystkich zarzutów mających oparcie w treści art. 174 pkt 2 p.p.s.a. nie sporządzono właściwego uzasadnienia w rozumieniu art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. z którego jednoznacznie wynikałoby, że naruszenie przepisów o charakterze procesowym miało "istotny" wpływ na wynik sprawy. Przez "wpływ", o którym jest mowa w pkt 2 art. 174 p.p.s.a., należy rozumieć – w myśl wyroku NSA z 26 marca 2025 r., sygn. akt II GSK 2509/21 - istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej, a wydanym w sprawie zaskarżonym orzeczeniem sądu administracyjnego I instancji, który to związek przyczynowy jakkolwiek nie musi być realny, to jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy, co wymaga wykazania oraz uzasadnienia, że następstwa zarzucanych uchybień były na tyle istotne, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego orzeczenia, a w sytuacji, gdyby do nich nie doszło wyrok sądu I instancji byłby (mógłby być) inny. Innymi słowy – stosownie do treści wyroku NSA z 12 lutego 2025 r., sygn. akt III FSK 619/23 – wskazać należy, że wynikającym z art. 176 § 1 pkt 2 w zw. z art. 174 p.p.s.a. obowiązkiem strony wnoszącej skargę kasacyjną jest nie tylko wskazanie podstaw kasacyjnych, lecz również ich uzasadnienie, co w odniesieniu do zarzutu naruszenia przepisów postępowania powinno się wiązać z uprawdopodobnieniem istnienia istotnego wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. Dla spełnienia tego wymogu nie wystarczy przytoczenie w petitum skargi kasacyjnej formuły o naruszeniu przepisów postępowania mającym wpływ na wynik sprawy, lecz konieczne jest wykazanie, który przepis postępowania został naruszony i w jaki sposób oraz wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. Należy przez to rozumieć wykazanie istnienia związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym, stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej, a wydanym orzeczeniem sądu administracyjnego, który to związek przyczynowy mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wnoszący skargę kasacyjną jest więc obowiązany uzasadnić wykazując, że następstwa zarzucanych uchybień były na tyle istotne, iż miały wpływ na treść kwestionowanego orzeczenia, ponieważ gdyby do tych uchybień nie doszło, wyrok sądu administracyjnego mógłby być inny. O skuteczności zarzutów, postawionych w oparciu o podstawę kasacyjną określoną w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., nie decyduje bowiem każde stwierdzone uchybienie przepisom postępowania, lecz tylko takie, które mogło mieć "istotny" wpływ na wynik sprawy.
Reasumując, skoro uzasadnienie skargi kasacyjnej tych rygorystycznych warunków nie spełnia, to podniesione zarzuty (nr 9 – 25) nie zasługują na uwzględnienie.
Przechodząc zaś do zarzutów o charakterze materialnoprawnym wskazać na wstępie należy, że poza kognicją Naczelnego Sądu Administracyjnego pozostają zarzuty nr 1, 5 i 7 skargi kasacyjnej. W każdym z nich powołano co najmniej dwa przepisy, a następnie – używając liczby pojedynczej – w zarzucie wskazano: na "niewłaściwe zastosowanie tego przepisu" (zarzut nr 1), "jego niewłaściwe zastosowanie" (zarzut nr 5), "jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie" (zarzut nr 7), co nie pozwala na precyzyjne oznaczenie, który z nich został faktycznie uznany za podstawę zarzutu skargi kasacyjnej. Sąd II instancji nie jest władny – z uwagi na możliwość popełnienia błędu – dokonania samodzielnego wyboru właściwego przepisu; nie może też przeprowadzić rozważań w wersji alternatywnej (analizując z osobna potencjalną możliwość naruszenia powołanych przepisów).
Nie poddaje się kontroli także zarzut nr 2 petitum skargi kasacyjnej gdyż jego treść dotyczy negacji poczynionych w sprawie szeroko rozumianych ustaleń faktycznych, w szczególności " uznanie, iż doszło do wykorzystania dotacji niezgodnie z przeznaczeniem (...), niezgodnie z celem, na który została udzielona (...), braku przeprowadzenia pełnego postępowania dowodowego i niewyjaśnienia okoliczności spornych (...) braku rozważenia tego czy dotacja została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem, czy też pobrana nienależnie lub w nadmiernej wysokości"; powyższe dowodzi, że autor skargi kasacyjnej dostrzega niedostatki przeprowadzonego postępowania widząc potrzebę ich sanacji. Jest też oczywiste, że przepisy prawa materialnego można stosować, kiedy nie budzą wątpliwości dokonane ustalenia faktyczne, a te – jak wyżej wskazał kasator – budzą istotne wątpliwości.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego powołując w zarzucie skargi kasacyjnej przepisy o charakterze materialnoprawnym kasator nie można negować ustaleń faktycznych. Zgodnie bowiem z ugruntowanymi poglądami prezentowanymi w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego niedopuszczalne jest zastępowanie zarzutu naruszenia przepisów postępowania, zarzutem naruszenia prawa materialnego i za jego pomocą kwestionowanie ustaleń faktycznych. Próba zwalczenia ustaleń faktycznych poczynionych przez Sąd I instancji nie może nastąpić przez zarzut naruszenia prawa materialnego (zob. wyrok NSA z 29 stycznia 2013 r., sygn. akt I OSK 2747/12; wyrok NSA z 6 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 2327/11). Ocena zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie konkretnego stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (zob. wyrok NSA z 6 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 2328/11; wyrok NSA z 14 lutego 2013 r., sygn. akt II GSK 2173/11). Jeżeli zatem skarżąca kasacyjnie uważa, że ustalenia faktyczne są błędne, to zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie jest co najmniej nie na miejscu. Zarzut naruszenia prawa materialnego nie może się bowiem opierać na wadliwym (kwestionowanym przez stronę) ustaleniu faktu (zob. wyrok NSA z 13 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 2391/11).
Analogicznie należy ocenić zarzut nr 8 petitum skargi kasacyjnej, w którym rozważa się kwestię prawidłowości ustaleń faktycznych w przedmiocie zawiadomienia Gminy A o wszczęciu postępowania karnego w stosunku do Stowarzyszenia X i wynikający stąd skutków. Zważywszy, iż powołane przepisy mają także charakter wybitnie procesowy należy – w trosce o zwięzłość uzasadnienia – odesłać czytelnika do wyżej poczynionych rozważań. W uzupełnieniu jedynie należy dodać, że powołanie "art. 67 ustawy dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych" jest o tyle nieprawidłowe, że przepis ten składa się z dwóch jednostek redakcyjnych i nie może mieć zastosowania w niniejszej sprawie w pełnym zakresie.
Nie poddaje się kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego także zarzut nr 6 petitum skargi kasacyjnej, albowiem nie pozwalają na to wysoce nieprecyzyjne powołanie § 9, 10 i 14 rozporządzenia MPiPS z dnia 9 grudnia 2010 w sprawie środowiskowych domów pomocy (nie wskazano miejsca jego publikacji), a także art. 51a- 51c ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (również nie wskazano miejsca jej publikacji) gdyż każdy z tych aktów normatywnych – w zakresie powołanych przepisów – obejmuje kilkadziesiąt jednostek redakcyjnych. Nie można wymagać od Sądu II instancji aby ten – poprzez analizę treści uzasadnienia skargi kasacyjnej – próbował sanować dostrzeżone uchybienia ustalając precyzyjnie podstawę zarzutu.
Nie zasługują na uwzględnienie zarzuty nr 3 i 4 petitum skargi kasacyjnej. Na wstępie wskazać należy, iż zostały one – w części - sformułowane nieprawidłowo gdyż in fine każdego z nich wskazano, iż wyrok Sądu I instancji dotyczy "zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Organu I instancji." Tymczasem ta ostatnia w ogóle nie istnieje (sententia non existens) gdyż Organ II instancji uchylił ją w całości orzekając co do istoty sprawy. W zaskarżonej decyzji Organ wskazał, iż czyni to na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., art. 169 ust. 6 w zw. z art. 1 pkt 1, ust. 4, ust. 5 pkt 1 i art. 61 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, co znalazło właściwe odzwierciedlenie w treści motywów Sądu I instancji (vide str. 2 uzas). Tak więc – na wstępie – należy wskazać, iż różnią się one od tych, które kasator powołał w poszczególnych zarzutach. Zwrócić należy uwagę na to, iż Sąd I instancji nie mógł niewłaściwie zastosować w sprawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz pkt 2 p.p.s.a. (vide treść zarzutu nr 3) bowiem Sąd oddalił skargę w trybie art. 151 tej ustawy. Tak więc – co najwyżej – było można zarzucić Sądowi I instancji niezastosowanie tych przepisów, czego jednak kasator nie uczynił. Dostrzec równocześnie wypada, że art. 61 ust. 1 oraz ust. 3 pkt 1 ustawy o finansach publicznych (powoływane trzykrotnie w zarzucie nr 3 i raz w zarzucie nr 4) mają walor wyłącznie procesowy i w motywach skargi kasacyjnej nie wskazano jaki mają związek ze wskazanymi zarzutami o charakterze materialnym, co – reasumując – pozwala przyjąć, iż zarzut nr 3 skargi kasacyjnej nie zasługuje na uwzględnienie, zwłaszcza, iż sprowadza się on także częściowo do negacji ustaleń faktycznych (tj. sposobu wykorzystania dotacji), czego kasator w trybie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. skutecznie nie zanegował. W konsekwencji także należało uznać bezzasadność zarzutu nr 4; wprawdzie dodatkowo podniesiono tutaj kwestię przedawnienia jednak nie znalazła ona oparcia w powołanych przepisach, zaś kwestia dokonania ustaleń, czy dotacja została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem, czy też pobrano ją – w części – w nadmiernej wysokości lub nienależnie stanowi domenę ustaleń faktycznych, a więc nie może być rozważana w obrębie stosowania art. 174 pkt 1 p.p.s.a.
W uzupełnieniu wyżej poczynionych konstatacji wskazać trzeba, że problematyka przedawnienia dotacji celowej była przedmiotem obszernych rozważań w motywach wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 stycznia 2026 r., sygn. akt I GSK 522/23, które to mają odpowiednie znaczenie w niniejszej sprawie; ponieważ w niniejszej oraz tamtej sprawie występują te same strony postępowania (a także ich pełnomocnicy) powielanie tej argumentacji staje się zbyteczne.
Mając na względzie treść art. 184 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.
Na podstawie art. 156 § 1 i § 3 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny sprostował sentencję wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w zakresie oczywistej omyłki wskazanej w niej nazwy organu.