W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. Pismem z 28 lipca 2022 r. pełnomocnik z urzędu skarżącej podtrzymał w całości jej stanowisko w sprawie.
Zaskarżonym obecnie wyrokiem z 13 stycznia 2023 r., sygn. akt I SA/Gl 1693/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił powyższą skargę.
Sąd I instancji podkreślił, że prawidłowo organ egzekucyjny uznał, że z licznych wniosków zawartych w pismach skarżącej z 19 kwietnia 2021 r. w ramach postępowania w przedmiocie umorzenia egzekucji mogły być rozpoznane tylko dwa zagadnienia określone w 59 § 1 pkt 1 oraz pkt 3 u.p.e.a., tj. niedopuszczalności egzekucji, w tym ze względu na zobowiązanego oraz niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. Natomiast pozostałe kwestie zostały rozpoznane w ramach właściwych dla nich trybów, tj. zarzutów na postępowanie egzekucyjne i skargi na czynność egzekucyjną.
W ocenie sądu I instancji organ nadzoru zasadnie uznał, że w sprawie nie wystąpił przypadek niedopuszczalności egzekucji, w tym z uwagi na zobowiązanego skoro zobowiązana nie była osobą, co do której z przyczyn przewidzianych prawem przedmiotowa egzekucja nie mogła być prowadzona, sporny obowiązek podlegał wykonaniu w drodze egzekucji administracyjnej, a nadto nie znajdowały zastosowania w sprawie przepisy, które obowiązek ten z przyczyn przedmiotowych wyłączały z prowadzonej egzekucji. WSA zaznaczył, że dochodzony obowiązek (należność z tytułu składek i odsetek od nich) podlegał egzekucji w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji z mocy art. 24 ust. 2 u.s.u.s. w związku z art. 2 § 1 pkt 5 u.p.e.a.. Ponadto zastosowany środek egzekucyjny znajduje się wśród wymienionych w art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a., zaś egzekucja nie została skierowana do przedmiotów, o których mowa w art. 8 tej ustawy.
Sąd I instancji dodał, że tytuły wykonawcze spełniały wszystkie wymogi opisane w art. 27 u.p.e.a. i były zgodne ze stosownymi wzorami, a w szczególności zawierały wskazanie środków egzekucyjnych stosowanych w egzekucji należności pieniężnych, a także wysokość egzekwowanej należności pieniężnej i jej składniki.
W skardze kasacyjnej B. B. zaskarżyła powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy WSA do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów nieopłaconej ani w części ani w całości pomocy prawnej świadczonej skarżącej z urzędu w postępowaniu kasacyjnym przed Naczelnym Sądem Administracyjnym tj. wynagrodzenia za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej wraz ze stawką podatku VAT oraz za reprezentację przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Jednocześnie skarżąca wniosła o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienia miały istotny wpływ na wynik sprawy, a to:
1. art. 33 § 1 pkt 6 w zw. z art. 34 § 4 u.p.e.a. poprzez zaniechanie uwzględnienia uzasadnionych zarzutów skarżącej w przedmiocie niedopuszczalności egzekucji oraz niesłuszne stwierdzenie bezzasadności tych zarzutów, zwłaszcza że w niniejszej sprawie zastosowany środek egzekucyjny był nadmiernie uciążliwy dla skarżącej, a nadto organ egzekucyjny zaniechał pouczenia jej o możliwości skorzystania z instytucji prawnych zmierzających do złagodzenia środka egzekucyjnego, jak chociażby złożenia wniosku o odroczenie płatności lub umorzenie składek, co w ocenie skarżącej winno skutkować umorzeniem składek;
2. art. 7 w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. oraz art. 135 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie, polegające na niesłusznym oddaleniu skargi w sytuacji, gdy zachodziła podstawa do jej uwzględnienia w związku z naruszeniem przez organ pierwszego i drugiego stopnia przepisów postępowania, mającego istotny wpływ na wynik sprawy oraz pozbawienia skarżącej prawa do czynnego udziału w tymże stadium postępowania administracyjnego, co uniemożliwiło skuteczną obronę jej praw, zwłaszcza że organy uchylały się od dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego niniejszej sprawy, co spowodowało nadto zawyżenie wartości składek w tytule wykonawczym.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) - dalej: "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W analizowanej sprawie przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego, wyliczone enumeratywnie w art. 183 § 2 p.p.s.a., nie występują. NSA, mocą art. 183 § 1 p.p.s.a., jest związany granicami skargi kasacyjnej, czyli wnioskami skargi kasacyjnej i zawartymi w niej zarzutami. Zatem może uwzględnić tylko te zarzuty kasacyjne, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej. Nie może natomiast zastępować strony i uzupełniać przytoczonych podstaw kasacyjnych oraz badać, czy sąd administracyjny I instancji nie naruszył innych przepisów niepowołanych w zarzutach skargi kasacyjnej.
Jak stanowi art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na zarzucie : naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1), bądź naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Zgodnie z art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Przez przytoczenie podstaw kasacyjnych należy rozumieć dokładne wskazanie oraz określenie tych przepisów prawa, które zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną zostały naruszone przez sąd wydający zaskarżone orzeczenie. Uzasadnienie skargi kasacyjnej powinno zaś zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych. Z przepisów art. 183 § 1, jak i z art. 174 oraz art. 176 p.p.s.a. wynika zatem, że do strony wnoszącej skargę kasacyjną należy takie zredagowanie tego środka odwoławczego, które umożliwi Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu odniesienie się do stanowiska sądu I instancji we wszystkich kwestiach, które zdaniem strony zostały nieprawidłowo przez ten sąd rozważone czy ocenione. Uzasadnienie skargi kasacyjnej powinno zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych przez wyjaśnienie, na czym zarzucane naruszenie polegało i przedstawienie argumentacji na poparcie odmiennej wykładni przepisu, niż zastosowana w zaskarżonym orzeczeniu, umotywowanie "niewłaściwego zastosowania" przepisu, zaś w odniesieniu do uchybień przepisom procesowym wykazanie, że zarzucane uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Powyższe uwagi były konieczne bowiem zawarte w petitum skargi kasacyjnej zarzuty są nieskuteczne, ponieważ sposób ich sformułowania i brak w skardze kasacyjnej przedstawienia uzasadnienia na ich poparcie przesądził o ich nietrafności.
Na wstępie podkreślenia wymaga, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wbrew twierdzeniom strony nie naruszył art. 135 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Według art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Natomiast, według art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Przepisy te normują postępowanie sądowe w sprawach z zakresu kontroli działalności administracji publicznej określając kompetencje sądu administracyjnego w fazie orzekania. Nie jest naruszeniem przepisów postępowania (p.p.s.a.) zastosowanie przez sąd I instancji środka określonego w ustawie - art. 151 p.p.s.a., kiedy sąd nie stwierdzi naruszenia prawa z art. 145 § 1 p.p.s.a. Skoro przepis art. 135 p.p.s.a znajduje zastosowanie wyłącznie w przypadku uwzględnienia skargi przez sąd, a w tej sprawie skarga strony została przez sąd I instancji oddalona, zatem art. 135 p.p.s.a. nie miał zastosowania w sprawie, co nie jest naruszeniem przepisów postępowania (p.p.s.a.) w rozumieniu art. 174 pkt 2 p.p.s.a.
W tym miejscu przypomnieć należy, że przedmiotem oceny przez sąd I instancji była prawidłowości odmowy przez organy egzekucyjne umorzenia postępowania egzekucyjnego w oparci o wskazane przez stronę okoliczności stanowiące przesłanki określone w art. 59 § 1 pkt 1 i 3 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem postępowanie egzekucyjne umarza się w całości albo w części w przypadku niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, w tym ze względu na zobowiązanego (art. 59 § 1 pkt 1) oraz niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 (art. 59 § 1 pkt 3).
Wobec powyższego za całkowicie nietrafny uznać należało zawarty w punkcie 1 petitum skargi kasacyjnej zarzut naruszenia art. 33 § 1 pkt 6 i art. 34 § 4 u.p.e.a. Wskazane przepisy regulują podstawy zarzutów na postępowanie egzekucyjne oraz zasady rozpatrywania zarzutów wniesionych przez zobowiązanego. W istocie za ich pomocą skarżąca kwestionuje wynik rozpoznania zgłoszonych przez nią w toku niniejszego postępowania egzekucyjnego zarzutów wobec tego postępowania stanowiące przedmiot innego rozstrzygnięcia. Tymczasem postępowanie prowadzone w kontrolowanej sprawie, zakończone zaskarżonym do sądu postanowieniem toczyło się w przedmiocie zgłoszonego przez stronę żądania umorzenia postępowania egzekucyjnego, na podstawie art. 59 § 1 pkt 1 i 3 u.p.e.a. Należy zatem podkreślić, że tak określony przedmiot zaskarżonego do sądu I instancji postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach, którym utrzymano w mocy postanowienie organu egzekucyjnego – Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Zabrzu w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego, wyznaczał granice sprawy, w ramach której procedował WSA. Należy w związku z tym wskazać, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Sformułowanie to jednoznacznie wskazuje na rozstrzyganie w granicach danej sprawy, formułując jednocześnie wyjątek w tym względzie. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela stanowisko tego sądu zaprezentowane w wyroku z 26 września 2024 r., sygn. akt III OSK 4/23 (LEX nr 3783305), zgodnie z którym rozstrzygnięcie "w granicach danej sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Innymi słowy, sąd nie może wkraczać w sprawę nową, w stosunku do tej, która była albo powinna być przedmiotem postępowania administracyjnego i wydawanych w nim decyzji administracyjnych. Z tego względu przepisy art. 33 § 1 pkt 6 i art. 34 § 4 u.p.e.a. nie miały i nie mogły mieć zastosowania w rozstrzyganej sprawie, a zatem zarzut ich naruszenia jest nieuzasadniony.
Jeżeli zaś chodzi o zarzut naruszenia art. 7 i art. 10 § 1 k.p.a., to przede wszystkim wskazać należy, że w skardze kasacyjnej brak jest jakiegokolwiek sprecyzowania oraz uzasadnienia powyższego zarzutu. Stawiając tezę o pozbawieniu prawa do czynnego udziału w postępowaniu strona nie wskazała, na czym naruszenie to miałoby polegać, w czym się przejawiało. Bez tych argumentów analiza stanowiska skarżącej nie jest możliwa. Nie wyjaśniła także, w czym miałoby się przejawiać uchylanie się przez organy od wyjaśnienia stanu faktycznego kontrolowanej sprawy. Uwagi te oznaczają, że powyższe zarzuty są nieuzasadnione.
Wobec tego że zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej okazały się nietrafne Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935).
W odniesieniu do wniosku pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne, w niniejszym wyroku nie zawarto rozstrzygnięcia dotyczącego tej kwestii. Zgodnie bowiem z art. 250 § 1 oraz art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a. wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego na zasadzie prawa pomocy przyznaje się przez wydanie odrębnego postanowienia przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny.